Μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση του πολέμου στην Ουκρανία διαβλέπει ο Σταύρος Καλεντερίδης, εκτιμώντας ότι η Ρωσία εγκαταλείπει σταδιακά τη λογική της περιορισμένης ανταπόδοσης και περνά σε μια ευρύτερη στρατηγική καταστροφής των υποδομών που κρατούν όρθια την ουκρανική πολεμική μηχανή.
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκε αυτό που χαρακτήρισε «πόλεμο της εφοδιαστικής αλυσίδας»: η συστηματική στοχοποίηση λιμανιών, αποθηκών, σιδηροδρομικών κόμβων, πρατηρίων καυσίμων, φορτηγών, ενεργειακών εγκαταστάσεων και κέντρων διαμετακόμισης.
Κατά τον ίδιο, η αλλαγή αυτή δεν αφορά απλώς την ένταση των ρωσικών επιθέσεων. Σηματοδοτεί μετάβαση από τον πόλεμο φθοράς σε μια προσπάθεια της Μόσχας να ανακτήσει τη στρατηγική πρωτοβουλία, αποκόπτοντας την Ουκρανία από τις δυτικές γραμμές ανεφοδιασμού.
Από την ανταπόδοση στη μεθοδική καταστροφή
Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι μέχρι σήμερα είχε διαμορφωθεί ένας φαύλος κύκλος επιθέσεων και αντιποίνων. Η Ουκρανία έπληττε στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία και η Μόσχα απαντούσε με επιθέσεις αντίστοιχης έκτασης.
Αυτό το μοντέλο, σύμφωνα με την εκτίμησή του, δεν οδηγούσε σε αποφασιστικό αποτέλεσμα. Αντιθέτως, επέτρεπε στο Κίεβο να προβάλλει τα χτυπήματα στη ρωσική επικράτεια ως απόδειξη της στρατιωτικής του αποτελεσματικότητας, αλλά και να χρησιμοποιεί τις ρωσικές επιδρομές για να ζητά περισσότερα όπλα, αντιαεροπορικά συστήματα και χρηματοδότηση από τη Δύση.
«Δεν απαντάμε πλέον, αλλά καταστρέφουμε μεθοδικά ό,τι καθιστά δυνατή την επίθεση εναντίον της Ρωσίας», είναι η λογική που, κατά τον Καλεντερίδη, φαίνεται να επικρατεί πλέον στη Μόσχα.
Οι νέοι στόχοι περιλαμβάνουν τις υποδομές logistics, τις γραμμές μέσω των οποίων μεταφέρεται ο δυτικός οπλισμός από την Πολωνία και το Λβιβ προς το μέτωπο, τις ενεργειακές εγκαταστάσεις που υποστηρίζουν την πολεμική βιομηχανία, καθώς και τα κέντρα διοίκησης από τα οποία συντονίζονται οι ουκρανικές επιχειρήσεις.
«Εγκλήματα πολέμου και από τις δύο πλευρές»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αναλυτής στους στόχους διπλής χρήσης. Γέφυρες, πρατήρια καυσίμων, δίκτυα ηλεκτροδότησης, εμπορικά κέντρα και μεταφορικά μέσα χρησιμοποιούνται τόσο από τον στρατό όσο και από τους πολίτες.
Ο Καλεντερίδης ήταν κατηγορηματικός ότι η προσβολή τέτοιων εγκαταστάσεων, όταν πλήττει ευθέως τον άμαχο πληθυσμό, συνιστά έγκλημα πολέμου. Υπογράμμισε μάλιστα ότι το ίδιο ισχύει και για τις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών υποδομών, οι οποίες επηρεάζουν τα καύσιμα, τις μεταφορές και την καθημερινότητα των Ρώσων πολιτών.
Η επιχειρηματολογία της Μόσχας, όπως την παρουσίασε, είναι ότι η Ρωσία υιοθετεί πλέον το ίδιο σκεπτικό που χρησιμοποιούσε το Κίεβο: εφόσον ουκρανικά πλήγματα στρέφονται κατά ρωσικών εμπορικών και ενεργειακών εγκαταστάσεων, αντίστοιχοι στόχοι στην Ουκρανία θεωρούνται πλέον νόμιμοι από το Κρεμλίνο.
