Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το Ελ Αλαμέιν, μετά την Τριμερή Σύνοδο Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου.
Στις κοινές δηλώσεις του με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, ο Έλληνας πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Αθήνα επιδιώκει σχέσεις βασισμένες στο Διεθνές Δίκαιο, χωρίς όμως να αποδέχεται μονομερείς ενέργειες και τετελεσμένα.
«Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι «σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα».
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί με αυτοπεποίθηση τις θέσεις της ούτε να προσέλθει στον διάλογο. Το μήνυμα ήταν σαφές: η επιλογή της διπλωματίας δεν συνεπάγεται παραίτηση από κυριαρχικά δικαιώματα.
Παράδειγμα η συμφωνία ΑΟΖ με την Αίγυπτο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφερε ως παράδειγμα τη συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Όπως σημείωσε, η συγκεκριμένη συμφωνία απέδειξε ότι οι θαλάσσιες ζώνες μπορούν να οριοθετούνται μέσα από διάλογο, πολιτική βούληση και σεβασμό στη διεθνή νομιμότητα.
Η ελληνική πλευρά αντιπαραβάλλει τη συμφωνία αυτή με τις μονομερείς διεκδικήσεις και τα μνημόνια που αγνοούν τα δικαιώματα τρίτων κρατών, όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Στην κοινή διακήρυξη οι τρεις χώρες επανέλαβαν ότι οποιαδήποτε συμφωνία για την οριοθέτηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας πρέπει να συνάπτεται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ελληνική πρωτοβουλία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Ο πρωθυπουργός προανήγγειλε νέες ελληνικές πρωτοβουλίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και των δικαιωμάτων διέλευσης.
Η Ελλάδα πρόκειται να αναλάβει σε έναν μήνα την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας και σκοπεύει να αναδείξει το ζήτημα σε διεθνές επίπεδο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι η απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα αποτελεί διαχρονική προτεραιότητα για την Ελλάδα, λόγω και του παγκόσμιου αποτυπώματος της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας.
Σίσι: Πρότυπο συνεργασίας η Τριμερής
Ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι χαρακτήρισε την τριμερή εταιρική σχέση «πρότυπο περιφερειακής συνεργασίας», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον συντονισμό στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας.
Ο Αιγύπτιος Πρόεδρος σημείωσε ότι η σταθερότητα πρέπει να στηρίζεται στον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών, των εθνικών θεσμών και των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.
Αναφέρθηκε επίσης στην ηλεκτρική διασύνδεση GREGY, χαρακτηρίζοντάς την ορόσημο για την ενεργειακή ενοποίηση της περιοχής. Το έργο προβλέπει τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και, μέσω αυτής, προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Χριστοδουλίδης: «Σχήμα με στρατηγικό βάθος»
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη συνάντηση «άτυπη, αλλά στρατηγική στην ουσία», τονίζοντας ότι η συνεργασία των τριών χωρών δεν στρέφεται εναντίον κανενός, αλλά βασίζεται σε κοινούς στόχους και αρχές.
«Η κυριαρχία και ο σεβασμός των κρατών αποτελούν την κυρίαρχη πυξίδα μας», δήλωσε, επιμένοντας στην ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων, του Δικαίου της Θάλασσας και της Σύμβασης του ΟΗΕ.
Ο Κύπριος Πρόεδρος ευχαρίστησε, παράλληλα, τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι για τη διαχρονική στήριξη της Αιγύπτου στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού.
Η κοινή διακήρυξη εκφράζει υποστήριξη στις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και της προσωπικής του απεσταλμένης για συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ενέργεια και κυπριακά κοιτάσματα
Ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα κατέλαβε η ενεργειακή συνεργασία. Οι τρεις ηγέτες επανέλαβαν τη στήριξή τους στην ηλεκτρική διασύνδεση GREGY, αλλά και στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω των αιγυπτιακών υποδομών.
Στόχος είναι η ταχύτερη σύνδεση των κυπριακών κοιτασμάτων με τις εγκαταστάσεις υγροποίησης της Αιγύπτου, προκειμένου το αέριο να διοχετεύεται στις αγορές της Ευρώπης.
Η προοπτική αυτή ενισχύει τον ρόλο του σχήματος Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού.
Κοινές θέσεις για Γάζα, Λίβανο και Λιβύη
Για το Παλαιστινιακό, οι τρεις χώρες επανέλαβαν τη στήριξή τους στη λύση δύο κρατών και στη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και απέρριψαν κάθε σχέδιο εξαναγκαστικού εκτοπισμού του παλαιστινιακού πληθυσμού.
Για τον Λίβανο ζήτησαν την πλήρη εφαρμογή του Ψηφίσματος 1701, την ενίσχυση των κρατικών θεσμών και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από λιβανικά εδάφη.
Αναφορικά με τη Λιβύη, τάχθηκαν υπέρ της αποχώρησης όλων των ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και μισθοφόρων, καθώς και της πραγματοποίησης προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Στήριξη της Αιγύπτου στο ζήτημα του Νείλου
Η διακήρυξη περιλαμβάνει και σαφή υποστήριξη προς την Αίγυπτο στο ζήτημα της υδατικής ασφάλειας και του Αιθιοπικού Φράγματος.
Ελλάδα και Κύπρος αναγνώρισαν τη μεγάλη εξάρτηση της Αιγύπτου από τον ποταμό Νείλο και υπογράμμισαν ότι τα κράτη πρέπει να αποφεύγουν μονομερείς ενέργειες που μπορούν να επηρεάσουν τις αιγυπτιακές ανάγκες σε νερό.
Η συνεργασία αποκτά μόνιμη δομή
Οι τρεις χώρες δεσμεύθηκαν να ενισχύσουν τον Τριμερή Μηχανισμό, ο οποίος λειτουργεί από το 2014, και να προχωρήσουν στην πρακτική συγκρότηση Μόνιμης Γραμματείας με έδρα τη Λευκωσία.
Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης η οικονομία, οι επενδύσεις, ο τουρισμός, η τεχνολογία, η νόμιμη μετανάστευση και η οργανωμένη απασχόληση Αιγύπτιων εργαζομένων σε Ελλάδα και Κύπρο.
Η επόμενη, 11η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο.
Η συνάντηση του Ελ Αλαμέιν επιβεβαίωσε ότι το σχήμα Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου δεν αποτελεί μια περιστασιακή διπλωματική συνεννόηση. Έπειτα από δώδεκα χρόνια λειτουργίας, αποκτά βαθύτερη θεσμική, αμυντική και ενεργειακή διάσταση, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο ισχυρών γεωπολιτικών ανακατατάξεων.