Την εκτίμηση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος σε μια επικίνδυνη και εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση διατύπωσε ο πρέσβης ε.τ. Δημήτρης Καραϊτίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική» για τις εξελίξεις γύρω από την αντιπαράθεση με το Ιράν και τον ρόλο του Ισραήλ.
Όπως επισήμανε, οι διαρκώς μεταβαλλόμενες αποφάσεις, οι αντιφάσεις και η συνολική ρευστότητα που χαρακτηρίζουν τη στάση του Αμερικανού προέδρου μαρτυρούν μια σαφή αμηχανία. Κατά τον ίδιο, ο Τραμπ φαίνεται να διαπιστώνει καθυστερημένα ότι η τακτική που ακολούθησε μέχρι σήμερα έχει δημιουργήσει αδιέξοδα, τα οποία δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Η κατάσταση αυτή, προειδοποίησε ο Δημήτρης Καραϊτίδης, λειτουργεί τελικά προς όφελος της Τεχεράνης, καθώς καθιστά την ιρανική ηγεσία περισσότερο σκληρή και ανελαστική. Την ίδια στιγμή, προκαλεί νευρικότητα στον Λευκό Οίκο, γεγονός ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς ουδείς μπορεί να γνωρίζει σε ποιες αποφάσεις θα μπορούσε να οδηγηθεί ο Ντόναλντ Τραμπ υπό την επήρεια μιας «θυμικής εξάρσεως».
Ο παράγοντας των αμερικανικών εκλογών
Σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου διαδραματίζουν και οι εκλογές του Νοεμβρίου. Πρόκειται, όπως υπογράμμισε ο πρέσβης ε.τ., για μια αναμέτρηση κρίσιμης σημασίας τόσο για τον ίδιο τον Τραμπ όσο και για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες της Ουάσινγκτον έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό, στο οποίο καθοριστική είναι η επιρροή του Ισραήλ και προσωπικά του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, αποφασίζοντας την επίθεση εναντίον του Ιράν, υιοθέτησε στην πράξη τη στρατηγική λογική του Ισραήλ. Η ισραηλινή ηγεσία επιδιώκει εδώ και χρόνια την ένοπλη εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής, ώστε η Τεχεράνη να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο και να περιοριστεί δραστικά η δράση των οργανώσεων που στηρίζονται από το Ιράν και στρέφονται εναντίον του Ισραήλ.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, καθώς η παλαιστινιακή Χαμάς έχει δεχθεί συντριπτικά πλήγματα και δεν διαθέτει πλέον την ισχύ που είχε πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων στη Γάζα.
Οι υπολογισμοί Νετανιάχου
Σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., οι αποφάσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν καθορίζονται αποκλειστικά από στρατηγικούς και γεωπολιτικούς παράγοντες. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει μπροστά του εκλογικές διαδικασίες, ενώ γνωρίζει ότι, εφόσον η κατάσταση εξομαλυνθεί, θα επανέλθουν στο προσκήνιο οι δικαστικές υποθέσεις και οι διαδικασίες ποινικής δίωξης εναντίον του.
Οι επιλογές του Νετανιάχου επηρεάζουν εκ των πραγμάτων και τη στάση του Τραμπ. Ο Δημήτρης Καραϊτίδης χαρακτήρισε τον Αμερικανό πρόεδρο αυταρχικό, απολυταρχικό και ναρκισσιστή, σημειώνοντας ότι αυτά τα χαρακτηριστικά δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την ήρεμη και ψύχραιμη στάθμιση των δεδομένων.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον πλήρους ρευστότητας, μέσα στο οποίο η ασφαλής πρόβλεψη των επόμενων κινήσεων καθίσταται σχεδόν αδύνατη.
Αναζητείται συμφωνία με δύο «νικητές»
Παρά την ανησυχητική εικόνα, ο πρέσβης ε.τ. υπογράμμισε ότι στο περιβάλλον του Τραμπ υπάρχουν στελέχη που αντιμετωπίζουν την κατάσταση με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Οι συγκεκριμένοι σύμβουλοι φαίνεται να ασκούν μια περιορισμένη επιρροή, επιχειρώντας να επιβάλουν αυτοσυγκράτηση και να κατευθύνουν τις εξελίξεις προς μια προσέγγιση με το Ιράν.
Στόχος θα μπορούσε να είναι αρχικά ο τερματισμός των συγκρούσεων και, στη συνέχεια, μέσα από παρασκηνιακές διπλωματικές διεργασίες, η επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας.
Για να είναι όμως μια τέτοια συμφωνία στοιχειωδώς βιώσιμη, θα πρέπει να επιτρέπει και στις δύο πλευρές να εμφανιστούν ως νικήτριες. Ο Τραμπ πρέπει να μπορεί να επιστρέψει στο εσωτερικό των ΗΠΑ υποστηρίζοντας ότι πέτυχε τους στόχους του, ενώ και η ιρανική ηγεσία χρειάζεται ένα αποτέλεσμα που θα μπορεί να παρουσιάσει ως επιτυχία στην κοινή γνώμη της χώρας.
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης, πάντως, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για τις αλλεπάλληλες προσωρινές συμφωνίες και εκεχειρίες που ανακοινώνονται ως επιτυχίες, αλλά μέσα σε λίγες ημέρες καταρρέουν.
«Αλλοπρόσαλη» χαρακτήρισε την κατάσταση, τονίζοντας ότι η διαρκής μεταβολή των δεδομένων δεν μπορεί να θεωρηθεί σοβαρή και σταθερή εξέλιξη.
Παγκόσμιες οι συνέπειες
Η συνεχιζόμενη ασάφεια και αστάθεια δεν επηρεάζουν μόνο τις άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές. Σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., το Ιράν επιχειρεί σκοπίμως να διαχύσει την κρίση στις χώρες της περιοχής, με στόχο να αυξήσει την πίεση προς τον Αμερικανό πρόεδρο.
Οι επιπτώσεις, όμως, είναι πλέον παγκόσμιες. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές οικονομικές συνέπειες, ενώ επιβαρύνονται και οι σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι σχέσεις αυτές, όπως τόνισε, συντηρούνται κυρίως χάρη στη φιλοαμερικανική στάση των ευρωπαϊκών ηγεσιών, παρά την «ωμή και κυνική» συμπεριφορά του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη.
Το εσωτερικό ρήγμα στο Ιράν
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης επιβεβαίωσε, τέλος, ότι στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες. Η επιρροή των σκληροπυρηνικών και των Φρουρών της Επανάστασης έχει ενισχυθεί, χωρίς όμως το ιρανικό καθεστώς να αποτελεί ένα απολύτως ενιαίο στρατόπεδο.
Η Ουάσινγκτον θα επιθυμούσε να αξιοποιήσει αυτό το εσωτερικό ρήγμα. Για να το πετύχει, όμως, χρειάζεται μια σταθερή και πειστική πολιτική απέναντι στην Τεχεράνη.
Όταν η αμερικανική ηγεσία τη μία στιγμή πανηγυρίζει για μια εκεχειρία που λίγο αργότερα καταρρέει και την επόμενη απειλεί ότι θα οδηγήσει το Ιράν «στην παλαιολιθική εποχή», δεν διαθέτει την αξιοπιστία που απαιτείται για να εκμεταλλευτεί τις εσωτερικές αντιθέσεις του αντιπάλου της.