Νέα δυναμική αποκτά η ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, σύμφωνα με δημοσίευμα της ισραηλινής Globes, καθώς το Great Sea Interconnector εξασφαλίζει ενισχυμένη πολιτική υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ουσιαστικότερη γαλλική συμμετοχή.
Το ισραηλινό μέσο εκτιμά ότι, έπειτα από μια μακρά περίοδο καθυστερήσεων, το έργο εισέρχεται σε νέα φάση. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει η αντίδραση της Τουρκίας, η οποία αμφισβητεί τις θαλάσσιες ζώνες από τις οποίες προβλέπεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο.
Η αμερικανική πολιτική στήριξη
Η Ουάσινγκτον επανέλαβε τη στήριξή της στην ενεργειακή ασφάλεια και στη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας το έργο με τον ευρύτερο περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Παράλληλα, ομάδα Αμερικανών νομοθετών ζήτησε από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τους αρμόδιους χρηματοδοτικούς οργανισμούς των ΗΠΑ να υποστηρίξουν το Great Sea Interconnector. Στην επιστολή τους, οι νομοθέτες παρουσιάζουν τη διασύνδεση ως σημαντικό τμήμα της ενεργειακής και εμπορικής αρχιτεκτονικής που αναπτύσσεται μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου, Μέσης Ανατολής και Ινδίας.
Η αμερικανική υποστήριξη δεν εξαλείφει αυτομάτως τα οικονομικά και γεωπολιτικά εμπόδια. Αυξάνει, όμως, το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε προσπάθειας παρεμπόδισης του έργου.
Γαλλική «σφραγίδα» με Meridiam και Nexans
Καθοριστική θεωρείται και η αυξημένη γαλλική παρουσία. Σύμφωνα με τη Globes, η εταιρεία υποδομών Meridiam υπέγραψε συμφωνία που την καθιστά βασικό μέτοχο στην εταιρεία ανάπτυξης του interconnector, με τον ΑΔΜΗΕ να παραμένει στρατηγικός εταίρος.
Παράλληλα, προβλέπεται στενότερη συνεργασία με τη γαλλική Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου. Προτεραιότητα αποτελεί η ολοκλήρωση των ερευνών στον βυθό, ώστε να επιταχυνθεί η επιχειρησιακή ωρίμανση του έργου.
Η διασύνδεση προβλέπει υποθαλάσσιο καλώδιο συνολικού μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, το οποίο θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο και, σε επόμενη φάση, με το Ισραήλ. Για το τμήμα Ελλάδας–Κύπρου έχει εξασφαλιστεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ, ενώ η
Nexans έχει ανακοινώσει σύμβαση ύψους 1,43 δισ. ευρώ για το καλωδιακό σύστημα υψηλής τάσης.
Για την Κύπρο, το έργο έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Ο τουρκικός παράγοντας
Η τουρκική αντίθεση αποτελεί μία από τις σοβαρότερες γεωπολιτικές προκλήσεις. Η Άγκυρα αμφισβητεί την ελληνική και κυπριακή προσέγγιση για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και προβάλλει διαφορετικές θέσεις για τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Globes υπενθυμίζει το περιστατικό με το ιταλικό ερευνητικό πλοίο NG Worker στην περιοχή Κάσου–Καρπάθου, όταν οι έρευνες για υποθαλάσσια έργα βρέθηκαν στο επίκεντρο ελληνοτουρκικής έντασης.
Κατά την ισραηλινή ανάλυση, η Αθήνα εμφανίζεται σήμερα αποφασισμένη να μην επιτρέψει την παρεμπόδιση νόμιμων εργασιών σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας.
«Η Ελλάδα έτοιμη για κάθε σενάριο»
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος υπογράμμισε ότι η περίοδος της παθητικής διπλωματίας έχει παρέλθει και ότι κάθε απόπειρα προσβολής ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων θα αντιμετωπιστεί με όλα τα διαθέσιμα μέσα.
Η Globes ερμηνεύει τη συγκεκριμένη τοποθέτηση ως μήνυμα ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο, ακόμη και εάν η Τουρκία επιχειρήσει να εμφανίσει πολεμικά πλοία κοντά στις περιοχές των ερευνών.
Το Κυπριακό και τα τουρκικά τετελεσμένα
Το ισραηλινό δημοσίευμα συνδέει τη διαμάχη για την ηλεκτρική διασύνδεση και με το Κυπριακό. Αναφέρεται στις υποδομές που κατασκευάζει η Τουρκία προς τα κατεχόμενα, εκτιμώντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη οικονομική και ενεργειακή εξάρτηση της περιοχής.
Ο Ισραηλινός ειδικός σε θέματα Τουρκίας, Δρ. Hay Eytan Cohen Yanarocak, υποστηρίζει ότι η τουρκική στρατηγική αποβλέπει στη δημιουργία τετελεσμένων, τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ακόμη και σε περίπτωση μελλοντικής λύσης του Κυπριακού.
Στόχος του Ισραήλ το 2034
Το υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών του Ισραήλ χαρακτηρίζει το Great Sea Interconnector έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς θα συνδέσει το ισραηλινό ηλεκτρικό δίκτυο με την Κύπρο, την Ελλάδα και τελικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το έργο βρίσκεται στο στάδιο της ανάλυσης κόστους–οφέλους για το Ισραήλ και την Κύπρο. Θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις για τον επιμερισμό του κόστους και νέα αιτήματα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Με βάση το ισραηλινό χρονοδιάγραμμα, ο ηλεκτρικός διάδρομος θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία το 2034. Η αμερικανική πολιτική κάλυψη και η είσοδος γαλλικών κεφαλαίων και εταιρειών αλλάζουν πλέον το ειδικό βάρος του έργου. Δεν εξαφανίζουν, όμως, τον κίνδυνο νέας έντασης, εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου σε αμφισβητούμενες από την ίδια θαλάσσιες περιοχές.