«Σπάνε τα ταμπού τελείως», προειδοποίησε, σημειώνοντας ότι πρατήρια, καταστήματα, αγορές και πολιτικές εγκαταστάσεις μπαίνουν πλέον στο στόχαστρο και των δύο πλευρών.
Η Οδησσός και τα τουρκικά πλοία
Κομβικό πεδίο αυτής της στρατηγικής αποτελεί, σύμφωνα με την ανάλυση, η περιοχή της Οδησσού. Οι ρωσικές δυνάμεις επιχειρούν να περιορίσουν τη θαλάσσια πρόσβαση της Ουκρανίας, πλήττοντας λιμενικές εγκαταστάσεις, αποθήκες καυσίμων και φορτηγά πλοία.
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε και σε πλήγματα εναντίον τουρκικών πλοίων που συμμετείχαν στις μεταφορές προς τα ουκρανικά λιμάνια. Εκτίμησε ότι η Μόσχα στέλνει μήνυμα όχι μόνο στις εταιρείες μεταφορών, αλλά και στις ασφαλιστικές εταιρείες: η πρόσβαση στα ουκρανικά λιμάνια γίνεται πλέον εξαιρετικά επικίνδυνη.
Στόχος, όπως ανέφερε, είναι να κλείσει ο δίαυλος εισαγωγής δυτικών όπλων και καυσίμων, αλλά και να περιοριστούν οι ουκρανικές εξαγωγές που προσφέρουν οικονομικούς πόρους στο Κίεβο.
Ρωσικά πλήγματα καταγράφηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, σε πρατήρια καυσίμων στο Κίεβο, στην Οδησσό, στην Πολτάβα, στο Τσερκάσι και στο Μικολάιβ. Παράλληλα, επλήγησαν φορτηγά και βυτιοφόρα, τα οποία η Μόσχα θεωρεί μέρος του ουκρανικού στρατιωτικού μηχανισμού.
Ορισμένα πολιτικά φορτηγά, όπως εξήγησε, έχουν χρησιμοποιηθεί ως μεταμφιεσμένες κινητές πλατφόρμες εκτόξευσης drones. Αντίστοιχα, όμως, ουκρανικές επιθέσεις έχουν καταστρέψει πολιτικές νταλίκες στη ρωσική επικράτεια. Ο πόλεμος των μετόπισθεν διεξάγεται πλέον και από τις δύο πλευρές.
Οι δύο ρωσικές στρατηγικές
Ο Σταύρος Καλεντερίδης χώρισε τη ρωσική εκστρατεία σε τρεις φάσεις. Η πρώτη ήταν η αποτυχημένη απόπειρα μιας ταχείας επιχείρησης προς το Κίεβο. Μετά την αποτυχία της, η Ρωσία κατέλαβε και διατήρησε περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας, περνώντας σε πόλεμο φθοράς.
Σε εκείνη τη δεύτερη φάση, όπως ανέφερε, υπήρχαν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Η πρώτη, την οποία συνέδεσε με τον στρατηγό Σεργκέι Σουροβίκιν, προέβλεπε την αποκοπή της Ουκρανίας από τις εξωτερικές γραμμές ανεφοδιασμού. Η δεύτερη, του Βαλέρι Γκερασίμοφ, στηριζόταν στη σταδιακή εξάντληση των ουκρανικών πόρων.
Επελέγη η δεύτερη στρατηγική, όμως η οικονομική και στρατιωτική στήριξη της Δύσης δεν επέτρεψε την κατάρρευση της Ουκρανίας. Η εξάντληση μπορούσε να λειτουργήσει κυρίως στο ανθρώπινο δυναμικό, όχι όμως στα όπλα και στα χρήματα, καθώς αυτά συνέχιζαν να παρέχονται από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Κατά τον Καλεντερίδη, η Ρωσία περνά τώρα στην τρίτη φάση, η οποία θυμίζει περισσότερο τη στρατηγική αποκοπής των ουκρανικών μετόπισθεν.
