Σε μια εφ’ όλης της ύλης παρέμβαση στη «Ναυτεμπορική», ο διδάκτωρ Ιστορίας και αναλυτής Νίκος Παπαδάτος σκιαγράφησε ένα εξαιρετικά ανησυχητικό διεθνές περιβάλλον, εκτιμώντας ότι οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία όχι μόνο δεν οδηγούνται σε εκτόνωση, αλλά απειλούν να προκαλέσουν βαθύτερη ενεργειακή, οικονομική και κοινωνική κρίση στην Ευρώπη.
Ο Νίκος Παπαδάτος άσκησε ιδιαίτερα σκληρή κριτική στη στρατηγική της Δύσης, υποστηρίζοντας ότι βασίστηκε στην προσδοκία μιας γρήγορης επικράτησης τόσο απέναντι στο Ιράν όσο και απέναντι στη Ρωσία. Όπως εκτίμησε, όμως, αυτή η πολιτική επιστρέφει πλέον ως «μπούμερανγκ», την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αδυνατούν να διαμορφώσουν αυτόνομη στρατηγική.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Τη χαρακτήρισε «μονομερή» και υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν αρκεί να επικαλείται τις συμμαχίες της, αλλά οφείλει να αποδεικνύει τι πραγματικά κερδίζει από αυτές και με ποιον τρόπο εξυπηρετούν την ανάσχεση της τουρκικής απειλής.
«Η πρώτη πραγματική αντεπίθεση του σιιτικού χώρου»
Αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Νίκος Παπαδάτος χαρακτήρισε τα πλήγματα κατά κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ως την πρώτη ουσιαστική αντεπίθεση του σιιτικού κόσμου, μετά την προσπάθεια αποκεφαλισμού της ιρανικής ηγεσίας.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες πίστεψαν ότι μπορούσαν να εξασφαλίσουν μια γρήγορη και εύκολη νίκη απέναντι στο Ιράν. Ωστόσο, η επέκταση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμα θαλάσσια περάσματα δημιουργεί πλέον σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Ο αναλυτής στάθηκε ειδικά στα πλήγματα εναντίον του σαουδαραβικού αγωγού Ανατολής–Δύσης και στην κατάσταση γύρω από τα στρατηγικής σημασίας στενά της περιοχής. Όπως τόνισε, η ταυτόχρονη πίεση στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει ασφυξία στις ενεργειακές ροές και εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου.
Κατά τον ίδιο, η Σαουδική Αραβία ζήτησε βοήθεια, χωρίς όμως να λάβει την υποστήριξη που ανέμενε, γεγονός που αναδεικνύει τα όρια της αμερικανικής παρουσίας στον Κόλπο.
«Η αμερικανική πολιτική γυρίζει μπούμερανγκ»
Ο Νίκος Παπαδάτος συνέδεσε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με την ευρύτερη αμερικανική στρατηγική περιορισμού της Κίνας και απομόνωσης της Ρωσίας.
Όπως υποστήριξε, στόχος της Ουάσιγκτον ήταν να αποκόψει κρίσιμες πηγές ενέργειας από την Κίνα και ταυτόχρονα να προκαλέσει οικονομική ασφυξία στη Ρωσία. Στην πράξη, όμως, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Μόσχα δεν κατέρρευσε, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με το Πεκίνο.
Ο γεωπολιτικός άξονας που θα επέτρεπε στη Δύση να στραφεί απερίσπαστη προς την ανάσχεση της Κίνας δεν δημιουργήθηκε, επειδή ΗΠΑ και Ευρώπη παραμένουν εγκλωβισμένες τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ουκρανία.
«Ο πόλεμος στην Ουκρανία πέρασε την καμπή»
Για το ουκρανικό μέτωπο, ο Νίκος Παπαδάτος εκτίμησε ότι ο πόλεμος έχει περάσει μια κρίσιμη καμπή, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένει άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών, υποστήριξε όμως ότι η Ουκρανία έχει υποστεί σοβαρότατη φθορά στις Ένοπλες Δυνάμεις, στις μεταφορές, στην ενέργεια και στις υποδομές της.
Έκανε ειδική αναφορά στις ρωσικές επιχειρήσεις στην περιοχή της Ζαπορίζια και στην πίεση γύρω από το Ορίχιβ, εκτιμώντας ότι πιθανή διάρρηξη της ουκρανικής άμυνας θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες ρωσικές προωθήσεις.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αποβιομηχάνιση και η ενεργειακή απομόνωση της Ουκρανίας μπορούν να οδηγήσουν σε επισιτιστική κρίση και σε ένα νέο, μεγάλο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη.
«Έρχεται χειμώνας», υπογράμμισε, καλώντας τις ευρωπαϊκές ηγεσίες να αντιληφθούν τις συνέπειες της συνέχισης του πολέμου χωρίς έναν ρεαλιστικό πολιτικό στόχο.
