Σε νέα φάση έντασης εισέρχεται το Μπαλουχιστάν, όπου οι συνεχιζόμενες καταγγελίες για αναγκαστικές εξαφανίσεις πολιτών συμπίπτουν με στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά ένοπλων οργανώσεων και με την αναζωπύρωση του αιτήματος για ανεξαρτησία της περιοχής από το Πακιστάν.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της «The Balochistan Post», ακόμη δύο άνδρες φέρονται να συνελήφθησαν από τις πακιστανικές δυνάμεις, χωρίς έκτοτε να έχει δοθεί οποιαδήποτε επίσημη πληροφορία για την τύχη ή την κατάσταση της υγείας τους.
Ο Αλί Μπαλόχ φέρεται να συνελήφθη στην περιοχή Μαστούνγκ περίπου στις 03:00 τα ξημερώματα της 23ης Αυγούστου. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την οικογένειά του, παραμένει άγνωστο πού κρατείται.
Σε διαφορετική υπόθεση, συγγενείς του Σακίλ Μπαλόχ καταγγέλλουν ότι ο άνδρας απομακρύνθηκε διά της βίας από την κατοικία του στο Κίλι Γκοχαραμπάντ της Κουέτα, περίπου τα μεσάνυχτα της 16ης Απριλίου. Η οικογένεια αποδίδει την επιχείρηση σε στελέχη που συνδέονται με τη διαβόητη Υπηρεσία Πληροφοριών του Πακιστάν, την ISI, και την Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία CTD.
Οι πακιστανικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει τις συγκεκριμένες καταγγελίες, ενώ οι συγγενείς υποστηρίζουν ότι δεν έχουν ενημερωθεί ούτε για τον τόπο κράτησης ούτε για το εάν οι δύο άνδρες βρίσκονται εν ζωή.
Σοβαρή ανησυχία από ειδικούς του ΟΗΕ
Το ζήτημα των αναγκαστικών εξαφανίσεων στο Μπαλουχιστάν έχει απασχολήσει και εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι τελευταίοι έχουν εκφράσει σοβαρή ανησυχία για την καταγγελλόμενη εξαφάνιση και εξωδικαστική εκτέλεση του Ίμραν Αλί, κατοίκου της επαρχίας.
Παράλληλα, έχουν επισημάνει αναφορές για την ανεύρεση σορών αγνώστων στοιχείων, προειδοποιώντας ότι τα περιστατικά ενδέχεται να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο αναγκαστικών εξαφανίσεων, βασανιστηρίων και παράνομων εκτελέσεων.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τοπικοί ακτιβιστές κατηγορούν εδώ και χρόνια τις πακιστανικές υπηρεσίες ασφαλείας ότι χρησιμοποιούν τις μυστικές συλλήψεις ως μέθοδο καταστολής του αυτονομιστικού κινήματος. Το Ισλαμαμπάντ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι βρίσκεται αντιμέτωπο με ένοπλες οργανώσεις οι οποίες πραγματοποιούν επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών στόχων, δημοσίων υποδομών και αμάχων.
Έντεκα νεκροί στις επιχειρήσεις του πακιστανικού στρατού
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πακιστανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έντεκα φερόμενοι ως τρομοκράτες σκοτώθηκαν σε δύο επιχειρήσεις πληροφοριών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου στις περιοχές Χαράν και Ουασούκ.
Σύμφωνα με τη στρατιωτική υπηρεσία ενημέρωσης ISPR, στις 6 Σεπτεμβρίου οι δυνάμεις ασφαλείας εντόπισαν ένοπλους που επιχειρούσαν να στήσουν οδόφραγμα και να διακόψουν την κυκλοφορία στο Χαράν. Κατά την ανταλλαγή πυρών σκοτώθηκαν οκτώ άτομα.
Μία ημέρα αργότερα, οι δυνάμεις ασφαλείας πραγματοποίησαν επιχείρηση εναντίον κρησφύγετου στο Ουασούκ, όπου σκοτώθηκαν ακόμη τρεις ύποπτοι. Ο στρατός ανακοίνωσε επίσης ότι κατασχέθηκαν περίπου 2,9 τόνοι υλικών, τα οποία φέρονται να προορίζονταν για την κατασκευή αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών.
Οι ισχυρισμοί του στρατού, περιλαμβανομένης της ταυτότητας των νεκρών και της συμμετοχής τους σε ένοπλες οργανώσεις, δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές.
Το Μπαλουχιστάν και η γειτονική Χιμπέρ Παχτούνχβα αποτελούν τις δύο επαρχίες του Πακιστάν που πλήττονται περισσότερο από τη δράση ένοπλων και τζιχαντιστικών οργανώσεων. Η βία έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με επιθέσεις κατά στρατιωτικών μονάδων, αστυνομικών εγκαταστάσεων, σιδηροδρομικών γραμμών και έργων που συνδέονται με κινεζικές επενδύσεις.