Ο φόβος μιας σύγκρουσης με ολόκληρη τη Δύση
Η πλέον ανησυχητική διάσταση της ανάλυσης αφορά την εκτίμηση ότι η Μόσχα δεν αντιλαμβάνεται πλέον τη σύγκρουση ως έναν περιορισμένο πόλεμο με την Ουκρανία. Θεωρεί ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με ολόκληρη τη Δύση και προετοιμάζεται για μια πολύ ευρύτερη αντιπαράθεση μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια.
Ο Καλεντερίδης επικαλέστηκε τις εκτιμήσεις του Ρώσου πολιτικού φιλοσόφου Αλεξάντρ Ντούγκιν, ο οποίος προειδοποίησε για το ενδεχόμενο πλήρους κλίμακας πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, χωρίς να αποκλείει ακόμη και την πυρηνική διάσταση.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην αλλαγή της ρητορικής του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, ο οποίος χρησιμοποιεί πλέον τον όρο «πόλεμος» αντί της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης».
Η συζήτηση περί αποστολής ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία μεγαλώνει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο. Η ρωσική προειδοποίηση είναι σαφής: οποιαδήποτε ευρωπαϊκή δύναμη εισέλθει στην ουκρανική επικράτεια θα θεωρηθεί στρατιωτικός στόχος.
Τρία διαφορετικά σχέδια πάνω στην Ουκρανία
Κατά τον Καλεντερίδη, πίσω από τον πόλεμο συγκρούονται τρεις διαφορετικές στρατηγικές:
Η ευρωπαϊκή ηγεσία επιδιώκει την πλήρη ήττα της Ρωσίας και τη μετατροπή της σε μια αποδυναμωμένη χώρα, εξαρτημένη από τη Δύση.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει, κατά την εκτίμησή του, την ταυτόχρονη εξάντληση Ρωσίας και Ευρώπης, την αύξηση των αμερικανικών πωλήσεων όπλων και ενέργειας και τη διάρρηξη της στρατηγικής σχέσης Μόσχας–Πεκίνου.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, θέλει την ήττα της Ουκρανίας, την ανατροπή της σημερινής ουκρανικής ηγεσίας, την αναγνώριση μιας ρωσικής ζώνης ασφαλείας και τον τερματισμό της επέκτασης του ΝΑΤΟ.
Οι Χούθι ανοίγουν δεύτερο μέτωπο
Πριν από τη βασική ανάλυση για την Ουκρανία, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στη νέα κλιμάκωση στην Υεμένη. Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, οι Χούθι απάντησαν στην επίθεση κατά του αεροδρομίου της Σαναά, εξαπολύοντας πλήγμα εναντίον του αεροδρομίου Άμπχα στη Σαουδική Αραβία και ανακοινώνοντας ναυτικό αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι πίσω από την κίνηση βρίσκεται ένα σαφές ιρανικό στρατηγικό μήνυμα. Με τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ υπό ταυτόχρονη πίεση, η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της αποκτούν τη δυνατότητα να απειλήσουν δύο από τις σημαντικότερες ενεργειακές και εμπορικές αρτηρίες του πλανήτη.
«Ράπισμα» στις αγωγές φίμωσης
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Καλεντερίδης χαιρέτισε την απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή του Γρηγόρη Δημητριάδη κατά του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη.
Παρουσίασε την απόφαση ως σημαντικό πλήγμα κατά των αγωγών τύπου SLAPP, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την οικονομική και δικαστική εξόντωση δημοσιογράφων και πολιτών που ερευνούν υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο Δημητριάδης ζητούσε αποζημίωση 350.000 ευρώ, ενώ το δικαστήριο του επέβαλε δικαστικά έξοδα 7.000 ευρώ. Η απόφαση έκρινε ότι ο Κουκάκης στηρίχθηκε σε διαθέσιμα στοιχεία και σε λογικές επαγωγές, όχι σε αυθαίρετα συμπεράσματα.
Ο αναλυτής έκλεισε με σφοδρή κριτική στη σταθερή βρετανική υποστήριξη προς την Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι το Λονδίνο έχει οικονομικό και γεωπολιτικό συμφέρον από τη συνέχιση του πολέμου και τη μελλοντική ανοικοδόμηση της χώρας.
Το τελικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν βαρύ: ο πόλεμος δεν πλησιάζει αναγκαστικά προς το τέλος του. Μπορεί να περνά στην πιο επικίνδυνη φάση του.