Δύο άνδρες καταδικάστηκαν στη Βρετανία για κατασκοπεία υπέρ κινεζικών υπηρεσιών πληροφοριών, σε μια υπόθεση που θεωρείται ιστορική για το βρετανικό ποινικό δίκαιο, καθώς πρόκειται για τις πρώτες καταδίκες αυτού του τύπου βάσει του National Security Act.
Ο 41χρονος Chi Leung «Peter» Wai, υπάλληλος της βρετανικής Border Force στο αεροδρόμιο Χίθροου και πρώην αστυνομικός, καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκιση. Ο 66χρονος Chung Biu «Bill» Yuen, πρώην αστυνομικός του Χονγκ Κονγκ και στέλεχος του Hong Kong Economic and Trade Office στο Λονδίνο, καταδικάστηκε σε 8 χρόνια.
Σύμφωνα με το δικαστήριο του Old Bailey, οι δύο άνδρες συμμετείχαν σε επιχείρηση παρακολούθησης φιλοδημοκρατικών ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ που ζουν στη Βρετανία. Οι βρετανικές αρχές χαρακτήρισαν τη δράση τους ως «σκιώδη αστυνόμευση» εκ μέρους των αρχών του Χονγκ Κονγκ και, κατ’ επέκταση, του κινεζικού κράτους.
Ο Wai φέρεται να αξιοποίησε τη θέση του στην Border Force για να αποκτά πρόσβαση σε συστήματα του βρετανικού υπουργείου Εσωτερικών και να αναζητά προσωπικά στοιχεία στόχων. Καταδικάστηκε τόσο για παροχή βοήθειας σε ξένη υπηρεσία πληροφοριών όσο και για παράβαση καθήκοντος σε δημόσια θέση.
Η δικαστής Bobbie Cheema-Grubb τόνισε ότι οι πράξεις τους απειλούσαν όχι μόνο τα άτομα που στοχοποιήθηκαν, αλλά και την κυριαρχία του βρετανικού κράτους και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Όπως επισήμανε, η σύγχρονη ξένη κατασκοπεία δεν περιορίζεται πλέον στην κλασική συλλογή στρατιωτικών ή κυβερνητικών μυστικών, αλλά περιλαμβάνει παρακολουθήσεις, εκφοβισμό και στοχοποίηση αντιφρονούντων.
Στο στόχαστρο των δραστών βρέθηκαν γνωστοί ακτιβιστές, μεταξύ των οποίων ο Nathan Law, στον οποίο οι αρχές του Χονγκ Κονγκ είχαν επικηρύξει αμοιβή ενός εκατομμυρίου δολαρίων Χονγκ Κονγκ. Κατά τη δίκη αναφέρθηκε επίσης ότι υπήρξε ενδιαφέρον για Βρετανούς πολιτικούς, όπως ο πρώην ηγέτης των Συντηρητικών Iain Duncan Smith και η Helena Kennedy.
Η υπόθεση αναδεικνύει το ζήτημα της διακρατικής καταστολής, δηλαδή της προσπάθειας αυταρχικών καθεστώτων να επεκτείνουν την επιτήρηση και την πίεση εναντίον αντιφρονούντων ακόμη και σε δυτικές δημοκρατίες.
Η κινεζική πλευρά απέρριψε τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για αβάσιμες κατηγορίες και πολιτική εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης από τη Βρετανία. Αντιθέτως, η βρετανική κυβέρνηση και η αντιτρομοκρατική αστυνομία ξεκαθάρισαν ότι τέτοιες επιχειρήσεις δεν θα γίνουν ανεκτές στο βρετανικό έδαφος.
Η υπόθεση Wai–Yuen στέλνει σαφές μήνυμα: η αντιπαράθεση με την Κίνα δεν αφορά μόνο εμπόριο, τεχνολογία και γεωπολιτική ισχύ. Περνά πλέον και μέσα από τις κοινότητες της διασποράς, τα κρατικά συστήματα ασφαλείας, τις βάσεις δεδομένων και την προστασία ανθρώπων που ζήτησαν καταφύγιο στη Δύση.