«Πλούσιο Μπαλουχιστάν, φτωχό Πακιστάν»
Την ίδια ώρα, ο Μπαλόχ ακτιβιστής Μιρ Γιαρ Μπαλόχ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο της ασφάλειας στο ζήτημα της αυτοδιάθεσης και της οικονομικής εκμετάλλευσης της περιοχής.
Σε δήλωσή του στις 9 Σεπτεμβρίου κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να επανεξετάσει τη σχέση της με το Πακιστάν και να αντιμετωπίσει ένα ανεξάρτητο Μπαλουχιστάν ως πιθανό οικονομικό, στρατηγικό και διπλωματικό εταίρο.
Υποστήριξε ότι η περιοχή διαθέτει τεράστιο ορυκτό πλούτο, πρόσβαση στην Αραβική Θάλασσα και προνομιακή γεωγραφική θέση μεταξύ Νότιας, Κεντρικής και Δυτικής Ασίας. Κατά την άποψή του, ένα ανεξάρτητο και ειρηνικό Μπαλουχιστάν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό κόμβο εμπορίου, ενέργειας και διεθνών μεταφορών.
Οι εκτιμήσεις για την αξία του ορυκτού πλούτου της περιοχής φθάνουν ακόμη και σε δεκάδες τρισεκατομμύρια δολάρια, αν και δεν συνοδεύονται πάντοτε από επαρκή και ανεξάρτητη τεκμηρίωση. Αδιαμφισβήτητο, ωστόσο, είναι ότι το Μπαλουχιστάν διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου, χαλκού, χρυσού και άλλων πρώτων υλών.
Η αμφισβητούμενη ένταξη στο Πακιστάν
Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η διαφωνία για τις συνθήκες υπό τις οποίες το Χανάτο του Καλάτ εντάχθηκε στο Πακιστάν.
Οι Μπαλόχ εθνικιστές υποστηρίζουν ότι το Καλάτ κήρυξε την ανεξαρτησία του τον Αύγουστο του 1947 και ότι η προσχώρησή του στο Πακιστάν, τον Μάρτιο του 1948, έγινε έπειτα από έντονες πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις. Το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει αυτήν την εκδοχή και θεωρεί ότι η ένταξη πραγματοποιήθηκε νόμιμα.
Η ιστορική πραγματικότητα είναι σύνθετη, καθώς το σημερινό Μπαλουχιστάν δεν αποτελούσε το 1947 ενιαία πολιτική οντότητα. Περιλάμβανε περιοχές υπό άμεση βρετανική διοίκηση και πριγκιπικά κρατίδια όπως το Καλάτ, το Μακράν, το Χαράν και το Λας Μπέλα, τα οποία ακολούθησαν διαφορετικές πορείες κατά τη διάλυση της Βρετανικής Ινδίας.
Ο Μιρ Γιαρ Μπαλόχ παρουσιάζει πλέον την ανεξαρτησία όχι μόνο ως εθνικό και πολιτικό αίτημα, αλλά και ως οικονομική πρόταση. Καλεί ξένες κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να επανεξετάσουν συμφωνίες που αφορούν τους φυσικούς πόρους της περιοχής και υποστηρίζει ότι η διαχείρισή τους πρέπει να περάσει στον λαό του Μπαλουχιστάν.
Το Πακιστάν απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε αποσχιστικό σχέδιο και χαρακτηρίζει τις ένοπλες οργανώσεις των Μπαλόχ τρομοκρατικές. Για τη διεθνή αναγνώριση ενός ανεξάρτητου κράτους, άλλωστε, δεν αρκεί μία πολιτική διακήρυξη: απαιτούνται εδαφικός έλεγχος, θεσμοί, λειτουργική διοίκηση, ασφάλεια και διεθνείς διπλωματικές σχέσεις.
Το βέβαιο είναι ότι το Μπαλουχιστάν παραμένει μία από τις πλέον στρατηγικές και ταυτόχρονα ασταθείς περιοχές της Νότιας Ασίας. Οι φυσικοί πόροι, η ακτογραμμή στην Αραβική Θάλασσα, η γειτνίαση με το Ιράν και το Αφγανιστάν και η παρουσία μεγάλων κινεζικών συμφερόντων καθιστούν το ζήτημα πολύ ευρύτερο από μία εσωτερική σύγκρουση του Πακιστάν.
Πίσω από τις στρατιωτικές ανακοινώσεις και τις γεωπολιτικές επιδιώξεις, ωστόσο, παραμένουν οι οικογένειες που αναζητούν τους αγνοουμένους τους. Και όσο το Ισλαμαμπάντ δεν δίνει πειστικές απαντήσεις για τις καταγγελλόμενες εξαφανίσεις, τόσο ενισχύεται η δυσπιστία των Μπαλόχ απέναντι στο πακιστανικό κράτος