Ιδιαίτερα κρίσιμη χαρακτήρισε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έστειλε σαφείς προειδοποιήσεις προς την Αθήνα για τα 12 ναυτικά μίλια και την εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Μιλώντας στο «ΣΙΓΜΑ» από την Αθήνα, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι ο Ιμπραήμ Καλίν δεν περιορίστηκε σε επαφές με την ηγεσία της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, αλλά συναντήθηκε και με τον ίδιο τον Έλληνα πρωθυπουργό. Κατά την εκτίμησή του, το γεγονός αυτό αποκαλύπτει τη βαρύτητα των θεμάτων που τέθηκαν στο τραπέζι.
«Δεν ήρθε στην Αθήνα μόνο για να δει τον αρχηγό της ελληνικής ΕΥΠ, αλλά και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Και μόνο αυτό αποδεικνύει πόσο σημαντική και κρίσιμη ήταν η συνάντηση», ανέφερε.
Η προειδοποίηση για τα 12 ναυτικά μίλια
Σύμφωνα με τον Δρ. Χαραλαμπίδη, η πρώτη τουρκική προειδοποίηση αφορά την πιθανότητα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το τουρκικό casus belli έχει διατυπωθεί για το Αιγαίο και όχι επισήμως για τη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κρήτης.
Όπως εξήγησε, μετά την ελληνοτουρκική κρίση του 2020 επικρατεί ασάφεια ως προς το πώς θα αντιμετώπιζε η Άγκυρα μια ελληνική απόφαση επέκτασης των χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης. Η Τουρκία, κατά την ανάλυσή του, φοβάται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για αντίστοιχες αποφάσεις σε άλλες θαλάσσιες περιοχές.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα δεν είναι δυνατόν να ζητά την άδεια της Τουρκίας για την άσκηση ενός κυριαρχικού δικαιώματος:
«Αλίμονο εάν η Ελλάδα, για να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια οπουδήποτε, θα πρέπει να ρωτά την Τουρκία. Τότε έχουμε ένα κλασικό φαινόμενο φινλανδοποίησης».
Στο στόχαστρο ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Το δεύτερο ζήτημα που, σύμφωνα με τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, προκαλεί έντονη ανησυχία στην Άγκυρα είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού στρατηγικού άξονα μεταξύ Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ.
Η Τουρκία, όπως υποστήριξε, δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση να δει τη συγκεκριμένη συνεργασία να αποκτά επιχειρησιακό και γεωπολιτικό βάθος. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και την αυξανόμενη πίεση που ασκεί η Άγκυρα προς την ελληνική πλευρά.
Ο άξονας Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των νέων ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο, της ενεργειακής ασφάλειας και της ενισχυμένης αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Η προοπτική υλοποίησής του, κατά τον αναλυτή, έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τον τουρκικό σχεδιασμό για περιφερειακή κυριαρχία.
«Βούλιαξαν τα ήρεμα νερά»
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ακόμη ότι η περίοδος των λεγόμενων «ήρεμων νερών» στα ελληνοτουρκικά έχει ουσιαστικά τελειώσει.
«Έχουν βουλιάξει τα ήρεμα νερά του Αιγαίου και είναι ιδιαιτέρως φουρτουνιασμένα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι η νέα ένταση απειλεί να προκαλέσει κρίση όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.
Παράλληλα, καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Όπως υποστήριξε, η Αθήνα ακολούθησε μια πολιτική εξευμενισμού, παρά τις προειδοποιήσεις ότι η τακτική αυτή δεν θα περιόριζε τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με τα αποτελέσματα της πολιτικής της και επιχειρεί να εκπέμψει εκ των υστέρων μήνυμα αποφασιστικότητας.
«Αυτό που ζούμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα της εξευμενιστικής πολιτικής Μητσοτάκη και Γεραπετρίτη», δήλωσε, αμφισβητώντας παράλληλα την αξιοπιστία της αποτρεπτικής στάσης της ελληνικής διπλωματίας απέναντι στην Άγκυρα.
Από τον κατευνασμό στην απειλή στρατιωτικής απάντησης
Ο Δρ. Χαραλαμπίδης εντόπισε μια βασική αντίφαση στην κυβερνητική πολιτική: ενώ μέχρι πριν από λίγους μήνες η συζήτηση περί ουσιαστικής αποτροπής παρουσιαζόταν ως επιλογή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο, σήμερα η Αθήνα αφήνει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμη να αντιδράσει ακόμη και επί του πεδίου, εφόσον η Τουρκία προχωρήσει σε επιθετική ενέργεια.
Κατά τον ίδιο, αυτή η αλλαγή ρητορικής αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Αντιθέτως, η Άγκυρα συνέχισε να προβάλλει τις διεκδικήσεις της και να ενισχύει τη στρατιωτική ισχύ της.
Σκληρή κριτική για τους χειρισμούς στο Κυπριακό
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης συνέδεσε ευθέως τις εξελίξεις στο Αιγαίο με το Κυπριακό, ασκώντας αυστηρή κριτική και στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.
Χαρακτήρισε μη σοβαρή την καλλιέργεια προσδοκιών για ταχεία επίλυση του Κυπριακού μέσω συνομιλιών με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, τη στιγμή που η Τουρκία αναβαθμίζει τις στρατιωτικές της δυνάμεις και κλιμακώνει τις απειλές της σε βάρος της Ελλάδας.
Έκανε ειδική αναφορά στην ενίσχυση του τουρκικού στρατού και στη δημιουργία δεκάδων ταξιαρχιών ειδικών δυνάμεων, τονίζοντας ότι η πραγματικότητα στο πεδίο δεν δικαιολογεί θριαμβευτικές προβλέψεις για άμεση λύση.
«Η Τουρκία είναι αυτή που μπορεί να επιλύσει το Κυπριακό», υπογράμμισε, καλώντας την κυπριακή ηγεσία να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την κοινή γνώμη και να μην παρουσιάζει υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις που δεν ανταποκρίνονται στους πραγματικούς συσχετισμούς ισχύος.
Η κεντρική προειδοποίηση του Γιάννου Χαραλαμπίδη ήταν σαφής: η ένταση στο Αιγαίο, η προσπάθεια της Τουρκίας να παρεμποδίσει τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η συνεχιζόμενη στρατιωτική ενίσχυση της Άγκυρας δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από το Κυπριακό. Αποτελούν διαφορετικές όψεις μιας ενιαίας τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.