Σε νέα φάση εισέρχεται η διπλωματική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να αναδεικνύουν την υπόθεση, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές επαφές με τη Γαλλία ως επιβεβαίωση των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η σημαντικότερη εξέλιξη προκύπτει από το ρεπορτάζ της εφημερίδας Cumhuriyet, η οποία απευθύνθηκε τόσο στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών όσο και στη γαλλική πρεσβεία στην Άγκυρα, ζητώντας διευκρινίσεις για τον χαρακτήρα της επίμαχης διπλωματικής διακοίνωσης.
Η απάντηση των τουρκικών διπλωματικών πηγών ήταν συγκεκριμένη:
«Η γαλλική πρεσβεία μάς διαβίβασε γραπτή διπλωματική διακοίνωση. Και εμείς χορηγήσαμε την άδεια με τον ίδιο τρόπο».
Όταν όμως η εφημερίδα ζήτησε να διευκρινιστεί εάν η γαλλική πλευρά είχε υποβάλει επισήμως αίτημα συναίνεσης, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δεν έδωσε απάντηση.
Αντίστοιχα, η γαλλική πρεσβεία δεν απάντησε στο ερώτημα εάν η διακοίνωση αποτελούσε αίτημα άδειας ή απλή ενημέρωση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης, καθώς η αποστολή διπλωματικής διακοίνωσης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αίτημα αναγνώρισης δικαιοδοσίας τρίτου κράτους.
Η γαλλική διακοίνωση και η διαφορετική ερμηνεία Αθήνας και Άγκυρας
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν στις 11 Νοεμβρίου από το Star, η γαλλική διακοίνωση περιγράφει την ενημέρωση προς την Τουρκία ως κίνηση διπλωματικής αβροφροσύνης, χωρίς σχετική υποχρέωση και χωρίς το Παρίσι να λαμβάνει θέση επί των νομικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες.
Κατά το ίδιο ρεπορτάζ, αντίστοιχη ενημέρωση εστάλη και στην Αίγυπτο.
Η τουρκική πλευρά, αντίθετα, αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη διαδικασία ως επιβεβαίωση ότι η συγκατάθεσή της ήταν απαραίτητη για τις δραστηριότητες του πλοίου.
Έτσι, δύο διαφορετικές ερμηνείες προκύπτουν από την ίδια διπλωματική διαδικασία: η Αθήνα υποστηρίζει ότι πρόκειται για ενημέρωση που δεν παράγει δικαιώματα υπέρ της Τουρκίας, ενώ η Άγκυρα παρουσιάζει την απάντησή της ως πράξη αδειοδότησης.
Το πλήρες περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, ώστε να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για την ακριβή νομική της διατύπωση.
Milliyet: Έκταστη σύσκεψη Φιντάν και Γκιουλέρ – Εξετάστηκαν διπλωματικά και στρατιωτικά σενάρια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πληροφορίες της τουρκικής εφημερίδας Milliyet σχετικά με τις ενέργειες της Άγκυρας πριν από την αναχώρηση του Abeille Marengo.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις 9 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες και εξετάστηκαν οι διπλωματικές και στρατιωτικές παράμετροι της υπόθεσης.
Η τουρκική εφημερίδα υποστηρίζει ότι μέρος των προγραμματισμένων ερευνών του Abeille Marengo βρίσκεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Τουρκία.
Κατά τη Milliyet, στις 10 Νοεμβρίου η Άγκυρα ενημέρωσε τη Γαλλία, ως κράτος σημαίας του πλοίου, ότι συναινεί στη διεξαγωγή των εργασιών, αποστέλλοντας σχετική διπλωματική διακοίνωση.
Στην ίδια επικοινωνία, σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, υπενθύμισε τους όρους που θεωρεί ότι πρέπει να τηρηθούν βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η χρονική ακολουθία των γεγονότων αξιοποιείται από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για να υποστηρίξουν ότι το πλοίο αναχώρησε από το Ηράκλειο αφότου η Άγκυρα γνωστοποίησε τη συγκατάθεσή της.
Πρόκειται, ωστόσο, για τουρκικό ισχυρισμό, και η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η αναχώρηση προϋπέθετε τουρκική άδεια.
