Το TRHaber συνδέει την καθυστέρηση της μεταφοράς των τουρκικών S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με πιθανή παρέμβαση του Ισραήλ – Η σχέση Πούτιν και Νετανιάχου, ο δρόμος προς τα F-35 και τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα.
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον –αλλά μέχρι στιγμής αναπόδεικτο– σενάριο σχετικά με την τύχη των τουρκικών συστημάτων αεράμυνας S-400 παρουσιάζει το τουρκικό ειδησεογραφικό δίκτυο TRHaber.
Το δημοσίευμα, το οποίο υπογράφει ο Atilla Diş, διερωτάται εάν το Ισραήλ παρενέβη στο παρασκήνιο για να καθυστερήσει ή ακόμη και να ματαιώσει τη σχεδιαζόμενη μεταφορά των ρωσικών συστημάτων από την Τουρκία στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Άγκυρα φέρεται να επιδιώκει την απομάκρυνση των S-400 από την τουρκική επικράτεια, προκειμένου να ξεπεράσει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες: τις κυρώσεις του νόμου CAATSA και τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Το TRHaber υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ενδέχεται να ζήτησε από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να μην εγκρίνει τη μεταφορά των συστημάτων. Δεν παρουσιάζει, ωστόσο, αποδεικτικά στοιχεία, έγγραφα ή επιβεβαιωμένες πληροφορίες για μια τέτοια επικοινωνία.
Σάι Γκαλ: Η Τουρκία δεν θα πάρει F-35 ακόμα και αν ξεφορτωθεί τους S-400
Η συμφωνία που δεν ανακοινώθηκε
Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, έχει σε μεγάλο βαθμό «κλειδώσει» ότι πιθανός παραλήπτης των S-400 είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το TRHaber επικαλείται σχετικά δημοσιεύματα του βρετανικού και του αμερικανικού Τύπου, τα οποία βασίζονται σε πληροφορίες από τουρκικές και ρωσικές πηγές.
Η επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας αναμενόταν, κατά το ίδιο μέσο, μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Οι συζητήσεις φέρονταν να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Μόσχα ήταν διατεθειμένη να επιτρέψει τη μεταφορά σε τρίτη χώρα.
Ωστόσο, μέχρι τις 22 Ιουλίου 2026 δεν είχε υπάρξει επίσημη ανακοίνωση ούτε από την Τουρκία ούτε από τα Εμιράτα. Αυτή η καθυστέρηση αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία το TRHaber οικοδομεί το σενάριο περί παρέμβασης του Ισραήλ.
Η μεταπώληση των S-400 δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αποκλειστικά με απόφαση της Άγκυρας. Ως κατασκευάστρια χώρα, η Ρωσία θα πρέπει να δώσει τη συγκατάθεσή της για την εξαγωγή ή τη μεταβίβαση των συστημάτων σε άλλον χρήστη.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, είχε επιβεβαιώσει στις 10 Ιουλίου ότι Μόσχα και Άγκυρα βρίσκονται σε επαφή για την τύχη των S-400. Είχε χαρακτηρίσει τις συζητήσεις «εξαιρετικά ευαίσθητες», αποφεύγοντας να αποκαλύψει λεπτομέρειες.
Το σενάριο της ισραηλινής παρέμβασης
Το TRHaber διερωτάται γιατί η διαδικασία φέρεται να επιβραδύνθηκε, εφόσον η Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ρωσία βρίσκονταν κοντά στην επίτευξη συμφωνίας.
Στο σημείο αυτό στρέφει την προσοχή του στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, εκτιμώντας ότι το Ισραήλ έχει ισχυρό στρατηγικό κίνητρο να εμποδίσει τη διευθέτηση του ζητήματος των S-400.
Η απομάκρυνση των ρωσικών συστημάτων από την Τουρκία θα άνοιγε τον δρόμο για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και θα ενίσχυε τις πιθανότητες επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αντιμετωπίζεται αρνητικά από το Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει να διατηρήσει το ποιοτικό στρατιωτικό του πλεονέκτημα στη Μέση Ανατολή.
Το τουρκικό μέσο φθάνει, μάλιστα, στο σημείο να υποστηρίξει ότι ο Νετανιάχου μπορεί να μετέφερε στον Πούτιν ένα μήνυμα με το εξής περιεχόμενο:
«Σαμποτάρισε τη διαδικασία και μην εγκρίνεις την πώληση των S-400».
Η φράση δεν παρουσιάζεται ως πραγματικό απόσπασμα καταγεγραμμένης συνομιλίας. Αποτελεί τη δραματοποιημένη απόδοση του σεναρίου που διατυπώνει ο Τούρκος αρθρογράφος.
