Σε έναν από τους σοβαρότερους «εισβολείς» των ελληνικών θαλασσών έχει εξελιχθεί ο λαγοκέφαλος, ένα τοξικό ψάρι που εξαπλώνεται με ταχύτητα στη Μεσόγειο, προκαλώντας ζημιές στους ψαράδες και διαταράσσοντας την ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Παρότι αρκετοί πιστεύουν ότι η ίδια η φύση μπορεί να δώσει λύση, τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο. Ο λαγοκέφαλος έχει λίγους φυσικούς εχθρούς και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που ο πληθυσμός του αυξάνεται ραγδαία.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ανάμεσα στα είδη που έχουν καταγραφεί να τρέφονται με λαγοκέφαλους είναι η ζαργάνα, ο ροφός, το μαγιάτικο, οι θαλάσσιες χελώνες καρέτα καρέτα, αλλά και οι ίδιοι οι λαγοκέφαλοι μέσω κανιβαλισμού. Οι χελώνες θεωρούνται οι βασικοί θηρευτές των ενήλικων ατόμων, ενώ τα νεαρά ψάρια κινδυνεύουν περισσότερο από άλλα αρπακτικά.
Το ζήτημα είναι ότι οι αριθμοί δεν βγαίνουν. Ο λαγοκέφαλος πολλαπλασιάζεται ταχύτερα από όσο μπορούν να τον περιορίσουν οι φυσικοί του εχθροί. Επιπλέον, διαθέτει άμυνες που τον κάνουν δύσκολο θήραμα: είναι τοξικός, φουσκώνει όταν απειλείται και εκπέμπει φυσικό «σήμα κινδύνου» στα άλλα ψάρια.
Η τοξικότητά του λειτουργεί σαν ασπίδα. Τα περισσότερα αρπακτικά τον αποφεύγουν, ενώ για τον άνθρωπο η κατανάλωσή του είναι επικίνδυνη. Παράλληλα, τα πανίσχυρα δόντια του τον καθιστούν ικανό να τρώει σκληρόκελυφους οργανισμούς, όπως καβούρια και αχινούς, αποκτώντας πρόσβαση σε τροφές που άλλα είδη δεν μπορούν να αξιοποιήσουν εύκολα.
Η Μεσόγειος, λόγω των αλλαγών στη θερμοκρασία και στις οικολογικές συνθήκες, έχει γίνει ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξή του. Μάλιστα, σύμφωνα με τις επιστημονικές εκτιμήσεις που παρατίθενται, μια μικρή μείωση του μεταβολικού ρυθμού μπορεί να επιτρέψει σε μεγάλα άτομα να αυξηθούν από τα 6 στα 10 κιλά.
Αυτό κάνει τον λαγοκέφαλο ακόμη πιο επικίνδυνο. Όσο μεγαλώνει, τόσο πιο αποτελεσματικός θηρευτής γίνεται. Αναζητά βαθύτερα και δροσερότερα νερά, μειώνει τις ενεργειακές του ανάγκες και επιτίθεται σε μεγαλύτερα θηράματα.
Η εμπειρία από την Κύπρο και την Τουρκία δείχνει ότι χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση το πρόβλημα δεν λύνεται. Εκεί εφαρμόστηκαν ή εφαρμόζονται προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης των ψαράδων για την αλίευση λαγοκέφαλων, με στόχο τον περιορισμό του πληθυσμού.
Η εικόνα είναι καθαρή: οι φυσικοί εχθροί υπάρχουν, αλλά δεν αρκούν. Η ζαργάνα και τα άλλα ψάρια μπορούν να φάνε λαγοκέφαλους, όχι όμως να σώσουν μόνα τους τις ελληνικές θάλασσες. Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα χρειάζεται σχέδιο, παρακολούθηση, κίνητρα στους αλιείς και σοβαρή διαχείριση ενός επεκτατικού είδους που ήρθε για να μείνει.