Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι δεν μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 όσο εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400 στέλνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Σε επίσημη απάντησή του προς το Κογκρέσο, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών για την πιθανή μεταφορά μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία παραμένει αμετάβλητη. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει εκπληρώσει μέχρι σήμερα τις προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.
Η αμερικανική θέση αποτυπώνεται σε επιστολή του Γραφείου Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή Γουέσλι Μπελ. Ο Αμερικανός νομοθέτης είχε απευθυνθεί στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας απαντήσεις για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τις κυρώσεις CAATSA, το πρόγραμμα των F-35 και τις επαφές της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Όπως διευκρινίζεται στην επιστολή, ο Λευκός Οίκος ανέθεσε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ να απαντήσει εκ μέρους του προέδρου.
Οι όροι που δεν εκπλήρωσε η Άγκυρα
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι το ζήτημα εξακολουθεί να διέπεται από το άρθρο 231 του νόμου CAATSA, δηλαδή του Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων, καθώς και από το άρθρο 1245 του Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: πριν πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε μεταφορά F-35 προς την Τουρκία, η Άγκυρα οφείλει να συμμορφωθεί πλήρως με όλες τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
Η συμμόρφωση δεν περιορίζεται σε μία πολιτική δήλωση ή σε έναν προσωρινό συμβιβασμό. Η Τουρκία θα πρέπει να πάψει να κατέχει το σύστημα S-400 και το σύνολο του συναφούς εξοπλισμού του. Παράλληλα, θα πρέπει να παράσχει δεσμευτικές διαβεβαιώσεις ότι δεν πρόκειται να αποκτήσει ξανά το ρωσικό σύστημα στο μέλλον, αλλά και να εκπληρώσει τις υπόλοιπες απαιτήσεις πιστοποίησης που ορίζει ο αμερικανικός νόμος.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει χωρίς περιστροφές ότι αυτές οι προϋποθέσεις δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί. Επομένως, παρά τις προσπάθειες προσέγγισης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα, το νομικό και πολιτικό εμπόδιο για τα F-35 παραμένει ακέραιο.
Το αγκάθι των ρωσικών S-400
Στον πυρήνα της διαφωνίας εξακολουθούν να βρίσκονται οι S-400. Η αμερικανική πλευρά τονίζει ότι οποιαδήποτε διαδικασία επίλυσης του ζητήματος θα πρέπει να είναι διαφανής, απολύτως σύννομη και συμβατή με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συγκεκριμένη διατύπωση περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια για ασαφείς ή προσωρινές διευθετήσεις. Η Ουάσιγκτον δεν ζητεί απλώς τη μη ενεργοποίηση του συστήματος, αλλά την πλήρη συμμόρφωση της Τουρκίας με το γράμμα της αμερικανικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με την επιστολή, μετά την πρόσφατη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν τις επαφές με την τουρκική πλευρά με στόχο την επίλυση του προβλήματος. Την ίδια στιγμή, θα επιδιώξουν την ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η διάθεση για διάλογο, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με υποχώρηση. Η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται πρόθυμη να συζητήσει με την Άγκυρα, χωρίς όμως να παρακάμψει τους περιορισμούς που έχει επιβάλει το Κογκρέσο.
Συνεργασία αλλά και λογοδοσία
Αναφερόμενο στο σύνολο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει ότι η συνεργασία των δύο χωρών βασίζεται σε κοινές ανησυχίες ασφαλείας και σε ισορροπημένες εμπορικές σχέσεις.
Η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με την Άγκυρα σε ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Ταυτόχρονα, όμως, προειδοποιεί ότι θα απαιτεί λογοδοσία όταν οι τουρκικές ενέργειες υπονομεύουν τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόκειται για μια διατύπωση που αποτυπώνει τη διπλή αμερικανική προσέγγιση: διατήρηση της Τουρκίας στο δυτικό στρατόπεδο και στο ΝΑΤΟ, αλλά χωρίς λευκή επιταγή προς την κυβέρνηση Ερντογάν.
Παραμένουν οι ανησυχίες για τη Χαμάς
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να έχουν σοβαρές ανησυχίες για τις επαφές της Άγκυρας με την οργάνωση.
Η επιστολή καταγράφει, ωστόσο, και τη συμβολή της Τουρκίας στην προώθηση του ειρηνευτικού σχεδίου του Αμερικανού προέδρου για τη Γάζα. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η Άγκυρα αξιοποίησε τις επαφές της με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς, προκειμένου να προωθήσει την αποδοχή της πρώτης φάσης της κατάπαυσης του πυρός.
Η επιστολή δεν απαλλάσσει την Τουρκία από τις ευθύνες και τις εκκρεμότητές της. Αντιθέτως, καταγράφει με σαφήνεια τα όρια της αμερικανικής ανοχής. Η Άγκυρα μπορεί να επιδιώκει την αποκατάσταση της αμυντικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ο δρόμος προς τα F-35 περνά υποχρεωτικά από την οριστική απομάκρυνση των S-400. Μέχρι να συμβεί αυτό, η πόρτα παραμένει κλειστή.