Σαφή προειδοποίηση ότι η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» από τους χάρτες και τις διακηρύξεις στην πράξη απηύθυνε ο αντιναύαρχος ε.α. και πραγματογνώμονας ναυτιλίας Νίκος Σπανός, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Σχολιάζοντας τα τουρκικά «θαλάσσια πάρκα», την αυξανόμενη παρουσία τουρκικών αλιευτικών στο Αιγαίο και τη συνολική κλιμάκωση των διεκδικήσεων της Άγκυρας, τόνισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται σε αντιδράσεις εκ των υστέρων. Χρειάζεται ενεργητική θαλάσσια πολιτική, επιχειρησιακή παρουσία και συστηματική άσκηση των δικαιωμάτων που της παρέχει το Διεθνές Δίκαιο.
Τα «θαλάσσια πάρκα» έχουν γεωπολιτικό αποτύπωμα
Ο Νίκος Σπανός ξεκαθάρισε ότι τα πάρκα που ανακήρυξε η Τουρκία δεν αποτελούν μια αθώα περιβαλλοντική πρωτοβουλία. Εντάσσονται, όπως υποστήριξε, στον ευρύτερο σχεδιασμό της Άγκυρας για τη σταδιακή εμπέδωση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.
«Τα θαλάσσια πάρκα δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική πρωτοβουλία της Τουρκίας, αλλά έχουν σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα και πρέπει να εξεταστούν μέσα στο συνολικό πλαίσιο των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων», ανέφερε.
Διευκρίνισε ότι ούτε ένας χάρτης ούτε ένα τουρκικό προεδρικό διάταγμα μπορούν να δημιουργήσουν κυριαρχικά δικαιώματα. Το πραγματικά επικίνδυνο σημείο, όμως, είναι άλλο: η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή.
«Το επικίνδυνο είναι η μετάβαση από τον χάρτη στην πράξη. Εκεί αρχίζει το πραγματικό επιχειρησιακό ζήτημα», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι η ένταση έχει ήδη περάσει στο πεδίο.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν προωθείται μόνο με πολεμικά πλοία
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στη μέθοδο με την οποία η Τουρκία οικοδομεί σταδιακά τη «Γαλάζια Πατρίδα». Όπως είπε, η τουρκική στρατηγική δεν προωθείται μόνο με στρατιωτικές κινήσεις και πολεμικά πλοία, αλλά και με χάρτες, χωροταξικούς σχεδιασμούς, διοικητικές αποφάσεις και περιβαλλοντικές πράξεις.
Πρόκειται, σύμφωνα με τον αντιναύαρχο ε.α., για μια πολυεπίπεδη θαλάσσια στρατηγική, απέναντι στην οποία η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει κάθε φορά την επόμενη τουρκική ενέργεια για να αντιδράσει.
Η απάντηση της Αθήνας, όπως την περιέγραψε, πρέπει να αναπτυχθεί σε τρία επίπεδα:
- Νομική καταγραφή και αντίκρουση των τουρκικών ενεργειών.
- Διεθνοποίηση του ζητήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον ΟΗΕ και στους συμμάχους.
- Συνεχής επιχειρησιακή επίγνωση και ελληνική παρουσία στο πεδίο.
«Αποτροπή δεν σημαίνει πολεμική ρητορική. Σημαίνει ετοιμότητα, επιτήρηση, συντονισμό και αξιοπιστία», τόνισε. Η άλλη πλευρά, πρόσθεσε, πρέπει να γνωρίζει ότι κάθε ενέργεια που θίγει ελληνικά δικαιώματα θα συναντά άμεση, νόμιμη και αναλογική αντίδραση.
Το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: «Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά δεν χρειάζεται και εφησυχασμός. Χρειάζεται ψυχραιμία, αλλά ψυχραιμία δεν σημαίνει αδράνεια».
