Την εικόνα ενός Ερντογάν που εμφανίζεται περισσότερο συγκρατημένος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ενώ παραμένει χωρίς έτοιμη διέξοδο στο ζήτημα των S-400 και των F-35, περιέγραψε ο Σάββας Καλεντερίδης σε παρέμβασή του που αναρτήθηκε στο YouTube.
Με τη χαρακτηριστική φράση «αετός χωρίς φτερά», ο αναλυτής σχολίασε τη στάση του Τούρκου προέδρου στη Νέα Υόρκη και κυρίως τη συνέντευξή του στο Newsweek. Παράλληλα, έστρεψε το ενδιαφέρον στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, υπογραμμίζοντας ότι εκεί θα κριθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα των ελληνικών συνεργασιών στην περιοχή.
«Λύση στο τραπέζι η Τουρκία δεν έχει έτοιμη»
Στο ζήτημα των αμερικανικών μαχητικών, ο Καλεντερίδης ήταν κατηγορηματικός ως προς τη δική του αποτίμηση: «Λύση στο τραπέζι η Τουρκία δεν έχει έτοιμη».
Επικαλούμενος δηλώσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, σύμφωνα με τις οποίες δεν έχει υποβληθεί γραπτό τουρκικό αίτημα για τους S-400, εκτίμησε ότι δεν έχει εξασφαλιστεί ούτε επιστροφή του συστήματος στη Ρωσία ούτε οριστική συμφωνία πώλησής του σε τρίτη χώρα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ενδεχόμενο μεταβίβασης των S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Όπως υποστήριξε, είχαν προηγηθεί διπλωματικές επαφές και μια καταρχήν θετική στάση της Μόσχας, χωρίς όμως γραπτή συμφωνία. Ο ίδιος εκτίμησε ότι το Ισραήλ, το οποίο διατηρεί στρατηγική σχέση με τα Εμιράτα, πιθανότατα πάγωσε αυτή την προοπτική.
Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως εκτίμηση του αναλυτή για το παρασκήνιο των επαφών. Το συμπέρασμά του ήταν ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αναζητεί αγοραστή και δεν έχει ολοκληρωμένη λύση για την απομάκρυνση του ρωσικού συστήματος.
Κατά την περιγραφή του, η Μόσχα θέτει ως βασικό όρο το σύστημα να καταλήξει σε χώρα φιλική προς τη Ρωσία, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μελλοντικής μεταφοράς του στην Ουκρανία.
Η αλλαγή τόνου του Ερντογάν
Σχολιάζοντας την παρουσία του Τούρκου προέδρου στη Νέα Υόρκη, ο Καλεντερίδης στάθηκε στην αναφορά του στο διεθνές δίκαιο για την επίλυση των ζητημάτων του Αιγαίου, καθώς και στις πιο προσεκτικές διατυπώσεις του για το Ισραήλ στη συνέντευξή του στο Newsweek.
Κατά την εκτίμησή του, αυτή η στάση ενδέχεται να αντανακλά πιέσεις προς την Άγκυρα να μην προκαλέσει πρόσθετη αστάθεια δυτικά της Τουρκίας, σε μια περίοδο ήδη έντονης αναταραχής στην ευρύτερη περιοχή.
«Κάποιοι πιθανόν τον στρίμωξαν στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για εκτίμηση.
Συνέδεσε επίσης τις δυσκολίες της τουρκικής ηγεσίας με τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις και τις υποθέσεις οικονομικών σκανδάλων που, όπως υποστήριξε, επιβαρύνουν το κυβερνών κόμμα. Στο ίδιο πλαίσιο διατύπωσε υποθέσεις για πιθανούς μοχλούς πίεσης προς τον Ερντογάν, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία που να τεκμηριώνουν συγκεκριμένη αμερικανική παρέμβαση.
Το καλώδιο ως δοκιμασία των συμμαχιών
Για την ελληνική πλευρά, ο Καλεντερίδης προσδιόρισε την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως το ζήτημα που θα βρεθεί στο επίκεντρο το επόμενο διάστημα.
Αναγνώρισε τη σημασία του πλέγματος συνεργασιών που έχει αναπτύξει η Αθήνα, αναφερόμενος στα τριμερή σχήματα με την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Ιορδανία, καθώς και στις σχέσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, διαχώρισε την ύπαρξη αυτών των συνεργασιών από την πραγματική δυνατότητα της Ελλάδας να καθορίζει τις περιφερειακές εξελίξεις.
«Απέχουμε πραγματικά πολύ από το να γίνουμε ένας στρατηγικός παίκτης στην περιοχή», υποστήριξε. Αντιπαρέβαλε την τακτική της Τουρκίας, η οποία, όπως είπε, επιχειρεί να διατηρεί ταυτόχρονα διαύλους με διαφορετικά και συχνά ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος, αποκομίζοντας μέχρι στιγμής ορισμένα οφέλη.
Η αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ έχει βάθος
Αναλύοντας τις σχέσεις Άγκυρας–Ισραήλ, ο Καλεντερίδης ξεχώρισε δύο επίπεδα: την προσωπική αντιπαράθεση Ερντογάν–Νετανιάχου και τις ουσιαστικές συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των δύο χωρών.
Όπως επισήμανε, η προσωπική σχέση των δύο ηγετών κάνει το μείγμα «εκρηκτικό». Παρ’ όλα αυτά, ενδεχόμενη αλλαγή ηγεσίας δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις για την εξέλιξη των διαφορών τους στη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο, οι οποίες αγγίζουν άμεσα τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.
Έστρεψε επίσης την προσοχή στο Κέρας της Αφρικής, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν. Στη δική του ανάγνωση, οι κινήσεις του Ισραήλ και των Εμιράτων, σε συνδυασμό με την Αιθιοπία και τη Σομαλιλάνδη, συνδέονται με την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός περιφερειακού σχήματος ισχύος που ανταγωνίζεται τις τουρκικές επιδιώξεις στη Σομαλία.
Επιφυλάξεις για τις προβλέψεις γύρω από τον Τραμπ
Η παρέμβαση περιέλαβε και τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν. Ο Καλεντερίδης περιέγραψε τη διαπραγματευτική αντιπαράθεση γύρω από ιρανική πρόταση επτά σημείων, επισημαίνοντας ότι οι δημόσιες δηλώσεις αποτελούν μέρος τόσο της διαπραγμάτευσης όσο και της προσπάθειας δημιουργίας εντυπώσεων.
Κατά τον ίδιο, καθοριστικό στοιχείο είναι η επίσημη γραπτή αμερικανική απάντηση. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εσωτερικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Ντόναλντ Τραμπ, αποφεύγοντας όμως να προεξοφλήσει το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών και τον μελλοντικό έλεγχο της Γερουσίας.