Στις σαρωτικές αλλαγές που προκαλούν τα μη επανδρωμένα συστήματα στο σύγχρονο πεδίο μάχης, στη σημασία του ελληνικού ελέγχου του πηγαίου κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», αλλά και στις σοβαρές αδυναμίες της ευρωπαϊκής άμυνας αναφέρθηκε ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος.
Ο έμπειρος αξιωματικός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη την πολυδιαφημισμένη αμυντική ασπίδα, επισημαίνοντας πως απαιτείται χρόνος μέχρι την παραλαβή και την πλήρη επιχειρησιακή ένταξη των νέων συστημάτων. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι κανένα σύστημα αεράμυνας δεν είναι απόλυτο και πως χωρίς μεγάλα αποθέματα πυραύλων ακόμη και η πιο σύγχρονη ασπίδα κινδυνεύει να εξαντληθεί μέσα σε λίγες ημέρες επιχειρήσεων.
Το πλεονέκτημα του Ισραήλ
Αναφερόμενος στη στροφή πολλών ευρωπαϊκών κρατών προς την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, ο Βασίλειος Μαρτζούκος σημείωσε ότι η Ευρώπη διαθέτει προηγμένες τεχνολογικές και παραγωγικές δυνατότητες, οι οποίες δεν πρέπει να υποτιμώνται. Ωστόσο, εξήγησε ότι το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα ένα βήμα μπροστά σε κρίσιμους τομείς.
Όπως επισήμανε, εταιρείες όπως η IAI, η Elbit και η Rafael έχουν ενσωματώσει πλήρως τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στα προϊόντα τους και παρουσιάζουν συστήματα τα οποία σε άλλες χώρες μοιάζουν να ανήκουν στο μέλλον, ενώ στο Ισραήλ ήδη παράγονται.
Στα τεχνολογικά πλεονεκτήματα προστίθεται, κατά τον ίδιο, και το ανταγωνιστικότερο κόστος των ισραηλινών συστημάτων. Στην περίπτωση της Ελλάδας υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας: η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και οι κοινές προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο αντιναύαρχος ε.α. χαρακτήρισε θετική προοπτική τη δημιουργία ενός κοινού πλέγματος αεράμυνας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Ζήτημα εθνικής ασφάλειας ο πηγαίος κώδικας
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο ζήτημα του ελέγχου του πηγαίου κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ισραηλινή πλευρά θα βοηθήσει την ελληνική αμυντική βιομηχανία να αναπτύξει ελληνικό πηγαίο κώδικα, χωρίς να παραχωρήσει τον κώδικα των δικών της συστημάτων.
Αυτό σημαίνει, όπως εξήγησε, ότι η Ελλάδα θα έχει τον έλεγχο της διασύνδεσης των διαφορετικών οπλικών συστημάτων, αλλά και τη δυνατότητα να προχωρά σε μελλοντικές αναβαθμίσεις χωρίς να βρίσκεται σε απόλυτη τεχνολογική εξάρτηση.
«Είναι ζωτικό θέμα εθνικής ασφάλειας», υπογράμμισε, καθώς ο πηγαίος κώδικας αποτελεί το «κλειδί» τόσο για την επιχειρησιακή ολοκλήρωση των μέσων όσο και για την εξέλιξή τους.
«Δεν έχουμε ακόμη την Ασπίδα του Αχιλλέα»
Ο Βασίλειος Μαρτζούκος θέλησε, πάντως, να προσγειώσει τη συζήτηση στην πραγματικότητα. Όπως είπε, βάσει των ανακοινώσεων, ο χρονικός ορίζοντας για την έναρξη παραλαβής των συστημάτων υπολογίζεται στους 35 μήνες.
Συνεπώς, η Ελλάδα δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή την «Ασπίδα του Αχιλλέα», όπως δεν έχει παραλάβει ακόμη το σύνολο των νέων φρεγατών και των άλλων εξοπλιστικών προγραμμάτων που παρουσιάζονται στον δημόσιο διάλογο.
Ακόμη και όταν το σύστημα αναπτυχθεί, δεν θα προσφέρει απόλυτη προστασία. «Δεν υπάρχει τέλειο σύστημα. Η διαδικασία είναι δυναμική», προειδοποίησε.