«Πάνω από 50 τουρκικά αλιευτικά αλώνιζαν στο Αιγαίο»
Ο Νίκος Σπανός έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την κατάσταση που επικρατεί με τον τουρκικό αλιευτικό στόλο, ιδιαίτερα στο βόρειο και βορειοανατολικό Αιγαίο.
Όπως αποκάλυψε, είχε επικοινωνήσει την προηγουμένη με Έλληνες ψαράδες που βρίσκονταν στην περιοχή και οι οποίοι μέτρησαν περισσότερα από 50 τουρκικά αλιευτικά σκάφη να κινούνται και, σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, να ασκούν παράνομη αλιεία.
«Αυτά τα σκάφη και η αλιεία δεν είναι κάτι αθώο», προειδοποίησε.
Κατά την εκτίμησή του, η δραστηριότητα αυτή αποτελεί ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, ασφάλειας και εφαρμογής τόσο του Διεθνούς Δικαίου όσο και της ελληνικής νομοθεσίας. Παράλληλα, δημιουργεί μια νέα «κανονικότητα» και παράγει τετελεσμένα, όταν δεν αντιμετωπίζεται άμεσα και αποφασιστικά.
Έθεσε, μάλιστα, ένα σκληρό αλλά απολύτως συγκεκριμένο ερώτημα: Εάν η Ελλάδα δεν μπορεί να επιβάλει τη νομοθεσία απέναντι σε αλιευτικά και εμπορικά σκάφη, πώς θα αντιδράσει όταν η Άγκυρα επιχειρήσει να εφαρμόσει στο πεδίο τον ευρύτερο σχεδιασμό της «Γαλάζιας Πατρίδας»;
Το FIR Αθηνών και οι ελληνικές ευθύνες έρευνας και διάσωσης
Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε και στο FIR Αθηνών, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα έχει συγκεκριμένες διεθνείς υποχρεώσεις και ευθύνες στον τομέα της έρευνας και διάσωσης, στις οποίες εμπλέκονται το Λιμενικό Σώμα και το Πολεμικό Ναυτικό.
Όπως υποστήριξε, η Τουρκία επιχειρεί να παρεμβάλλεται ακόμη και σε περιοχές όπου η Ελλάδα οφείλει, βάσει των διεθνών της ευθυνών, να ασκεί έρευνα, διάσωση και αστυνόμευση.
Η σύγκρουση αρμοδιοτήτων και διεκδικήσεων που διαμορφώνεται, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι πλέον ιδιαίτερα επικίνδυνη και μπορεί να προσδώσει εντελώς διαφορετικές διαστάσεις στην επόμενη ημέρα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
«Σύλληψη κυβερνητών, 12 ναυτικά μίλια και ΑΟΖ»
Ερωτηθείς τι πρέπει να γίνει άμεσα με τα τουρκικά αλιευτικά, ο Νίκος Σπανός απάντησε χωρίς περιστροφές: εφαρμογή της ελληνικής, ευρωπαϊκής και διεθνούς νομοθεσίας.
Ζήτησε τη δέσμευση των σκαφών που παρανομούν, την παραπομπή των κυβερνητών τους στον εισαγγελέα και την επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών προστίμων.
«Δώσαμε το στίγμα στην Τουρκία ότι αυτό απαγορεύεται. Δεν το κατανοούν. Πρέπει να προχωρήσουμε», σημείωσε.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, έθεσε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τις κινήσεις στις οποίες, κατά την άποψή του, πρέπει να προχωρήσει η ελληνική πλευρά: άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η προειδοποίησή του δεν άφηνε κανένα περιθώριο παρερμηνείας: εάν η Ελλάδα δεν ασκήσει τα δικαιώματά της και δεν αποκτήσει πραγματική παρουσία στο πεδίο, θα βρεθεί αντιμέτωπη με τετελεσμένα τα οποία η Τουρκία οικοδομεί βήμα προς βήμα, κάτω από τον μανδύα της περιβαλλοντικής προστασίας, της αλιείας και των διοικητικών πράξεων.