Σε μια εκτενή ανάλυση για τις εξελίξεις στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προχώρησε ο Γιάννης Θεοδωράτος στην εκπομπή «Με το κλειδί της Ιστορίας» στο BlueSky, προειδοποιώντας ότι ο γεωπολιτικός χρόνος συμπιέζεται και ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αποτρεπτική ισχύς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη νέα περίοδο της εκπομπής ως το «φθινόπωρο της Γαλάζιας Πατρίδας», συνδέοντας τις εξελίξεις με την τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
«Η κλεψύδρα τρέχει», ήταν μία από τις χαρακτηριστικές αναφορές του, υποστηρίζοντας ότι βρισκόμαστε σε μια «συστολή του γεωπολιτικού χρόνου», κατά την οποία οι εξελίξεις επιταχύνονται υπό την πίεση αναθεωρητικών δυνάμεων.
«Μπορεί να δημιουργηθεί κρίση χειρότερη από εκείνη του 2020»
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του τοποθέτησε την Τουρκία και τη «Γαλάζια Πατρίδα», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μεταβάλει το υφιστάμενο καθεστώς στην περιοχή.
Ο Θεοδωράτος αναφέρθηκε στην πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης της έντασης, φτάνοντας στο σημείο να προειδοποιήσει ότι υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να δημιουργηθεί «κρίση χειρότερη από αυτήν του 2020».
Υπενθύμισε παράλληλα το τουρκικό casus belli του 1995 σε σχέση με ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο και υποστήριξε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μόνιμη τουρκική απειλή χρήσης στρατιωτικής ισχύος.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και το χαμένο έδαφος
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», επισημαίνοντας ότι η δημιουργία ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας αποτελεί σημαντική κίνηση, αλλά κατά την άποψή του θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί πολύ νωρίτερα.
Όπως τόνισε, αντίστοιχες δυνατότητες θα έπρεπε να είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας και να βρίσκονταν ήδη σε επιχειρησιακή κατάσταση από το 2020.
Η εμπειρία των πολέμων στην Ουκρανία και στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, όπως και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, έχουν, σύμφωνα με τον Θεοδωράτο, επιταχύνει δραματικά την εξέλιξη των οπλικών συστημάτων.
Drones, πύραυλοι, περιφερόμενα πυρομαχικά και νέα συστήματα αεράμυνας μεταβάλλουν διαρκώς το πεδίο της μάχης. Για τον λόγο αυτό προειδοποίησε ότι κανένα νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «πανάκεια».
«Η ελληνική εθνική άμυνα και η εθνική ασφάλεια θέλουν πολλά δισεκατομμύρια ακόμα», ανέφερε, ζητώντας παράλληλα αντισυμβατική στρατηγική σκέψη προσαρμοσμένη στις νέες μορφές πολέμου.
Η επίσκεψη Καλίν και οι «αμετάκλητες αποφάσεις»
Ο Γιάννης Θεοδωράτος στάθηκε και στην επίσκεψη στην Αθήνα του Ιμπραήμ Καλίν, συνδέοντάς την με το ευρύτερο περιβάλλον των ελληνοτουρκικών σχέσεων και τα νέα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Διευκρίνισε ότι δεν είναι γνωστό τι ακριβώς συζητήθηκε, εκτιμώντας όμως ότι η ελληνική πλευρά έχει πλέον λάβει ορισμένες «αμετάκλητες» αποφάσεις.
Άσκησε επίσης κριτική στη Διακήρυξη των Αθηνών, υποστηρίζοντας ότι η περίοδος αποκλιμάκωσης έδωσε στην Τουρκία χρόνο. Επανέφερε μάλιστα τη χαρακτηριστική φράση που χρησιμοποιεί στις αναλύσεις του: «Μην τους δίνετε χρόνο, για να μην αποκτήσουν χώρο».
Γιατί θεωρεί κρίσιμη τη σχέση Ελλάδας–Ισραήλ
Μεγάλο μέρος της παρέμβασης αφορούσε τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ.
Κατά τον Θεοδωράτο, η σύσφιξη των σχέσεων των δύο χωρών δεν αποτελεί απλώς διπλωματική επιλογή, αλλά εδράζεται σε κοινά γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην εξίσωση τοποθέτησε και την Κύπρο, περιγράφοντας έναν γεωγραφικό χώρο που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ και στον οποίο συγκρούονται διαφορετικοί στρατηγικοί σχεδιασμοί.
