Στην τελική ευθεία βρίσκεται η επιστροφή του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται για την έκδοση νέας NAVTEX που θα επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ωρών ή μέσα στο Σαββατοκύριακο, με την προσοχή να στρέφεται πλέον και στην αντίδραση της Τουρκίας, μετά την εμπλοκή που είχε σημειωθεί στην ίδια περιοχή το καλοκαίρι του 2024.
Σύμφωνα με πληροφορίες της ΕΡΤ, οι προετοιμασίες για την επανεκκίνηση των ερευνητικών εργασιών του Great Sea Interconnector (GSI) βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού αναμένεται να εκδώσει τη σχετική ναυτική αναγγελία, μόλις ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες.
Το γαλλικής σημαίας Abeille Marengo βρίσκεται ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου, έχοντας ολοκληρώσει τις προετοιμασίες για την αποστολή του. Με την έκδοση της NAVTEX, η οποία αναμένεται να έχει άμεση ισχύ, θα μπορεί να αποπλεύσει προς την περιοχή των ερευνών.
Οι συντεταγμένες και το πράσινο φως από την Αθήνα
Η εταιρεία που έχει αναλάβει τις ερευνητικές εργασίες έχει ήδη διαβιβάσει στις ελληνικές αρχές τις ακριβείς συντεταγμένες των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες πρόκειται να κινηθεί το σκάφος.
Τα στοιχεία εξετάζονται από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή, η οποία αξιολογεί το αίτημα με βάση το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Η θετική εισήγηση αναμένεται σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Εφόσον δοθεί η σχετική έγκριση, θα ακολουθήσει η έκδοση της άδειας εξαίρεσης για το γαλλικό ερευνητικό σκάφος από τις αρμόδιες λιμενικές αρχές.
Στη συνέχεια θα υποβληθεί το τελικό αίτημα για τη NAVTEX, με τη συμμετοχή του υπουργείου Εξωτερικών και της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Πρόκειται για μία διαδικασία που έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα καθορίσει το ακριβές γεωγραφικό πεδίο και τον χρόνο διεξαγωγής των ερευνών.
Η Κάσος και το προηγούμενο της τουρκικής παρέμβασης
Η επανεκκίνηση των ερευνών αποκτά ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος εξαιτίας όσων είχαν προηγηθεί τον Ιούλιο του 2024, όταν η παρουσία του ιταλικού ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει έντονη κινητοποίηση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Τότε, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή, με την Άγκυρα να αμφισβητεί τις ελληνικές αρμοδιότητες πέραν των χωρικών υδάτων.
Η Τουρκία επικαλείται τη δική της ερμηνεία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία συνδέεται και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Η Αθήνα απορρίπτει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις και υποστηρίζει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες για την ηλεκτρική διασύνδεση πραγματοποιούνται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η επικείμενη επιστροφή ερευνητικού σκάφους στην περιοχή επαναφέρει, επομένως, το ζήτημα των τουρκικών αντιδράσεων και του κατά πόσο η Άγκυρα θα επιχειρήσει να παρέμβει στις εργασίες.
Η Τουρκία και ο παράγοντας της COP31
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, στην Αθήνα υπάρχει η εκτίμηση ότι η Τουρκία ενδέχεται να αντιδράσει στην έκδοση της NAVTEX, χωρίς όμως να προχωρήσει σε ενέργειες που θα εμποδίσουν ουσιαστικά την εκτέλεση των ερευνών.
Στην εκτίμηση αυτή συνυπολογίζεται η διεξαγωγή της διεθνούς διάσκεψης για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.
Η Τουρκία, ως διοργανώτρια χώρα, αναμένεται να φιλοξενήσει ξένους ηγέτες και διεθνείς αντιπροσωπείες. Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι δεν θα επιθυμούσε μία σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση τις ημέρες της διάσκεψης.
Ωστόσο, πρόκειται για εκτίμηση και όχι για δεδομένη στάση της Άγκυρας. Η πραγματική αντίδραση θα διαπιστωθεί όταν το ερευνητικό σκάφος αναπτυχθεί στην περιοχή.
Η γαλλική συμμετοχή και η ευρωπαϊκή διάσταση
Το Great Sea Interconnector αποτελεί στρατηγικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συμμετοχή της Γαλλίας, τόσο μέσω των εμπλεκόμενων εταιρειών όσο και μέσω της παρουσίας γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου, προσδίδει πρόσθετη πολιτική και οικονομική διάσταση στην προσπάθεια επανεκκίνησης.
Στο έργο συμμετέχουν η γαλλική Meridiam και η Nexans, ενώ ο ΑΔΜΗΕ έχει αναλάβει τον ρόλο του διαχειριστή.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη σημασία της διασύνδεσης για την Ελλάδα και την Κύπρο, επιμένοντας ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκής προτεραιότητας.
Το επόμενο βήμα στη θάλασσα
Με την ολοκλήρωση των αδειοδοτικών διαδικασιών, το Abeille Marengo αναμένεται να αναχωρήσει από το Ηράκλειο και να αρχίσει τις έρευνες στην περιοχή που θα προσδιορίζει η NAVTEX.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι εργασίες σχεδιάζεται να ξεκινήσουν κοντά στο σημείο όπου είχαν διακοπεί οι προηγούμενες έρευνες, στην περιοχή του ορίου των ελληνικών χωρικών υδάτων των έξι ναυτικών μιλίων από την Κάσο.
Η ακριβής πορεία του πλοίου θα εξαρτηθεί από τις συντεταγμένες και τους όρους της ναυτικής αναγγελίας.
Η έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επανεκκίνηση των εργασιών. Το επόμενο και σημαντικότερο θα είναι η πραγματική εκτέλεσή τους, ιδιαίτερα εάν το ερευνητικό κινηθεί σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις.
Με αυτά τα δεδομένα, το επόμενο τριήμερο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για την πορεία του ηλεκτρικού καλωδίου, αλλά και για τη διαχείριση μιας ακόμη δυνητικής ελληνοτουρκικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.