Τον κώδωνα του κινδύνου για νέα μεταναστευτική κρίση στην Κρήτη κρούει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, καταγγέλλοντας αλλαγή στάσης των λιβυκών αρχών μετά τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Με 1.700 αφίξεις μεταναστών μέσα σε μόλις τρεις ημέρες και την Αθήνα να διαπιστώνει απουσία συνεργασίας από τη λιβυκή πλευρά, η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζεται για ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση των ροών, ενισχύοντας τις δομές στην Κρήτη. Παράλληλα, ο υπουργός έστειλε μήνυμα αποφασιστικότητας προς την Τουρκία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ξεκαθαρίζοντας ότι οποιαδήποτε αντίδραση σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας δεν θα μείνει αναπάντητη.
Μιλώντας το πρωί της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου στον ΑΝΤ1, ο Θάνος Πλεύρης περιέγραψε μια ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση στη θαλάσσια διαδρομή που συνδέει τη Λιβύη με την Κρήτη, επισημαίνοντας ότι οι ελληνικές αρχές καταγράφουν συνεχή αύξηση των μεταναστευτικών αφίξεων.
Ο υπουργός συνέδεσε χρονικά την τελευταία έξαρση με τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στάση των λιβυκών αρχών. Ανάλογες επισημάνσεις είχε διατυπώσει και στις 4 Νοεμβρίου, μιλώντας στην ΕΡΤ, όταν είχε αναφερθεί στο ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων, ακόμη και αναστολής εξέτασης αιτήσεων ασύλου, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
1.700 αφίξεις σε τρεις ημέρες – «Δεν υπάρχει πλέον καμία προσπάθεια αποτροπής»
Σύμφωνα με τον Θάνο Πλεύρη, η μεταναστευτική πίεση προς την Κρήτη παρουσίασε κλιμάκωση τους τελευταίους μήνες, με ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση τον Οκτώβριο και νέα έξαρση στις αρχές Νοεμβρίου.
Όπως εξήγησε, η εικόνα διαφοροποιήθηκε αισθητά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στη Λιβύη.
«Οι μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη αποδίδονται και στην ανικανότητα του λιβυκού κράτους και στη διαφθορά, αλλά μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο είχαμε 1.700 άτομα σε τρεις ημέρες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη συμπεριφορά των λιβυκών αρχών, υποστηρίζοντας ότι μέχρι πρότινος υπήρχε αδυναμία αποτελεσματικής αποτροπής των αναχωρήσεων, ενώ πλέον καταγράφεται απουσία ουσιαστικής προσπάθειας.
«Βλέπουμε έλλειψη συνεργασίας πια. Μη δυνατότητα αποτροπής βλέπαμε, αλλά σε αυτό το τριήμερο είδαμε απουσία κάθε προσπάθειας», σημείωσε.
Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την ανησυχία της ελληνικής πλευράς για ενδεχόμενη συστηματική αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τις λιβυκές ακτές.
Πάντως, η χρονική σύμπτωση με τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι οι μεταναστευτικές αναχωρήσεις αποτελούν οργανωμένη πολιτική πίεσης προς την Ελλάδα.
Η Κρήτη προετοιμάζεται για νέα κρίση – Ενίσχυση των δομών
Μπροστά στο ενδεχόμενο νέας μεταναστευτικής κρίσης, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επιταχύνει τη λειτουργία και την αναβάθμιση των υποδομών υποδοχής στην Κρήτη.
Ο Θάνος Πλεύρης ανακοίνωσε ότι η εγκατάσταση στους Αθανάτους Ηρακλείου αναμένεται να αρχίσει να δέχεται μετανάστες από την επόμενη εβδομάδα, χωρίς αρχικά να λειτουργεί στην πλήρη δυναμικότητά της.
Παράλληλα, προβλέπεται η βελτίωση των εγκαταστάσεων τόσο στους Αθανάτους όσο και στην Αγιά Χανίων κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
«Δεν θα είναι στην πλήρη ανάπτυξη. Μέσα στον χειμώνα θα κάνουμε καλύτερη και την Αγιά και τους Αθανάτους», ανέφερε.
Ο υπουργός ήταν κατηγορηματικός ως προς το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται για κρίση στην Κρήτη.
Σε προηγούμενες δηλώσεις του είχε αναφέρει ότι ο σχεδιασμός του υπουργείου προβλέπει αύξηση των διαθέσιμων θέσεων από περίπου 800-900 σε 2.000, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες ανάγκες.
Το ενδεχόμενο εργαλειοποίησης και οι επιπτώσεις στις ελληνολιβυκές σχέσεις
Η αυξανόμενη πίεση από τη Λιβύη προβληματίζει την Αθήνα, καθώς το μεταναστευτικό συνδέεται πλέον με ένα ιδιαίτερα σύνθετο διπλωματικό περιβάλλον.
Η στάση των λιβυκών αρχών αξιολογείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τη συνεργασία της με λιβυκούς πολιτικούς και θεσμικούς παράγοντες, ενώ το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης με την Ελλάδα.
