Τις γεωπολιτικές προεκτάσεις της τριμερούς συνάντησης Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ στη Σεντζέν της Κίνας εξετάζει ο Σταύρος Καλεντερίδης, αποκωδικοποιώντας τις δηλώσεις των τριών ηγετών, τους διπλωματικούς συμβολισμούς και τα αντικρουόμενα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων. Γιατί θεωρεί τη Ρωσία τον μεγάλο νικητή, ποιον ρόλο διεκδικεί το Πεκίνο και γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να καταστεί θεατής των παγκόσμιων εξελίξεων.
Με τη φράση «οι τρεις αυτοκράτορες» περιγράφει ο Σταύρος Καλεντερίδης τη συνάντηση των ηγετών της Κίνας, της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών στη Σεντζέν, στις 19 Νοεμβρίου 2026, την οποία χαρακτηρίζει ιστορική για τη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών.
Σε μια εκτενή ανάλυση διάρκειας περίπου 53 λεπτών, ο αναλυτής εξετάζει τα αποτελέσματα της συνάντησης, τις επιδιώξεις των τριών ηγετών, το ενδεχόμενο επιστροφής σε ένα διεθνές σύστημα σφαιρών επιρροής και τη σταδιακή υποβάθμιση της Ευρώπης.
«Το τραπέζι των μεγάλων, καθώς όλοι οι υπόλοιποι κοιτούσαν από το παιδικό τραπέζι», αναφέρει χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την εικόνα που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνεται στο διεθνές σύστημα.
Τα τέσσερα σημεία του κοινού ανακοινωθέντος
Ο Καλεντερίδης στέκεται ιδιαίτερα στα τέσσερα σημεία του κοινού ανακοινωθέντος, όπως τα παρουσιάζει στην ανάλυσή του:
-
Αναδιαμόρφωση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις διεθνείς κρίσεις.
-
Αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς πετρελαίου και διασφάλιση της σταθερότητας των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
-
Σεβασμός της κρατικής ασυλίας και περιορισμός ενδεχόμενων υπερβάσεων αρμοδιοτήτων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
-
Αποτροπή πυρηνικού πολέμου, περιορισμός των πυρηνικών κινδύνων και συνέχιση του διαλόγου για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην ενεργειακή σύγκλιση των τριών δυνάμεων, παρά τα διαφορετικά συμφέροντά τους. Η Κίνα χρειάζεται φθηνή ενέργεια για τη βιομηχανία της, η Ρωσία επιδιώκει τη διατήρηση των εξαγωγικών της εσόδων, ενώ οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για τη συγκράτηση των τιμών στο εσωτερικό τους.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για την αμφισβήτηση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, επισημαίνοντας ότι ένας πραγματικά ανεξάρτητος διεθνής δικαστικός θεσμός είναι απαραίτητος για την αντιμετώπιση εγκλημάτων πολέμου, γενοκτονιών και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.
Η Κίνα εμφανίζεται ως ρυθμιστής του διεθνούς συστήματος
Στην ανάγνωση της κινεζικής στρατηγικής, ο Καλεντερίδης υπογραμμίζει τη σημασία του διπλωματικού πρωτοκόλλου και των συμβολισμών της συνόδου.
Κατά την εκτίμησή του, το Πεκίνο επιδίωξε να εμφανιστεί ως η δύναμη που μπορεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα, διεκδικώντας κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της παγκόσμιας ατζέντας.
Ο Σι Τζινπίνγκ, όπως αναφέρει, έδωσε έμφαση στον αμοιβαίο σεβασμό, στην ειρηνική συνύπαρξη, στην αμοιβαία επωφελή συνεργασία και στην επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου.
Στον πυρήνα της κινεζικής στρατηγικής τοποθετεί τη διατήρηση του ελεύθερου εμπορίου, την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων, τον σεβασμό των διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών συστημάτων και την αποφυγή μιας στρατιωτικής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Δαμόκλειος σπάθη
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του Κινέζου προέδρου στην ελληνική ιστορική και πολιτική σκέψη.
Ο Καλεντερίδης απομονώνει τρεις έννοιες: τη δημοκρατία, την παγίδα του Θουκυδίδη και τη Δαμόκλειο σπάθη.
Όπως εξηγεί, το Πεκίνο επιδιώκει να αποφύγει την ιστορική δυναμική κατά την οποία μια ανερχόμενη δύναμη συγκρούεται στρατιωτικά με την ήδη κυρίαρχη δύναμη, επιζητώντας την ανατροπή των παγκόσμιων συσχετισμών μέσω της οικονομικής ανάπτυξης και όχι μέσω του πολέμου.
Η αναφορά στη Δαμόκλειο σπάθη αφορά τον πυρηνικό κίνδυνο που επικρέμαται πάνω από την ανθρωπότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην προειδοποίηση του Σι Τζινπίνγκ περί επερχόμενης «καταιγίδας», την οποία ο ίδιος ο αναλυτής συνδέει με τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύγκρουσης με πυρηνικές διαστάσεις.
Ο Πούτιν είναι ο μεγάλος νικητής
Παρά την ενισχυμένη διεθνή εικόνα της Κίνας, ο Σταύρος Καλεντερίδης θεωρεί ότι ο μεγαλύτερος πολιτικός και διπλωματικός κερδισμένος είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Όπως εξηγεί, παρά τις κυρώσεις, τη σύγκρουση στην Ουκρανία και τις προσπάθειες διεθνούς απομόνωσης της Μόσχας, ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής των δύο άλλων μεγάλων δυνάμεων.