Τουρκικά πολεμικά πλοία αναμένεται να παρακολουθούν το Abeille Marengo
Την ίδια στιγμή, τουρκικά δημοσιεύματα προαναγγέλλουν στενή παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του γαλλικού ερευνητικού πλοίου από μονάδες του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το Abeille Marengo πλησιάζει περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι το ερευνητικό πλοίο μπορεί να πραγματοποιήσει εργασίες εντός των συντεταγμένων για τις οποίες ισχυρίζεται ότι έχει χορηγήσει άδεια.
Στο πλαίσιο αυτό, προβάλλεται το ενδεχόμενο τουρκικές ναυτικές μονάδες να βρίσκονται κοντά στο σκάφος, παρακολουθώντας τις κινήσεις του.
Πρόκειται για αναφορές του τουρκικού Τύπου και όχι για επιβεβαιωμένη ανάπτυξη πολεμικών πλοίων γύρω από το Abeille Marengo.
Η αντι-NAVTEX της Ελλάδας και οι τρεις ελληνικές άδειες
Η Αθήνα έχει ήδη απαντήσει στις τουρκικές κινήσεις, εκδίδοντας νέα αναγγελία με την οποία χαρακτηρίζει άκυρη και ανίσχυρη την τουρκική NAVTEX FA76-1127/26.
Στην ελληνική αναγγελία επισημαίνεται ότι σημαντικό μέρος των προγραμματισμένων ερευνητικών δραστηριοτήτων εμπίπτει στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, σύμφωνα με την ελληνική θέση και το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά επικαλείται τρεις συγκεκριμένες άδειες που έχουν χορηγηθεί για τις σχετικές εργασίες:
-
31373/07.06.2024
-
9020/11.02.2026
-
65808/06.11.2026
Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι ο Σταθμός NAVTEX Ηρακλείου είναι αρμόδιος για την έκδοση σχετικών αναγγελιών στην περιοχή ευθύνης του και ότι εξακολουθεί να ισχύει η ελληνική NAVWARN HA15-1411/26.
Η τουρκική πλευρά, αντιθέτως, επικαλείται τις μονομερείς διεκδικήσεις της για την υφαλοκρηπίδα, όπως αυτές έχουν αποτυπωθεί σε έγγραφα που κοινοποίησε στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.
Το γεγονός ότι η Τουρκία έχει κοινοποιήσει τις διεκδικήσεις της στα Ηνωμένα Έθνη δεν συνεπάγεται διεθνή αναγνώρισή τους.
Το κρίσιμο ζήτημα της γαλλικής διακοίνωσης
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τη διπλωματική ανταλλαγή διακοινώσεων με την κατοχύρωση των διεκδικήσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική ερμηνεία είναι ότι η Γαλλία αποδέχθηκε στην πράξη την ανάγκη συναίνεσης της Άγκυρας. Αντίθετα, η ελληνική θέση είναι ότι οι άδειες προέρχονται αποκλειστικά από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές και ότι η ενημέρωση τρίτων χωρών δεν συνεπάγεται αναγνώριση δικαιωμάτων τους.
Ακριβώς γι’ αυτό, το αναπάντητο ερώτημα της Cumhuriyet έχει ιδιαίτερη σημασία: Τι ακριβώς ζήτησε η Γαλλία και με ποια διατύπωση;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει μόνο από το γεγονός ότι ανταλλάχθηκαν διπλωματικές διακοινώσεις, ούτε από τη χρονική ακολουθία της τουρκικής απάντησης και του απόπλου του πλοίου.
Το βέβαιο είναι ότι η Άγκυρα αξιοποιεί τη διαδικασία για να παρουσιάσει την τουρκική συγκατάθεση ως αναγκαία προϋπόθεση διεξαγωγής των ερευνών.
Η ουσία της αντιπαράθεσης, επομένως, δεν περιορίζεται στην πορεία του Abeille Marengo. Αφορά το κατά πόσον η Τουρκία μπορεί να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο διπλωματικό προηγούμενο για να ενισχύσει μελλοντικά τις αξιώσεις της περί αρμοδιότητας αδειοδότησης σε περιοχές όπου η Ελλάδα υποστηρίζει ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.
Η δημοσιοποίηση του πλήρους περιεχομένου της γαλλικής διακοίνωσης θα ήταν καθοριστική για να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συμφωνήθηκε, τι απλώς γνωστοποιήθηκε και ποια νομικά συμπεράσματα μπορούν πράγματι να εξαχθούν.