Μια μεγάλη γιορτή του κουρδικού πολιτισμού πραγματοποιήθηκε στο Ισραήλ, με χιλιάδες ανθρώπους να συγκεντρώνονται κοντά στην Ιερουσαλήμ για να τιμήσουν τις παραδόσεις της κουρδοεβραϊκής κοινότητας.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Οι εικόνες από το Φεστιβάλ Κούμπε θα μπορούσαν εύκολα να παραπέμπουν στο Ιρακινό Κουρδιστάν. Άνδρες και γυναίκες με παραδοσιακές κουρδικές ενδυμασίες, μουσική, κυκλικοί χοροί και χαρακτηριστικές γεύσεις συνέθεσαν ένα σκηνικό βαθιά συνδεδεμένο με την πολιτιστική κληρονομιά του κουρδικού λαού.
Η εκδήλωση, όμως, πραγματοποιήθηκε στο Μέβασρετ Σιόν, δυτικά της Ιερουσαλήμ, αποτυπώνοντας την παρουσία και τη ζωντανή παράδοση της κοινότητας των Κούρδων Εβραίων στο Ισραήλ.
Το Φεστιβάλ Κούμπε
Το Φεστιβάλ Κούμπε πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026 στο υπαίθριο θέατρο του Μέβασρετ Σιόν. Το πρόγραμμα περιλάμβανε γαστρονομικές και μουσικές εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή των Ισραηλινών καλλιτεχνών Ιτάι Λεβί και Νόφαρ Μπατάτ.
Η επίσημη διοργάνωση είχε διάρκεια περίπου δύο ώρες, ενώ προσέλκυσε πλήθος μελών και φίλων της κουρδοεβραϊκής κοινότητας.
Η ονομασία του φεστιβάλ προέρχεται από το «κούμπε» ή «κούμπα», ένα από τα χαρακτηριστικότερα φαγητά της κουρδικής και της μεσανατολικής κουζίνας. Παρασκευάζεται σε διαφορετικές παραλλαγές, συνήθως με περίβλημα από πλιγούρι ή σιμιγδάλι και γέμιση από κρέας, κρεμμύδια και μπαχαρικά.
Για την κουρδοεβραϊκή κοινότητα, το κούμπε δεν αποτελεί μόνο φαγητό. Είναι κομμάτι της οικογενειακής μνήμης και ένας σύνδεσμος με τις πόλεις και τα χωριά από τα οποία προέρχονταν οι προηγούμενες γενιές.
This may look like Kurdistan… but it’s actually Israel.
Thousands gathered to celebrate Kurdish culture at the Kubeh Festival near Jerusalem on Wednesday, highlighting the traditions of Israel’s Kurdish Jewish community. @Y_Pobegailova reports. pic.twitter.com/HWpcFS9lfy— i24NEWS English (@i24NEWS_EN) July 30, 2026
Η ιστορική παρουσία των Κούρδων Εβραίων
Οι εβραϊκές κοινότητες του Κουρδιστάν έχουν μακραίωνη ιστορία. Για αιώνες ζούσαν σε ορεινές περιοχές και αστικά κέντρα που σήμερα βρίσκονται στο βόρειο Ιράκ, στο δυτικό Ιράν, στη νοτιοανατολική Τουρκία και σε τμήματα της σημερινής Συρίας.
Διατηρούσαν ιδιαίτερες θρησκευτικές, μουσικές, γλωσσικές και γαστρονομικές παραδόσεις, οι οποίες αναπτύχθηκαν μέσα από τη μακρά συνύπαρξή τους με τους μουσουλμανικούς, χριστιανικούς και τους πληθυσμούς των γεζίντι της περιοχής.
Μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, μεγάλο μέρος των Κούρδων Εβραίων εγκαταστάθηκε στη νέα χώρα. Μαζί τους μετέφεραν τις λειτουργικές μελωδίες, τα έθιμα, τα οικογενειακά τραγούδια, τις παραδοσιακές φορεσιές και τις συνταγές του Κουρδιστάν.
