Από το «βαθύ διαδίκτυο» της εσωτερικής πολιτικής στον πόλεμο Ιράν-ΗΠΑ και τον νέο άξονα Ισραήλ-Εμιράτων

Μια εκπομπή με έντονο πολιτικό και γεωπολιτικό φορτίο παρουσίασαν ο Σταύρος Καλεντερίδης και η Ζωή Βελέντζα, βάζοντας στο ίδιο κάδρο την εσωτερική πολιτική παρακμή, τη μετατροπή της Σουηδίας από χώρα ουδετερότητας σε ενεργό κρίκο του ΝΑΤΟ, τον πόλεμο γύρω από το Ιράν, τις κινήσεις Τραμπ, τον ρόλο Πούτιν και τη νέα στρατηγική σύμπλευση Ισραήλ-Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Η συζήτηση ξεκίνησε από την υπόθεση του λεγόμενου «Ζούκοφ», ενός διαδικτυακού προφίλ που, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σταύρος Καλεντερίδης, συνδέθηκε με την ευρύτερη λειτουργία της «Ομάδας Αλήθειας» και καταδικάστηκε για συκοφαντική δυσφήμιση. Ο ίδιος μίλησε με σκληρούς χαρακτηρισμούς για το σύστημα των κομματικών τρολ, κάνοντας λόγο για μηχανισμούς που δεν λειτουργούν απλώς ως επικοινωνιακά εργαλεία, αλλά ως δομές πολιτικής λάσπης και χειραγώγησης.

Η Ζωή Βελέντζα, από την πλευρά της, παρενέβη θέτοντας έναν πιο θεσμικό τόνο, διαχωρίζοντας την κριτική σε πρόσωπα από τη φυσιογνωμική ή προσωπική απαξίωση. Το κεντρικό, όμως, ζήτημα παρέμεινε η πολιτική λειτουργία αυτών των μηχανισμών: ποιος τους στηρίζει, ποιος τους χρηματοδοτεί, ποιος τους χρησιμοποιεί και με ποιον τρόπο επηρεάζουν τη δημόσια σφαίρα.

Από την εσωτερική πολιτική, η εκπομπή πέρασε στο βόρειο μέτωπο. Η Ζωή Βελέντζα έφερε στο τραπέζι την υπόθεση κατάσχεσης φορτηγού πλοίου από τις σουηδικές αρχές, το οποίο φερόταν να ανήκει στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας και να εμπλέκεται σε μεταφορά κλεμμένων ουκρανικών σιτηρών. Όπως σημειώθηκε, το πλοίο κατευθυνόταν προς την Αγία Πετρούπολη, ενώ η επιχείρηση φέρεται να έγινε μετά από αίτημα τρίτης χώρας.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης ερμήνευσε την υπόθεση ως μια πράξη ευθείας αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Εκτίμησε ότι πίσω από το αίτημα μπορεί να βρίσκεται είτε η Ουκρανία είτε η Βρετανία είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας πως τέτοιες ενέργειες δεν είναι απλές νομικές κινήσεις, αλλά πολιτικές πράξεις με πιθανές συνέπειες.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του στη Σουηδία. Όπως είπε, η χώρα που κάποτε λειτουργούσε ως χώρος ουδετερότητας, διαμεσολάβησης και διπλωματικών υπηρεσιών, σήμερα έχει μετατραπεί σε μέρος του πολεμικού μηχανισμού της Δύσης. Η ένταξή της στο ΝΑΤΟ παρουσιάστηκε ως ιστορική μεταβολή που μειώνει τους χώρους ουδετερότητας στον διεθνή χάρτη και σπρώχνει τον κόσμο σε νέα στρατόπεδα.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και το τηλεφώνημα Πούτιν-Τραμπ. Η Βελέντζα αναφέρθηκε σε δύο μέτωπα: την Ουκρανία και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Για την Ουκρανία, σημειώθηκε η πρόθεση της Μόσχας για προσωρινή παύση πυρός ενόψει των εορτασμών της 9ης Μαΐου. Για το Ιράν, επανήλθε η παλαιότερη ρωσική πρόταση να μεταφερθεί εμπλουτισμένο ουράνιο στη Μόσχα.

Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι ο Πούτιν επιχειρεί να μετατρέψει το Ιράν σε πεδίο διπλωματικής υπεροχής απέναντι στον Τραμπ. Όπως είπε, ενώ στην αρχή της δεύτερης θητείας Τραμπ η Ρωσία εμφανιζόταν ως το πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί, τώρα ο Πούτιν εμφανίζεται να λέει στον Αμερικανό πρόεδρο: «άσε την Ουκρανία, έλα να λύσουμε το δικό σου πρόβλημα στο Ιράν». Με άλλα λόγια, η Μόσχα επιχειρεί να εμφανιστεί ως απαραίτητος μεσολαβητής σε μια κρίση που απειλεί να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια οικονομία.