Η Ρωσία, σύμφωνα με την ανάλυση, αξιοποιεί τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα στους τομείς της ενέργειας, της επισιτιστικής ασφάλειας, των πρώτων υλών και των πυρηνικών όπλων, ενώ ενισχύει τη στρατηγική της στροφή προς την Ασία.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει και τις αναφορές του Πούτιν στον Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο, ο οποίος μπορεί να ενισχύσει την εμπορική διασύνδεση της Ασίας με την Ευρώπη μέσω της Αρκτικής.
Το μήνυμα με τη ρωσική πυρηνική βαλίτσα
Ο αναλυτής σχολιάζει επίσης την εμφάνιση, σύμφωνα με όσα περιγράφει, Ρώσου αξιωματικού που μετέφερε τον πυρηνικό χαρτοφύλακα Cheget, ο οποίος αποτελεί τμήμα του συστήματος πυρηνικής διοίκησης της Ρωσίας.
Εκτιμά ότι η προβολή του από τη ρωσική κρατική τηλεόραση δεν ήταν τυχαία, αλλά ενδεχομένως αποτελούσε συνειδητή επικοινωνιακή επιλογή της Μόσχας, προκειμένου να υπενθυμίσει την πυρηνική της ισχύ.
Παρουσιάζει, παράλληλα, την ιστορική προέλευση του ρωσικού συστήματος και τις αντιστοιχίες του με το αμερικανικό Nuclear Football.
Οδεύουμε προς μια νέα Γιάλτα;
Κεντρικό ερώτημα της ανάλυσης αποτελεί το ενδεχόμενο διαμόρφωσης μιας νέας παγκόσμιας τάξης στη βάση των σφαιρών επιρροής.
Ο Καλεντερίδης επικαλείται δηλώσεις του Πούτιν αναφορικά με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 και τις ιστορικές ευθύνες των νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Υπενθυμίζει επίσης τη Συμφωνία των Ποσοστών μεταξύ Τσόρτσιλ και Στάλιν του 1944 και τη σημασία που είχε για την Ελλάδα η κατανομή των σφαιρών επιρροής.
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι στη Σεντζέν δεν πραγματοποιήθηκε κάποιος συγκεκριμένος διαμοιρασμός του κόσμου. Εκτιμά περισσότερο ότι η συνάντηση είχε προπαρασκευαστικό χαρακτήρα και δημιούργησε ένα πλαίσιο για ενδεχόμενες μελλοντικές συνεννοήσεις.
Ποιος πραγματικά θέλει να τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία;
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η ανάλυσή του για τα συμφέροντα των τριών δυνάμεων στο ουκρανικό μέτωπο.
Ο Καλεντερίδης υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποκομίσει ενεργειακά οφέλη από την απομάκρυνση της Ευρώπης από τη Ρωσία, ενώ η Κίνα επωφελείται από την αυξημένη εξάρτηση της Μόσχας από την κινεζική αγορά και την πρόσβασή της σε φθηνότερους ενεργειακούς πόρους.
Από την πλευρά της, η Ρωσία, κατά την εκτίμησή του, επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου υπό τους δικούς της όρους.
Καταλήγει ότι τα συμφέροντα των τριών δυνάμεων δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την άμεση επίτευξη ειρήνης, παρά τις δημόσιες διακηρύξεις τους.
Το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ και τα κινεζικά ανταλλάγματα
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και η δυνατότητα του Πεκίνου να επηρεάσει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Καλεντερίδης εκτιμά ότι, μολονότι η Κίνα δεν ελέγχει την Τεχεράνη, διαθέτει σημαντικούς οικονομικούς και διπλωματικούς μοχλούς πίεσης.
Το ενδεχόμενο κινεζικής διαμεσολάβησης για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε, κατά την άποψή του, να συνοδευτεί από αμερικανικά ανταλλάγματα προς το Πεκίνο.
Ως πιθανά πεδία διαπραγμάτευσης αναφέρει τους εμπορικούς δασμούς και την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένες τεχνολογίες και ημιαγωγούς.
Η Ευρώπη στο περιθώριο των εξελίξεων
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η κριτική του προς την ευρωπαϊκή ηγεσία, την οποία θεωρεί αποκομμένη από τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Κατά την εκτίμησή του, εάν η Ουάσιγκτον χρειάζεται τη διαμεσολάβηση του Πεκίνου για να καταλήξει σε συμφωνία με τη Μόσχα στο ουκρανικό, τότε η Κίνα αποκτά ρυθμιστικό ρόλο ακόμη και στις υποθέσεις της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η Ουκρανία και η Ταϊβάν κινδυνεύουν, σύμφωνα με τον ίδιο, να αντιμετωπιστούν ως διαπραγματευτικά χαρτιά στο πλαίσιο του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.
Ασκεί επίσης κριτική στην αμερικανική στρατηγική, θεωρώντας ότι η οικονομική και γεωγραφική συμπληρωματικότητα Ρωσίας και Κίνας ευνοεί τη συγκρότηση ενός ισχυρότερου σινορωσικού άξονα.
Η Τουρκία και η διολίσθηση στον αυταρχισμό
Στην εισαγωγή της εκπομπής του, ο Σταύρος Καλεντερίδης σχολιάζει και τις εξελίξεις στην Τουρκία, με αφορμή τις παρεμβάσεις στο αντιπολιτευόμενο τηλεοπτικό δίκτυο Sözcü TV, όπως τις περιγράφει.
Χρησιμοποιεί την περίπτωση της Τουρκίας ως παράδειγμα σταδιακής περιστολής της ελευθεροτυπίας και της εξοικείωσης των κοινωνιών με τον αυταρχισμό, ασκώντας παράλληλα έντονη κριτική στην πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα.
Τέλος, αναφέρεται στο εγχείρημα ανάπτυξης ψηφιακής πλατφόρμας για την άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και στη σημασία της ουσιαστικής δημοκρατικής παιδείας.