Η κυβέρνηση εξετάζει εάν η επιδείνωση της κατάστασης οφείλεται στην περιορισμένη επιχειρησιακή δυνατότητα των λιβυκών υπηρεσιών ή εάν υποδηλώνει αλλαγή στάσης απέναντι στην Αθήνα.
Ο Θάνος Πλεύρης είχε ήδη επισημάνει ότι σε περίπτωση πλήρους εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών θα πρέπει να εξεταστούν πρόσθετα μέτρα, τα οποία ενδέχεται να αφορούν περισσότερα υπουργεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι αρμόδια για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
Είχε επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναστολής της εξέτασης αιτήσεων ασύλου, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν έχει ληφθεί τέτοια απόφαση.
Πάνω από 6.000 επιστροφές μεταναστών – Τέσσερις πτήσεις προς το Μπανγκλαντές
Στο πεδίο της μεταναστευτικής πολιτικής, ο υπουργός παρουσίασε και τα στοιχεία για τις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών.
Όπως ανέφερε, κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2026 οι επιστροφές ξεπέρασαν τις 6.000, αριθμό που, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε καταγραφεί για ολόκληρο το 2025.
Ο Θάνος Πλεύρης σημείωσε ότι πραγματοποιούνται επιστροφές προς την Αίγυπτο και το Πακιστάν, ενώ έχουν προγραμματιστεί τέσσερις ειδικές πτήσεις τσάρτερ προς το Μπανγκλαντές.
Περιγράφοντας τις επιχειρησιακές δυσκολίες, ανέφερε ότι μία τέτοια αποστολή μπορεί να διαρκέσει 22 ώρες και να απαιτήσει τη συμμετοχή 120 αστυνομικών για τη μεταφορά 60 μεταναστών.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αυξήσει τον αριθμό των επιστροφών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες.
Στις 16 Νοεμβρίου οι ανακοινώσεις στη Βιέννη για κέντρα επιστροφής εκτός Ευρώπης
Ο υπουργός προανήγγειλε επίσης σημαντικές ανακοινώσεις για τη μεταναστευτική πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε, στις 16 Νοεμβρίου θα παρουσιαστούν στη Βιέννη λεπτομέρειες για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ανακοινώσεις θα αφορούν τη χώρα στην οποία σχεδιάζεται να λειτουργήσει το πρώτο κέντρο, καθώς και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του προγράμματος.
Ο Θάνος Πλεύρης ανέφερε ότι η πιλοτική εφαρμογή σχεδιάζεται να αρχίσει τον Ιανουάριο του 2027.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τη διαχείριση των επιστροφών μεταναστών, με συμμετοχή χωρών όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία και η Δανία.
Σύμφωνα με προηγούμενες διευκρινίσεις του υπουργού, τα κέντρα θα προορίζονται για πρόσωπα των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί, αλλά η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα.
Μήνυμα προς την Άγκυρα για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: «Θα απαντήσουμε στο πεδίο»
Ιδιαίτερη σημασία είχαν και οι δηλώσεις του Θάνου Πλεύρη σχετικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία αναμένεται η έκδοση νέας NAVTEX για ερευνητικές εργασίες στην περιοχή της Κάσου.
Ο υπουργός διαμήνυσε ότι η Ελλάδα προχωρά στις διαδικασίες για το έργο με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
«Η Ελλάδα ξεκινά τη διαδικασία σύμφωνα με την εθνική κυριαρχία και τη διεθνή νομιμότητα. Η Ελλάδα θα απαντήσει σε κάθε αντίδραση. Δεν θα μείνει τίποτα αναπάντητο σε θέματα εθνικής κυριαρχίας και αυτό θα το δούμε στο πεδίο», τόνισε.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των προηγούμενων τουρκικών παρεμβάσεων στις έρευνες για το Great Sea Interconnector.
Τον Ιούλιο του 2024, η παρουσία του ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει ένταση, με την Άγκυρα να αναπτύσσει πολεμικά πλοία και να προβάλλει αξιώσεις επί των θαλάσσιων περιοχών όπου πραγματοποιούνταν οι εργασίες.
Η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση προηγούμενης τουρκικής άδειας για τις έρευνες.
Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας που δημοσιοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου, χαρακτηρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο άκυρο και ανυπόστατο, ενώ καταγράφει και την παρεμπόδιση των ερευνητικών δραστηριοτήτων για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου από την Τουρκία.
Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται, συνεπώς, αντιμέτωπη με δύο παράλληλες προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο: την αυξανόμενη μεταναστευτική πίεση από τη Λιβύη και την ανάγκη να προχωρήσουν οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου χωρίς νέες παρεμβάσεις.
Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν εάν η επιδείνωση της συνεργασίας με τη Λιβύη έχει προσωρινό χαρακτήρα ή εάν η Αθήνα θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει μία νέα, παρατεταμένη μεταναστευτική κρίση στα νότια θαλάσσια σύνορά της.