Στο ζήτημα των ξένων παρεμβάσεων, των πολιτικών ανατροπών και της εθνικής κυριαρχίας εστίασε ο διεθνολόγος και διδάκτωρ Ιστορίας Σταύρος Καλεντερίδης, σε μια εκτενή ανάλυση που κινήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και τις εξελίξεις στη Σερβία μέχρι την υπόθεση που έχει προκαλέσει θόρυβο γύρω από την Αμερικανίδα πρέσβη στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο πρόσφατο δημοσίευμα της Wall Street Journal για όσα φέρεται να είπε η Γκίλφοϊλ σε δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται άνθρωπο που ήταν παρών στη συνάντηση, η Αμερικανίδα πρέσβης φέρεται να αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης και να είπε ότι «μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε» και «μπορούμε να το κάνουμε και εδώ». Ο δικηγόρος της Γκίλφοϊλ έχει αμφισβητήσει την περιγραφή της συγκεκριμένης συνομιλίας.
Ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε την υπόθεση εξαιρετικά σοβαρή και στάθηκε κυρίως στο πολιτικό νόημα που, κατά την εκτίμησή του, αποκτά μια τέτοια αναφορά όταν προέρχεται από την επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον τα όσα αποδίδονται στην Γκίλφοϊλ επιβεβαιωθούν, τίθεται ένα θεμελιώδες ζήτημα κυριαρχίας: κατά πόσο τρίτες δυνάμεις θεωρούν ότι έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν όχι απλώς πολιτικές αποφάσεις αλλά ακόμη και τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες άλλων κρατών.
Η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και στη Ρουμανία, καθώς δημοσιεύματα συνδέουν τη χρονική αλληλουχία των επαφών της Αμερικανίδας διπλωμάτη με στελέχη του ρουμανικού PSD με την πολιτική κρίση που ακολούθησε. Ωστόσο, οι εμπλεκόμενοι Ρουμάνοι πολιτικοί έχουν απορρίψει ισχυρισμούς περί συνεννόησης για ανατροπή της κυβέρνησης.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα
Ο Σταύρος Καλεντερίδης επέμεινε ιδιαίτερα στη φράση που αποδίδεται στην Γκίλφοϊλ περί δυνατότητας ανάλογης παρέμβασης «και εδώ».
Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα οφείλει να αντιμετωπίζει με πολύ μεγαλύτερη αυστηρότητα οποιαδήποτε ένδειξη ή υπόνοια εξωτερικής παρέμβασης στις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες της χώρας.
Έκανε μάλιστα ειδική αναφορά στην παρουσία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στο δείπνο που περιγράφεται από το αμερικανικό δημοσίευμα. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, η φερόμενη στιχομυθία έγινε στο πλαίσιο αντιπαράθεσης της Γκίλφοϊλ με τον Έλληνα υπουργό, ο οποίος φέρεται να αντέδρασε στην ιδέα ότι μια ξένη δύναμη θα μπορούσε να αλλάξει την κυβέρνηση της Ελλάδας.
Ο Καλεντερίδης συνέδεσε το θέμα με μια ευρύτερη θέση που επαναλαμβάνει συχνά: ότι εθνική ανεξαρτησία χωρίς πραγματική δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών δεν μπορεί να υπάρξει. Κατά την άποψή του, όσο περισσότερη εξουσία συγκεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό προσώπων, τόσο ευκολότερα δημιουργούνται περιθώρια εξωτερικής πίεσης, εκβιασμού ή πολιτικής εξάρτησης.
Σερβία: Η μεγάλη αναμέτρηση της 25ης Οκτωβρίου
Σημαντικό τμήμα της ανάλυσης αφορούσε και τη Σερβία, η οποία οδεύει σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές στις 25 Οκτωβρίου 2026. Η ημερομηνία έχει ανακοινωθεί επισήμως από τις σερβικές αρχές, ενώ ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε στις 27 Σεπτεμβρίου την παραίτησή του από την προεδρία προκειμένου να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
Ο Καλεντερίδης συνέδεσε τις πολιτικές εξελίξεις με το κύμα φοιτητικών κινητοποιήσεων που ακολούθησε την τραγωδία του 2024 στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, όπου έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.
Κατά την εκτίμησή του, ο Βούτσιτς επιχειρεί τώρα να μεταφέρει το κέντρο της πολιτικής του ισχύος από την προεδρία στην πρωθυπουργία, καθώς δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία. Παράλληλα, όμως, ο Έλληνας αναλυτής παρουσίασε μια περισσότερο σύνθετη εικόνα για τη σερβική κρίση.