Κεντρικό θέμα της εκπομπής αποτέλεσε ο πόλεμος γύρω από το Ιράν. Η Βελέντζα αναφέρθηκε σε πληροφορίες, που αποδίδονται στη Wall Street Journal, για αμερικανικό σχέδιο δημιουργίας διεθνούς ναυτικής συμμαχίας με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών, τον διπλωματικό συντονισμό και την επιβολή κυρώσεων. Παράλληλα, έθεσε στο τραπέζι πληροφορίες για σχέδιο της CENTCOM που περιλαμβάνει τρεις φάσεις: πλήγματα σε ιρανικές υποδομές, χερσαίες επιχειρήσεις για τη διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ και επιχείρηση κατάληψης αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης ήταν ξεκάθαρος: θεωρεί πιθανότερο έναν νέο κύκλο εχθροπραξιών παρά μια διπλωματική λύση. Εμφάνισε τον Τραμπ να πιστεύει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός «δουλεύει», όμως σχολίασε πως με την τιμή του πετρελαίου να έχει ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι, η πίεση δεν αφορά μόνο την Τεχεράνη, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν έχουν αποδυναμώσει το ιρανικό καθεστώς, αλλά το έχουν ενισχύσει στο εσωτερικό. Η εξωτερική επίθεση, είπε, λειτουργεί συσπειρωτικά. Ένα καθεστώς που πριν δεχόταν εσωτερική κριτική, τώρα παρουσιάζεται ως αμυνόμενο απέναντι σε μια ξένη επιβολή.

Σε αυτό το σημείο η Ζωή Βελέντζα έβαλε μια κρίσιμη παράμετρο: την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν. Επικαλέστηκε έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν εκτελέσεις, μαζικές συλλήψεις, βασανιστήρια, εξαφανίσεις κρατουμένων, έλλειψη δίκαιης δίκης και σκληρές συνθήκες στις φυλακές.

Η παρέμβασή της είχε σημασία, γιατί αποτύπωσε την προσπάθεια να μη γίνει η διεθνής ανάλυση μονόπλευρη. Όπως τόνισε, η κριτική στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ δεν μπορεί να σημαίνει αποσιώπηση της σκληρότητας του ιρανικού καθεστώτος.

Ο Καλεντερίδης συμφώνησε ότι το καθεστώς του Ιράν είναι σκληρό, φέρνοντας ως παράδειγμα την εμπειρία των Κούρδων σε όλη την περιοχή. Παράλληλα, όμως, υποστήριξε ότι στις ιρανικές διαδηλώσεις είχαν διεισδύσει και ξένες υπηρεσίες, ιδίως η Μοσάντ, κάτι που κατά την εκτίμησή του περιπλέκει την εικόνα των συλλήψεων. Η θέση του ήταν πως άλλο πράγμα η καταστολή αθώων πολιτών και άλλο η σύλληψη πρακτόρων που δρουν υπέρ ξένων υπηρεσιών.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στην κοινωνία του Ιράν. Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι όσο συνεχίζεται η πολιορκία, είτε ναυτική είτε πολιτικοδιπλωματική, τόσο η ιρανική κοινωνία θα συσπειρώνεται γύρω από την κυβέρνηση. Η απουσία διαδικτύου, η οικονομική πίεση και η καθημερινή δυσλειτουργία μπορεί να δημιουργούν κόστος, αλλά η αίσθηση εξωτερικής απειλής λειτουργεί ως παράγοντας εθνικής συσπείρωσης.

Στο τελευταίο μεγάλο θέμα, η Βελέντζα έθεσε τις πληροφορίες περί ισραηλινής στρατιωτικής βοήθειας προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ακόμα και με αποστολή πυροβολαρχίας Iron Dome και προσωπικού. Η ανάλυση του Καλεντερίδη ήταν κατηγορηματική: εάν ισχύει, πρόκειται για ιστορική εξέλιξη, διότι το Ισραήλ δεν συνηθίζει να στέλνει στρατιωτική δύναμη εκτός των συνόρων του.

Κατά την εκτίμησή του, δεν μιλάμε πλέον απλώς για πολιτική ή διπλωματική συνεργασία στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, αλλά για συγκρότηση πραγματικού άξονα: ΗΠΑ – Ισραήλ – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μάλιστα, συνέδεσε τη συνεργασία αυτή με παλαιότερα σχέδια στην Υεμένη και στη Σομαλιλάνδη, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν ο έλεγχος κρίσιμων θαλάσσιων διαύλων, όπως το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το συμπέρασμα της εκπομπής ήταν βαρύ: ο κόσμος μπαίνει σε φάση νέων συμμαχιών, νέων ρήξεων και ασταθών ισορροπιών. Η ουδετερότητα εξαφανίζεται, οι περιφερειακοί πόλεμοι γίνονται παγκόσμια προβλήματα, η ενέργεια γίνεται όπλο, οι υπηρεσίες πληροφοριών παίζουν κεντρικό ρόλο και οι συμμαχίες που μέχρι χθες θεωρούνταν αδιανόητες σήμερα γίνονται στρατηγική πραγματικότητα.