Σκληρά πυρά στον άξονα Λονδίνου–Βερολίνου
Ο αναλυτής άσκησε έντονη κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι ο άξονας Λονδίνου–Βερολίνου πίστεψε λανθασμένα πως η Μόσχα θα μπορούσε να υποστεί στρατηγική ήττα εξαιτίας του μικρότερου ΑΕΠ της.
Κατά τον ίδιο, η σύγκριση των οικονομιών μόνο με αριθμητικούς δείκτες δεν λαμβάνει υπόψη την παραγωγική ικανότητα, τη στρατιωτική τεχνολογία, τους ενεργειακούς πόρους και τη συνεργασία Ρωσίας–Κίνας.
Αναφέρθηκε, επίσης, στη συμφωνία που συζητήθηκε μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας την άνοιξη του 2022, υποστηρίζοντας ότι η παρέμβαση του τότε Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον συνέβαλε στην ανατροπή της προοπτικής συμβιβασμού.
Προειδοποίησε ακόμη για τον κίνδυνο περαιτέρω πυρηνικοποίησης της Ανατολικής Ευρώπης, τονίζοντας ότι η εγκατάσταση όπλων τα οποία μπορούν να πλήξουν τη Ρωσία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.
«Η Ελλάδα ακολουθεί μονομερή εξωτερική πολιτική»
Το πιο αιχμηρό μέρος της παρέμβασής του αφορούσε την Ελλάδα. Ο Νίκος Παπαδάτος αμφισβήτησε την κυβερνητική εικόνα μιας χώρας με ισχυρές και αποτελεσματικές συμμαχίες.
«Είναι μονομερής εξωτερική πολιτική», ανέφερε, εξηγώντας ότι η Αθήνα έχει επενδύσει σχεδόν αποκλειστικά σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις, χωρίς να διατηρεί την αναγκαία πολυδιάστατη διπλωματική παρουσία.
Για τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ σημείωσε ότι αποτελεί ασφαλώς σημαντικό άξονα, αλλά έθεσε το κρίσιμο ερώτημα: τι ακριβώς κερδίζει η Ελλάδα και σε ποιον βαθμό η συνεργασία αυτή ενισχύει την ελληνική αποτροπή απέναντι στην Τουρκία;
Υποστήριξε ότι δεν μπορεί η Αθήνα να μιλά για απομόνωση της Τουρκίας, όταν η Άγκυρα φιλοξενεί νατοϊκές δομές και οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις εμβαθύνουν τη βιομηχανική, ενεργειακή και αμυντική συνεργασία τους μαζί της.
Έθεσε παράλληλα ζήτημα πραγματικού εθνικού ελέγχου της αμυντικής βιομηχανίας, αναφερόμενος στην ΕΛΒΟ και στη συμμετοχή ξένων εταιρειών στο μετοχικό της σχήμα.
«Πού έχουμε πραγματικά καλές σχέσεις;»
Ο Νίκος Παπαδάτος αμφισβήτησε συνολικά το αφήγημα περί ισχυρών περιφερειακών συμμαχιών της Ελλάδας.
Έθεσε ερωτήματα για το πραγματικό επίπεδο των σχέσεων με τη Σερβία, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, την Αίγυπτο και τη Λιβύη, τονίζοντας ότι παραμένουν ανοιχτές σοβαρές διαφορές και εκκρεμότητες.
«Πού έχουμε καλές σχέσεις και με ποιον;» διερωτήθηκε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι όταν μια χώρα παραχωρεί συνεχώς διευκολύνσεις, είναι εύκολο να εμφανίζονται όλοι ως φίλοι της. Το κρίσιμο, όμως, είναι τι παίρνει η ίδια ως αντάλλαγμα.
Παράλληλα, χαρακτήρισε λανθασμένη τη δραματική επιδείνωση των ελληνορωσικών σχέσεων και υποστήριξε ότι η Ελλάδα εγκατέλειψε τον παραδοσιακό της ρόλο ως γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
«Το γκριζάρισμα του Αιγαίου ξεκίνησε από τα Ίμια»
Αναφερόμενος στην Τουρκία, επισήμανε ότι το ελληνικό πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής σύγκρουσης. Κατά τον ίδιο, η αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων εξελίσσεται σταδιακά εδώ και δεκαετίες.
«Το πρόβλημα ξεκινάει από το γκριζάρισμα του Αιγαίου, από τα Ίμια και μετά», υπογράμμισε, ασκώντας ευθεία κριτική στις ελληνικές κυβερνήσεις για την απουσία μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής.
Η Ελλάδα, όπως τόνισε, χρειάζεται ένα πολυδιάστατο δίκτυο σχέσεων, πολιτική προετοιμασία και πραγματική αμυντική αυτονομία. Δεν αρκεί να επικαλείται φίλους και συμμάχους, όταν οι ίδιοι διατηρούν προνομιακές σχέσεις με την Άγκυρα.
Το τελικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: οι συμμαχίες έχουν αξία μόνο όταν παράγουν συγκεκριμένα αποτελέσματα. Διαφορετικά, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί μόνη απέναντι σε μια Τουρκία που ενισχύεται και διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με όλους.