Γράφει ο Κωνσταντίνος Καραγάτσος
Η χθεσινή λαθραία εισβολή «υβριδικού τύπου» (που προσομοιάζει με την αντίστοιχη απόπειρα μαζικής εισβολής μεταναστών στον Έβρο το 2020, η οποία αποτράπηκε αποτελεσματικά), Μαροκινών υπηκόων στον Ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, Ceuta, είτε κολυμπώντας είτε υπερβαίνοντας τον φράκτη που έχει δημιουργηθεί, δεν είναι η πρώτη.
Πολλές ανάλογες προσπάθειες καταγράφτηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες, με κυριότερες αυτές του 2005, 2014, 2016, 2017, 2018 και 2021 που αφορούσαν Μαροκινούς, Αλγερινούς και Υποσαχάριους μετανάστες που επιχείρησαν ή πέτυχαν να εισέλθουν στον Ισπανικό θύλακα (Ceuta).
Η χθεσινή εισβολή είχε μαζικό χαρακτήρα (χιλιάδες μετανάστες), ήταν καλά οργανωμένη και συντονισμένη, ενώ ερωτηματικά εγείρονται και για την απόσυρση των Μαροκινών συνοριοφυλάκων, που είναι επιφορτισμένοι με την φύλαξη του φράκτη στο Μαροκινό έδαφος.
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η Ισπανία! Μαζική εισβολή μεταναστών –
Η εισβολή αυτή στον Ισπανικό θύλακα έρχεται σε μία ιδιαίτερη συγκυρία, καθώς τον Ιανουάριο 2026 η Ισπανική κυβέρνηση του Pedro Sanchez ενέκρινε σχέδιο διατάγματος (Real Decreto) για τροποποίηση του Κανονισμού αλλοδαπών, οριστικοποιώντας τη διαδικασία στις 14 Απριλίου 2026.
Η αρχική εκτίμηση της Ισπανικής κυβέρνησης αφορούσε τη νομιμοποίηση περίπου 500.000 ατόμων, κυρίως από χώρες της Λατινικής Αμερικής. Ως 30 Ιουνίου 2026 (κλείσιμο προθεσμίας) υποβλήθηκαν περίπου 1.300.000 αιτήσεις κι ως το τέλος Ιουλίου 2026, έγιναν δεκτές για επεξεργασία περίπου 800.000 αιτήσεις για προσωρινή άδεια παραμονής κι εργασίας, με τη συντριπτική πλειοψηφία των αιτούντων να λαμβάνουν οριστική έγκριση.
Στην ουσία πρόκειται για άδεια παραμονής και εργασία ενός έτους, με δυνατότητα ανανέωσης ή μετάβασης σε κανονικές συνθήκες άδειας στη συνέχεια για:
-
άτομα που βρίσκονταν στην Ισπανία πριν την 1η Ιανουαρίου 2026 και μπορούν ν’ αποδείξουν τουλάχιστον πέντε μήνες συνεχούς διαμονής στη χώρα
-
αιτούντες διεθνούς προστασίας (για καθεστώς πρόσφυγα ή επικουρικής προστασίας) που είχαν υποβάλλει αίτηση πριν την ίδια ημερομηνία
-
χωρίς ποινικό μητρώο και χωρίς ν’ αποτελούν απειλή για τη δημόσια τάξη/ ασφάλεια.
Η κυβέρνηση Sanchez επέλεξε να νομιμοποιήσει πάνω από 500.000 μετανάστες μέσω κυβερνητικού διατάγματος με νομική ισχύ, χωρίς να θεσπίσει κοινοβουλευτικό νόμο, διεξάγοντας τη σχετική διαδικασία στο Ισπανικό κοινοβούλιο.
Η νομιμοποίηση αυτή συνιστά προφανώς πόλο έλξης (pull factor) για χιλιάδες επίδοξους παράνομους μετανάστες, οι οποίοι αποπειράθηκαν να εισέλθουν στον Ισπανικό θύλακα στη Ceuta, με την ελπίδα/πεποίθηση ότι, στο μέλλον, θα μπορούσαν να νομιμοποιηθούν και αυτοί.