Οι πρώτες γενιές βρέθηκαν αντιμέτωπες με την ανάγκη προσαρμογής σε μια νέα κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, η κουρδική καταγωγή δεν εξαφανίστηκε. Συνέχισε να εκφράζεται μέσα στις οικογένειες, στους κοινοτικούς συλλόγους, στη μουσική, στους χορούς και στις δημόσιες πολιτιστικές διοργανώσεις.
Σήμερα, οι νεότερες γενιές αναζητούν ξανά αυτή την κληρονομιά. Μαθαίνουν παραδοσιακούς χορούς, ψηφιοποιούν παλιές οικογενειακές φωτογραφίες και καταγράφουν τις αφηγήσεις όσων γεννήθηκαν στο Κουρδιστάν ή μεγάλωσαν ακούγοντας τις αναμνήσεις των γονέων τους.
Αυτή η προσπάθεια διατήρησης της ταυτότητας έχει αποτελέσει και αντικείμενο ακαδημαϊκής έρευνας. Η διαδικτυακή έκθεση «Bridging Identities», η οποία βασίστηκε σε επιτόπια έρευνα στο Ισραήλ, παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Κούρδοι Εβραίοι και οι απόγονοί τους συνδυάζουν την ισραηλινή, εβραϊκή και κουρδική ταυτότητά τους. Η έκθεση δημιουργήθηκε από το Oriental Museum του Πανεπιστημίου Durham.
Η γιορτή Σεχαράνε
Ιδιαίτερη θέση στην παράδοση των Κούρδων Εβραίων κατέχει και η Σεχαράνε, μία παλαιά ανοιξιάτικη γιορτή με μουσική, χορό, φαγητό και εξορμήσεις στη φύση.
Στην ιστορική της μορφή, ολόκληρες οικογένειες εγκατέλειπαν προσωρινά τα σπίτια τους και συγκεντρώνονταν στην ύπαιθρο, όπου έστηναν πολυήμερες γιορτές. Το έθιμο μεταφέρθηκε στο Ισραήλ και εξελίχθηκε σε δημόσια εκδήλωση διατήρησης της κουρδικής ταυτότητας.
Κατά καιρούς στις εκδηλώσεις έχουν προσκληθεί και μη Εβραίοι Κούρδοι, μετατρέποντας τη γιορτή σε σημείο επικοινωνίας ανάμεσα στην κοινότητα του Ισραήλ και την ευρύτερη κουρδική διασπορά.
Ιδιαίτερη σχέση Ισραηλινών και Κούρδων
Η διατήρηση αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς έχει και ευρύτερη κοινωνική σημασία. Οι σχέσεις μεταξύ Ισραηλινών και Κούρδων δεν περιορίζονται στην πολιτική ή στις περιφερειακές εξελίξεις της Μέσης Ανατολής. Στηρίζονται επίσης σε ανθρώπινους και ιστορικούς δεσμούς που δημιουργήθηκαν μέσα από την πολυαιώνια παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων στο Κουρδιστάν.
Για πολλούς Κούρδους, το Ισραήλ αποτελεί μία από τις λίγες χώρες της περιοχής όπου η κουρδική πολιτιστική ταυτότητα μπορεί να εκφράζεται δημόσια, μέσα από φεστιβάλ, μουσική, χορό και παραδοσιακές ενδυμασίες.
Το Φεστιβάλ Κούμπε στο Μέβασρετ Σιόν ανέδειξε ακριβώς αυτή την πραγματικότητα. Δεν επρόκειτο απλώς για μία γαστρονομική διοργάνωση, αλλά για δημόσια επιβεβαίωση μιας ταυτότητας που οι επόμενες γενιές δεν θέλουν να χαθεί.
Οι χιλιάδες συμμετέχοντες γιόρτασαν μια παράδοση που γεννήθηκε στα βουνά του Κουρδιστάν και μεταφέρθηκε στο Ισραήλ. Μπορεί να άλλαξε ο γεωγραφικός τόπος, αλλά οι μουσικές, οι χοροί, οι γεύσεις και η μνήμη της πατρίδας παραμένουν ζωντανές.