Η απόκτηση ισραηλινής τεχνολογίας για την ελληνική αεράμυνα εντάσσεται, σύμφωνα με την ανάλυσή του, σε αυτήν ακριβώς τη νέα πραγματικότητα.
Προειδοποίησε, ωστόσο, εναντίον της αντίληψης ότι οι συμμαχίες λειτουργούν αυτόματα.
«Οι Ισραηλινοί […] θα πολεμήσουν με τους Τούρκους επειδή θα το υπαγορεύει το δικό τους συμφέρον, όχι το δικό μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ακόμη και μια στενή στρατηγική συνεργασία εξαρτάται τελικά από τη σύγκλιση των εθνικών συμφερόντων.
Ανάλογη επιφύλαξη εξέφρασε και για τη Γαλλία, υποστηρίζοντας ότι κάθε κράτος, σε μια πραγματική κρίση, θα σταθμίσει πρωτίστως τα δικά του συμφέροντα.
Η μεγάλη αναμέτρηση ξεπερνά τα ελληνοτουρκικά
Ο Θεοδωράτος διεύρυνε στη συνέχεια την εικόνα προς τη Μέση Ανατολή, εξετάζοντας τις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, αλλά και την κατάσταση στην Υεμένη.
Αφιέρωσε σημαντικό μέρος της εκπομπής στους Χούθι και στη στρατηγική σημασία της Ερυθράς Θάλασσας και των στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Κατά την ανάλυσή του, οι εξελίξεις στην Υεμένη απέδειξαν πόσο εύκολα ένας περιφερειακός πόλεμος μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές, τις ενεργειακές ροές και τελικά τις οικονομίες της Ευρώπης.
Πίσω όμως από τις επιμέρους συγκρούσεις τοποθέτησε τη μεγάλη στρατηγική αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας.
Η Μέση Ανατολή, η ενέργεια, οι θαλάσσιες οδοί και οι περιφερειακές συμμαχίες αποτελούν, σύμφωνα με την προσέγγισή του, τμήματα μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής σκακιέρας.
Drones και ο «μαύρος ουκρανικός χειμώνας»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στον πόλεμο της Ουκρανίας, κυρίως στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς εναντίον ενεργειακών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
Ο Θεοδωράτος υποστήριξε ότι τα πλήγματα στην ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας δεν περιορίζονται στις στρατιωτικές συνέπειες, αλλά επηρεάζουν ευθέως την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Έκανε μάλιστα λόγο για έναν «μαύρο ουκρανικό χειμώνα», συνδέοντας τον πόλεμο με την ανάγκη της Ευρώπης να αναζητήσει διαφορετικές και ακριβότερες πηγές ενέργειας.
Η μεταμόρφωση των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων
Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής ο Γιάννης Θεοδωράτος αναφέρθηκε στην αυξανόμενη παρουσία της θρησκείας στις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Παρουσίασε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την ανάδειξη αποφοίτου σχολείου Ιμάμ Χατίπ στην τουρκική στρατιωτική εκπαίδευση, καθώς και προγράμματα που, όπως ανέφερε, αφορούν την αξιοποίηση θρησκευτικών αξιών στις στρατιωτικές μονάδες.
Κατά την ερμηνεία του, πρόκειται για ένδειξη μιας βαθύτερης ιδεολογικής μεταβολής των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και απομάκρυνσης από την παραδοσιακή κεμαλική αντίληψη περί στρατού και κράτους.
Από τη Βιέννη στη Μικρά Ασία
Κλείνοντας, συνέδεσε τις σημερινές εξελίξεις με την ιστορία, όπως άλλωστε επιτάσσει και η φιλοσοφία της εκπομπής.
Αναφέρθηκε στη δεύτερη πολιορκία της Βιέννης το 1683 και στη νίκη του Ιωάννη Γ΄ Σομπιέσκι επί των οθωμανικών δυνάμεων, παρουσιάζοντάς την ως ιστορικό σημείο καμπής για την πορεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Από εκεί πέρασε στη Μικρασιατική Καταστροφή και στη Σμύρνη, κλείνοντας την εκπομπή με ένα σαφές μήνυμα για τη σημασία της ιστορικής μνήμης.
Το βασικό νήμα που συνέδεσε ολόκληρη την ανάλυσή του ήταν ένα: ο κόσμος έχει επιστρέψει σε μια περίοδο στην οποία η στρατιωτική ισχύς, οι συμμαχίες και η γεωγραφία αποκτούν ξανά καθοριστικό ρόλο.
Και για την Ελλάδα, όπως επανέλαβε αρκετές φορές, «η κλεψύδρα τρέχει».