Ο κίνδυνος κορεσμού και τα αναγκαία αποθέματα
Απαντώντας στο υποθετικό σενάριο μιας μαζικής τουρκικής επίθεσης με εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες drones, τόνισε ότι μια ισχυρή αεράμυνα μπορεί να ενισχύσει θεαματικά την προστασία της χώρας, όχι όμως να αποκλείσει κάθε πλήγμα.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τον αντιναύαρχο, δεν είναι μόνο η απόκτηση των εκτοξευτών, των ραντάρ και των συστημάτων διοίκησης, αλλά και η εξασφάλιση μεγάλων αποθεμάτων αναχαιτιστικών πυραύλων.
Σε διαφορετική περίπτωση, τα πυρομαχικά μπορεί να αναλωθούν μέσα σε τρεις, πέντε ή δέκα ημέρες επιχειρήσεων, αφήνοντας τα συστήματα χωρίς δυνατότητα συνέχισης της άμυνας.
Παράλληλα, αναπτύσσονται πλέον φθηνότερες τεχνολογίες αντιμετώπισης σμηνών drones, ώστε να μη χρησιμοποιούνται πανάκριβοι πύραυλοι εναντίον πολύ φθηνότερων στόχων. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα λέιζερ, οι παρεμβολές, τα πυροβόλα, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και τα μη επανδρωμένα αναχαίτισης.
«Drone επιτίθεται, με drone θα αμυνθούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Αλίμονο σε όποιον δεν προσαρμοστεί»
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή απέδειξαν ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα έχουν αλλάξει ριζικά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Τα drones δεν υπόκεινται στους περιορισμούς της ανθρώπινης αντοχής, δεν καταπονούνται και μπορούν να παραμένουν στον αέρα για περισσότερες από 48 ή ακόμη και 60 ώρες.
Έχουν, επομένως, τη δυνατότητα να καλύπτουν τεράστιες αποστάσεις, να αναζητούν προκαθορισμένους στόχους και να επιτίθενται είτε αυτόνομα είτε υπό συνεχή καθοδήγηση.
«Είναι μια νέα εποχή σε όλα. Αλίμονο σε όποιον είναι δυσπροσάρμοστος», σημείωσε ο Βασίλειος Μαρτζούκος.
Παράλληλα, χαρακτήρισε αυτήν τη νέα εποχή μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα. Οι τεχνολογίες των drones και των συστημάτων αντιμετώπισής τους δεν απαιτούν πάντοτε βαριά βιομηχανική υποδομή ή παράδοση δεκαετιών. Με σταθερό σχεδιασμό, συνέχεια και συνέπεια, ακόμη και μικρότερες χώρες μπορούν να βρεθούν στην πρώτη γραμμή της τεχνολογικής εξέλιξης.
Η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τη μεταπολεμική «νιρβάνα»
Ο αντιναύαρχος ε.α. απέδωσε την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τρίτους στην απουσία πραγματικά κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Παρά την ύπαρξη μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανιών, τα εθνικά συμφέροντα, οι επιφυλάξεις για την ανταλλαγή τεχνολογίας και η έλλειψη εμπιστοσύνης εξακολουθούν να δυσκολεύουν τις συνεργασίες.
Η Ελλάδα, όπως τόνισε, δεν αξιοποίησε επί σειρά ετών τις δυνατότητες συμμετοχής της στα μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα και σήμερα καλείται να καλύψει το χαμένο έδαφος, αντλώντας τεχνολογία τόσο από την Ευρώπη όσο και από το Ισραήλ.
Καταλήγοντας, κάλεσε την Ευρώπη να εγκαταλείψει τη μεταπολεμική «νιρβάνα», να απλοποιήσει τις διαδικασίες, να δημιουργήσει νέες γραμμές παραγωγής και να προχωρήσει σε συμπαραγωγές.
«Η Ευρώπη πρέπει να πάψει να είναι θεατής των εξελίξεων», υπογράμμισε, προειδοποιώντας ότι ένας νέος παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων διαμορφώνεται μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Κίνας και Ρωσίας, με την ευρωπαϊκή ήπειρο να κινδυνεύει να μείνει εκτός των μεγάλων αποφάσεων.