Μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον ρόλο των ΗΠΑ, τη θέση του Ιράν, την απομόνωση του Ισραήλ και την αναβάθμιση της Τουρκίας έκανε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής στη Ναυτεμπορική TV.
Ο κ. Αϋφαντής, σχολιάζοντας την κατάσταση μετά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης, υποστήριξε ότι βρισκόμαστε σε φάση απεμπλοκής, με ένα αρχικό μνημόνιο κατανόησης και έναν οδικό χάρτη 60 ημερών. Όπως σημείωσε, η συμφωνία είναι ουσιαστικά ένα σύντομο κείμενο που προβλέπει διαπραγμάτευση για μια τελική συμφωνία, με άμεσο πρακτικό αποτέλεσμα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Κατά τον ίδιο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει ως μεγάλη επιτυχία το γεγονός ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά, όμως στην πραγματικότητα οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν στο καθεστώς που υπήρχε πριν από την κρίση.
Ο πρώην πρέσβης εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να επιβάλουν τη βούλησή τους στο Ιράν με στρατιωτικά μέσα. «Δεν έχασαν από το Ιράν. Έχασαν επειδή τα έβαλαν με τη γεωγραφία», ήταν η ουσία της τοποθέτησής του, εξηγώντας ότι η Τεχεράνη, ακόμη και χωρίς αξιόλογη αεροπορία ή ναυτικό, διαθέτει το κρίσιμο γεωγραφικό πλεονέκτημα των Στενών του Ορμούζ.
Όπως είπε, το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να απειλήσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα σε ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του πλανήτη. Αυτό, κατά τον κ. Αϋφαντή, λειτουργεί ως το πραγματικό στρατηγικό του όπλο.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στις Βρυξέλλες, λέγοντας ότι όσοι είχαν προειδοποιήσει για τη σημασία των Στενών του Ορμούζ αντιμετωπίζονταν με περιφρόνηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ευρωπαϊκές ελίτ δεν αντιλαμβάνονταν το βάθος του γεωγραφικού προβλήματος και υποτιμούσαν την ικανότητα του Ιράν να αξιοποιήσει το πλεονέκτημά του.
Ο κ. Αϋφαντής υποστήριξε ότι το Ιράν δεν κατέρρευσε, δεν έγινε «Συρία» και δεν μετατράπηκε σε πεδίο ανεξέλεγκτης δυτικής παρέμβασης. Αντιθέτως, παραμένει οργανωμένο κράτος, με το οποίο η Δύση μπορεί να διαφωνεί, αλλά δεν μπορεί να αγνοεί.
Προέβλεψε, μάλιστα, ότι αν απομακρυνθεί η άμεση απειλή πολέμου, στο εσωτερικό του Ιράν θα ξεκινήσουν έντονες και πιθανώς αιματηρές πολιτικές διεργασίες για το ποιος θα ελέγξει την επόμενη φάση του κράτους. Αναφέρθηκε σε διαφορετικές πολιτικές φιλοσοφίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας, σημειώνοντας όμως ότι όλες επιδιώκουν ένα ανεξάρτητο Ιράν και όχι ένα παράρτημα των Βρυξελλών, της Μόσχας ή του Πεκίνου.
Στο νέο περιφερειακό σκηνικό, ο κ. Αϋφαντής εκτίμησε ότι Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα κινηθούν πιο κοντά, επιχειρώντας να ελέγξουν ή να περιορίσουν τον νέο τοπικό επικυρίαρχο που αναδύεται.
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η κριτική του προς την Ελλάδα. Όπως είπε, στην Αθήνα δεν γίνεται σοβαρή συζήτηση για τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα. Αντιθέτως, η δημόσια ατζέντα αναλώνεται σε εσωτερικά θέματα και πολιτικά σκάνδαλα, την ώρα που διαμορφώνονται ισορροπίες που θα επηρεάσουν άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα.
