Ο Λεβόν Χ. Αρακελιάν, δικηγόρος με σπουδές στα Cornell, Oxford και Harvard, δημοσίευσε πρόσφατα βιβλίο με τίτλο «The basic parameters of the comprehensive settlement of the Cyprus Problem» («Οι βασικές παράμετροι της ολοκληρωμένης διευθέτησης του Κυπριακού»), και παρουσιάζεται ως προσωπική πρωτοβουλία «από έναν Κύπριο, για τους Κύπριους».
Ο συγγραφέας διευκρινίζει στον πρόλογο του κειμένου ότι πρόκειται για ιδιωτική εργασία και όχι για επίσημη κυβερνητική θέση, αν και αποκαλύπτει ότι συμμετέχει, σε βάση ανάγκης, σε ομάδα συμβούλων που επικουρεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ηγέτη της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας σε ζητήματα του Κυπριακού. Σημειώνει επίσης ότι οι γονείς του είναι πρόσφυγες από τα κατεχόμενα και ότι ο ίδιος κατέχει ακίνητη περιουσία εντός της περίκλειστης περιοχής των Βαρωσίων, στοιχεία που, όπως αναφέρει, τον έκαναν «ακόμη πιο συνειδητό» της ανάγκης για μια δίκαιη, λειτουργική και βιώσιμη λύση.
Το βιβλίο σε είναι δομημένο σε έξι «Σύνολα Παραμέτρων» και τρία παραρτήματα, γραμμένα σε νομική γλώσσα, ώστε —όπως εξηγεί ο συγγραφέας— να μπορούν ενδεχομένως να αξιοποιηθούν ως έτοιμο υλικό για τη σύνταξη μελλοντικής συμφωνίας.
Προαπαιτούμενα και έναρξη ισχύος
Το πρώτο σύνολο παραμέτρων προβλέπει ότι η συνολική συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μόνο εφόσον εκπληρωθούν τέσσερις προϋποθέσεις: έκδοση «Πανηγυρικής, Δεσμευτικής και Αμετάκλητης Δήλωσης» από Ελλάδα, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο· έγκριση σε δύο ταυτόχρονα, ξεχωριστά δημοψηφίσματα των δύο κοινοτήτων· προσαρμογή του ενωσιακού δικαίου και έκδοση ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ βάσει του Κεφαλαίου VII του Χάρτη.
Διακυβέρνηση
Η πρόταση προβλέπει δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με ενιαία κυριαρχία, διεθνή προσωπικότητα και ιθαγένεια, στη βάση της πολιτικής ισότητας των δύο κοινοτήτων. Προβλέπεται Ομοσπονδιακό Προεδρικό Συμβούλιο με δέκα ελληνοκύπριους και έξι τουρκοκύπριους εκλεγμένους από ξεχωριστά ψηφοδέλτια, με εναλλασσόμενη Προεδρία και Αντιπροεδρία μεταξύ μελών των δύο κοινοτήτων σε καθορισμένες χρονικές περιόδους. Προβλέπονται επίσης μηχανισμοί δικαιώματος αρνησικυρίας (βέτο) σε συγκεκριμένες κατηγορίες αποφάσεων, με διαδικασίες επίλυσης αδιεξόδου, καθώς και ανώτατο όριο 20% στη στάθμιση ψήφων μελών της μειοψηφούσας κοινότητας σε ορισμένες ψηφοφορίες, ώστε να αποφεύγεται —όπως αναφέρεται— φαινόμενο «αγοράς ψήφων» εντός της αντίπαλης κοινότητας.
Εδαφικό
Σύμφωνα με το τρίτο σύνολο παραμέτρων, η «Ελληνοκυπριακή Συνιστώσα Πολιτεία» θα περιλαμβάνει πέραν του 71,5% της εδαφικής έκτασης και πέραν του 50% της ακτογραμμής της Κύπρου, τα σπίτια άνω του 60% των εκτοπισθέντων Ελληνοκυπρίων του 1974 (υπολογιζόμενα εφόσον ζούσαν σήμερα), καθώς και τη Μόρφου και ιστορικούς/θρησκευτικούς χώρους όπως η Σόλοι, η Έγκωμη, η Σαλαμίνα και η Μονή Αποστόλου Βαρνάβα. Τα Βαρώσια, στα όρια της 11ης Μαΐου 1984, προβλέπεται να περιέλθουν υπό την Ελληνοκυπριακή Συνιστώσα Πολιτεία, μαζί με εγκαταλελειμμένα χωριά όπως η Άχνα. Αντίθετα, το λιμάνι Αμμοχώστου, η Τειχισμένη Πόλη και το αεροδρόμιο της Τύμπου προβλέπεται να παραμείνουν εντός της Τουρκοκυπριακής Συνιστώσας Πολιτείας.
Ασφάλεια
Το πέμπτο σύνολο παραμέτρων προβλέπει την αυτόματη λήξη των Συνθηκών Συμμαχίας και Εγγύησης με την έναρξη ισχύος του νέου Συντάγματος. Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική ρύθμιση με την οποία, 181 ημέρες μετά την «Ημέρα του Συντάγματος», η κυριαρχία επί μικρής, προκαθορισμένης έκτασης θα περάσει προσωρινά σε Τουρκία και Ελλάδα αντίστοιχα, για χρήση από έως 650 στρατιώτες πεζικού έκαστη, με επάνοδο στην κυπριακή κυριαρχία 16 χρόνια αργότερα. Το κείμενο προβλέπει επίσης πλήρη απαγόρευση παραγωγής, κατοχής και εισαγωγής όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών εκτός των ομοσπονδιακών δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και υποχρεωτική στρατιωτική θητεία τουλάχιστον 13 μηνών για όλους τους πολίτες μετά την πρώτη επέτειο έναρξης ισχύος του Συντάγματος.
Περιουσιακό
Το έκτο σύνολο παραμέτρων αφορά τη ρύθμιση των ζητημάτων ακίνητης περιουσίας που προέκυψαν από τον μαζικό εκτοπισμό Κυπρίων το 1974 και μετά, ενώ τα παραρτήματα του κειμένου αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στη σύσταση Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Διακοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ο συγγραφέας, στον πρόλογό του, χαρακτηρίζει το κείμενο «απόδειξη ιδέας» («proof of concept») ότι μπορεί να συλληφθεί μια δίκαιη, λειτουργική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και ότι Κύπριοι μπορούν οι ίδιοι να διαμορφώσουν ένα τέτοιο σχέδιο. Παραδέχεται ότι το κείμενο «απέχει πολύ από το τέλειο», εκφράζοντας την ελπίδα να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω επεξεργασία από άλλους.
Διαβάστε ολόκληρο το βιβλίο ΕΔΩ
ΠΗΓΗ: SigmaLive