Ωστόσο, η απόφαση νομιμοποίησης, από την Ισπανική κυβέρνηση, χιλιάδων μεταναστών έχει σοβαρές επιπτώσεις και στο χώρο Schengen (η Ισπανία είναι και Κράτος – Μέλος Schengen), ένα χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης που λειτουργεί με αυστηρούς κανόνες και, κυρίως με βασική φιλοσοφία την αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων με εμπεριστατωμένους ελέγχους και την άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα των Κρατών – Μελών της ΕΕ.
Στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι δυνατό να διασφαλιστεί π.χ. ότι κάποιοι από τους πρόσφατα νομιμοποιημένους μετανάστες στην Ισπανία, δεν θ’ αποπειραθούν να εισέλθουν παράνομα στη Γαλλία (με την οποία η Ισπανία έχει κοινά χερσαία σύνορα τα οποία βάσει της Σύμβασης Schengen, συνιστούν εσωτερικά σύνορα), ή να επιχειρήσουν να πάνε παράνομα δια θαλάσσης στην Ιταλία, εγείροντας σοβαρούς προβληματισμούς για την εύρυθμη λειτουργία του χώρου Schengen και πιθανή επαναφορά ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα Κρατών – Μελών όπως η Γαλλία κι η Ιταλία που εμπλέκονται άμεσα.
Σε κάθε περίπτωση, η ενέργεια της Ισπανικής κυβέρνησης να νομιμοποιήσει χιλιάδες μετανάστες, μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μονομερής ενέργεια», λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες και τη λειτουργία του χώρου Schengen, αντίστοιχη με την ενέργεια της Γερμανίδας Καγκελαρίου Μέρκελ, το 2015, να καλέσει υπηκόους τρίτων χωρών να μεταβούν στη Γερμανία ως εργατικό δυναμικό. Η ενέργεια αυτή της Γερμανίδας Καγκελαρίου είχε προκαλέσει την παράνομη εισβολή στην Ελλάδα, σχεδόν 970.000 υπηκόων τρίτων χωρών, η πλειοψηφία των οποίων είχε κατευθυνθεί στη Γερμανία, δοκιμάζοντας τα όρια του χώρου Schengen και κινδυνεύοντας να τινάξεις τον αέρα το ελληνικό σύστημα ασύλου.
Υπενθυμίζεται ότι, από το Σεπτέμβριο 2024, η Γερμανία έχει επαναφέρει τους ελέγχους στα κοινά χερσαία της σύνορα (εσωτερικά σύνορα), με Γαλλία, Λουξεμβούργο, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Ελβετία, Αυστρία, Τσεχία και Πολωνία, επικαλούμενη απειλές στη δημόσια ασφάλεια και μεταναστευτικές πιέσεις στη Γερμανία.
Ως γνωστό, τα Κράτη – Μέλη Schengen έχουν κοινή ευθύνη να φυλάνε τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Αν φανταστεί κάποιος το χώρο Schengen ως ένα κύκλο, οι εμπεριστατωμένοι έλεγχοι εντός του κύκλου έχουν αρθεί και μεταφερθεί στην περίμετρο του κύκλου, με την ουσιώδη διαφορά ότι υπεύθυνοι για τη φύλαξη της περιμέτρου του κύκλου είναι όχι μόνο αυτοί που είναι μέσα στον κύκλο, κοντά στην περίμετρο, αλλά όλοι, ακόμη κι αυτοί που είναι κοντά στο κέντρο του κύκλου.
Η αντίδραση των ευρωπαϊκών θεσμών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων) και όλων των Κρατών – Μελών Schengen το επόμενο διάστημα, κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική για το μέλλον και τη βιωσιμότητα του χώρου Schengen.