Ο πρώην πρέσβης στάθηκε και στη θέση του Ισραήλ, το οποίο χαρακτήρισε «δεύτερο μεγάλο χαμένο» της υπόθεσης. Όπως ανέφερε, το Ισραήλ βρίσκεται στη μέση μιας ημιτελούς πολεμικής προσπάθειας στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να αντιστέκεται και έχει αποκτήσει ευρύτερη λαϊκή στήριξη.
Κατά τον κ. Αϋφαντή, η ισραηλινή επιχείρηση στον Λίβανο έχει δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα εικόνας και νομιμοποίησης, καθώς μεγάλα τμήματα του τοπικού πληθυσμού βλέπουν τη Χεζμπολάχ ως τη δύναμη που αντιστέκεται στο Ισραήλ. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ισραήλ βρίσκεται όλο και πιο μόνο του, με τις ΗΠΑ να στέλνουν πλέον μηνύματα ότι πρέπει να βρει συμβιβασμούς με τους γείτονές του.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνεται η δυσφορία για το Ισραήλ ως κράτος, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη αντισημιτισμό. Πρόκειται, όπως είπε, για ευρύτερη διαφωνία σχετικά με το ποιος καθορίζει τελικά την αμερικανική πολιτική.
Ο κ. Αϋφαντής υπενθύμισε ότι το Ισραήλ υπάρχει διαχρονικά χάρη στην αμερικανική στήριξη και αναφέρθηκε στον πόλεμο του 1973, υποστηρίζοντας ότι χωρίς την αμερικανική αερογέφυρα και την αναπλήρωση απωλειών, η έκβαση θα μπορούσε να είναι διαφορετική.
Στο ελληνικό πεδίο, ο πρώην πρέσβης προειδοποίησε ότι η χώρα πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσει πως είναι «παίκτης» περιορισμένων δυνατοτήτων και όχι δύναμη που μπορεί να σχεδιάζει στρατηγικές χωρίς αντίστοιχα μέσα. Όπως είπε, οι διπλωμάτες δεν μπορούν να εισηγούνται φαντασιακές πολιτικές, αλλά μόνο όσα μπορεί πραγματικά να κάνει το κράτος.
Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η αναφορά του στην Τουρκία. Ο κ. Αϋφαντής υποστήριξε ότι η Άγκυρα αναλαμβάνει ρόλο αντιπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το αρχηγείο των Αδάνων. Όπως σημείωσε, η δομή αυτή θα στελεχωθεί με πολωνικά και ρουμανικά στρατεύματα, προσδίδοντας στην Τουρκία τεράστια αρμοδιότητα και επιρροή στην περιοχή.
Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα δεν μπορεί να απαντά σε τέτοιες εξελίξεις με «βουντού, κατάρες ή ευχέλαια». Χρειάζονται αντίμετρα επί του πεδίου, τα οποία όμως το ελληνικό πολιτικό σύστημα και σημαντικό μέρος της κοινωνίας αρνούνται πεισματικά να υλοποιήσουν.
Ο κ. Αϋφαντής συνέδεσε αυτή την αδυναμία με τη βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας του κράτους. Σε μια κοινωνία όπου τα σκάνδαλα βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, αναρωτήθηκε γιατί ένας νέος άνθρωπος να θελήσει να υπηρετήσει στις Ένοπλες Δυνάμεις ή στη διπλωματική υπηρεσία με αίσθηση καθήκοντος.
Η παρέμβασή του κατέληξε σε μια συνολική προειδοποίηση: η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται χωρίς την Ελλάδα στο κέντρο των αποφάσεων. Το Ιράν δεν κατέρρευσε, οι ΗΠΑ δεν επέβαλαν τη θέλησή τους, το Ισραήλ βγαίνει τραυματισμένο, ενώ η Τουρκία αναβαθμίζεται. Αν η Αθήνα συνεχίσει να μην παίρνει μέτρα στο πεδίο, τότε, όπως εκτίμησε, θα βρεθεί απλώς να πληρώνει τον λογαριασμό.