Από τη μία πλευρά άσκησε σκληρή κριτική στο σύστημα εξουσίας του Βούτσιτς και στις καταγγελίες περί διαφθοράς. Από την άλλη εξέφρασε την άποψη ότι μέρος της κοινωνικής και πολιτικής κινητοποίησης στη Σερβία επιχειρείται να αξιοποιηθεί από εξωτερικά κέντρα επιρροής. Πρόκειται για ερμηνεία του ίδιου, μέσα σε μια ευρύτερη δημόσια αντιπαράθεση στη Σερβία γύρω από τον ρόλο ξένων κυβερνήσεων και οργανώσεων.
Για τον Καλεντερίδη, η διέξοδος δεν βρίσκεται ούτε σε ένα κλειστό και φθαρμένο σύστημα εξουσίας ούτε σε εξάρτηση από ξένες δυνάμεις. Όπως τόνισε, η απάντηση βρίσκεται στη συγκρότηση πραγματικών δημοκρατικών θεσμών και στη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.
Οι ομιλίες στον ΟΗΕ και ο πολυπολικός κόσμος
Ο διεθνολόγος αναφέρθηκε ακόμη στις σημαντικότερες ομιλίες που παρακολούθησε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Στάθηκε στις παρεμβάσεις Κίνας και Ρωσίας για την ανάγκη ενός περισσότερο πολυπολικού διεθνούς συστήματος, επισημαίνοντας ότι και οι δύο δυνάμεις αμφισβήτησαν το μοντέλο μιας μοναδικής παγκόσμιας ηγεμονίας.
Αναφέρθηκε επίσης στην αντιπαράθεση Ινδίας και Πακιστάν και κυρίως στην ινδική απάντηση στις καταγγελίες του Ισλαμαμπάντ για τη μεταχείριση μουσουλμανικών πληθυσμών. Ο Καλεντερίδης υιοθέτησε σε αυτό το σημείο την κριτική της ινδικής πλευράς απέναντι στο Πακιστάν για τη δική του νομοθεσία περί βλασφημίας και τη μεταχείριση θρησκευτικών μειονοτήτων.
Η Συμφωνία των Πρεσπών
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών, με αφορμή την παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας στο βήμα των Ηνωμένων Εθνών.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η συμφωνία δημιούργησε συνέπειες που υπερβαίνουν την ονομασία του κράτους και επεκτείνονται, όπως είπε, σε ζητήματα ταυτότητας και διεθνούς αντίληψης της ιστορικής Μακεδονίας.
Παράλληλα υποστήριξε ότι, εάν ποτέ προέκυπταν αποδεδειγμένα στοιχεία διαφθοράς ή εξαναγκασμού γύρω από τη σύναψη μιας διεθνούς συμφωνίας, θα έπρεπε να εξεταστούν οι προβλέψεις του διεθνούς δικαίου των συνθηκών. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελούσε υποθετικό νομικό επιχείρημα του ίδιου και όχι παρουσίαση αποδεδειγμένων στοιχείων για τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Ερντογάν, Νετανιάχου και Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στις πληροφορίες περί νέου γύρου αντιπαράθεσης ανάμεσα σε Ισραήλ και Τουρκία.
Εκτίμησε ότι πιθανές κινήσεις της ισραηλινής πλευράς κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε διεθνές δικαστικό επίπεδο θα πρέπει να εξετάζονται και ως μέσα πολιτικής πίεσης μέσα στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση Άγκυρας και Ιερουσαλήμ και όχι αποκλειστικά ως νομικές πρωτοβουλίες.
Το νήμα που συνέδεσε όλες τις ενότητες της ανάλυσής του ήταν τελικά ένα: ποιος αποφασίζει για το μέλλον ενός κράτους και πόσο πραγματικά κυρίαρχος παραμένει ένας λαός απέναντι στην εξωτερική επιρροή.
Για τον Σταύρο Καλεντερίδη, η απάντηση βρίσκεται στη δημοκρατική συμμετοχή: όσο περισσότερο η πραγματική εξουσία ασκείται από τους πολίτες και όχι από έναν στενό πολιτικό κύκλο, τόσο δυσκολότερο γίνεται —κατά την εκτίμησή του— για οποιοδήποτε ξένο κέντρο να καθορίζει τις πολιτικές εξελίξεις μιας χώρας.