Οι «βαθιοί δεσμοί» Πούτιν και Νετανιάχου
Για να στηρίξει την εκτίμησή του, το TRHaber πραγματοποιεί εκτενή αναδρομή στις σχέσεις του Ρώσου προέδρου με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Υπενθυμίζει ότι ο Πούτιν διατηρεί εδώ και χρόνια ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με την ισραηλινή ηγεσία και ιδιαίτερα με τον Νετανιάχου. Η προσωπική τους σχέση είχε προβληθεί ακόμη και στην προεκλογική εκστρατεία του Ισραηλινού πρωθυπουργού το 2019, όταν χρησιμοποιήθηκαν φωτογραφίες των δύο ηγετών.
Το τουρκικό δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στη συμφωνία αποφυγής συγκρούσεων που δημιουργήθηκε μετά τη ρωσική στρατιωτική επέμβαση στη Συρία το 2015. Ο μηχανισμός αυτός επέτρεψε στη Ρωσία και στο Ισραήλ να συντονίζουν τις στρατιωτικές τους κινήσεις, ώστε να αποφεύγονται επικίνδυνα επεισόδια στον συριακό εναέριο χώρο.
Κατά το TRHaber, η Μόσχα επέδειξε ανοχή στις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές εναντίον ιρανικών και φιλοϊρανικών στόχων στη Συρία, παρότι η Ρωσία συνεργαζόταν στο πεδίο με την Τεχεράνη και την κυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους Il-20 τον Σεπτέμβριο του 2018. Το αεροσκάφος χτυπήθηκε κατά λάθος από συριακό πύραυλο S-200, στη διάρκεια ισραηλινής επιχείρησης, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 15 Ρώσοι στρατιωτικοί.
Το TRHaber θεωρεί ότι ακόμη και τότε η αντίδραση του Πούτιν απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου υπήρξε περιορισμένη. Επικαλείται το περιστατικό ως ένδειξη ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ισραηλινές ανησυχίες.
Η Συρία και η τουρκική δυσπιστία απέναντι στη Μόσχα
Το δημοσίευμα συνδέει το ζήτημα των S-400 και με τις συγκρούσεις συμφερόντων Τουρκίας και Ρωσίας στη Συρία.
Υπενθυμίζει τη ρωσική αντίθεση στις τουρκικές επιχειρήσεις στη βόρεια Συρία, τη συνεργασία της Μόσχας με τη Δαμασκό και τις συγκρούσεις στην επαρχία Ιντλίμπ. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στην αεροπορική επίθεση της 27ης Φεβρουαρίου 2020, κατά την οποία σκοτώθηκαν 36 Τούρκοι στρατιωτικοί.
Το TRHaber κατηγορεί παράλληλα τη Ρωσία ότι, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, έχει κατά περιόδους στηρίξει ή προστατεύσει τις κουρδικές δυνάμεις στη Συρία, τις οποίες η Άγκυρα συνδέει με το PKK.
Μέσα από αυτή την αναδρομή, επιχειρεί να παρουσιάσει το ενδεχόμενο ρωσοϊσραηλινού συντονισμού σε βάρος των τουρκικών συμφερόντων ως ένα σενάριο που, κατά την εκτίμησή του, δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Οι S-400 ως «κλειδί» για τα F-35
Η αγορά των S-400 από την Τουρκία προκάλεσε τη σοβαρότερη αμυντική κρίση στις σχέσεις Άγκυρας και Ουάσινγκτον. Η Τουρκία απομακρύνθηκε το 2019 από το πρόγραμμα των F-35 και αργότερα τέθηκε υπό κυρώσεις βάσει του αμερικανικού νόμου CAATSA.
Για να επιστρέψει στο πρόγραμμα ή να αποκτήσει τα αμερικανικά μαχητικά, θα πρέπει να ξεπεράσει τόσο τα τεχνικά όσο και τα νομικά εμπόδια που δημιουργεί η κατοχή των ρωσικών συστημάτων.
Η μεταφορά τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα μπορούσε να προσφέρει μια διέξοδο: οι S-400 θα έφευγαν από το τουρκικό έδαφος, η Ουάσινγκτον θα αποκτούσε πολιτικό επιχείρημα για την άρση των κυρώσεων και η Άγκυρα θα μπορούσε να επαναφέρει επίσημα το αίτημά της για τα F-35.
Ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, προκαλεί την αντίδραση του Ισραήλ.
Υπενθυμίζεται, ότι πρόσφατα ρωσικό δημοσίευμα υποστήριζε τη δυσκολία του εγχειρήματος να πάρει η Τουρκία τα F-35, ακόμα και αν συναινέσει η Μόσχα στην απομάκρυνση των S-400 σε τρίτη χώρα, λόγω του ισραηλινού παράγοντα αφενός, της αντίδρασης του Κογκρέσου, αλλά και του ελληνοαρμενικού λόμπι στην Ουάσινγκτον. Προς αυτήν την κατεύνθυνση κυμαινόταν και σχετικό άρθρο του Σάι Γκαλ.