Με τη συμμετοχή συνολικά 25 υπουργών και υφυπουργών των δύο χωρών, 14 από την Ελλάδα και 11 από την Κύπρο, πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας η τέταρτη Διακυβερνητική Σύνοδος, στο πλαίσιο του θεσμοθετημένου μηχανισμού συνεργασίας που εγκαινιάστηκε το 2023.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Σύνοδος επιβεβαίωσε τη βούληση Αθήνας και Λευκωσίας για περαιτέρω διεύρυνση των διμερών σχέσεων, με συγκεκριμένες δράσεις σε σειρά τομέων της δημόσιας διοίκησης, της οικονομίας και της ασφάλειας.
Η επόμενη Διακυβερνητική Σύνοδος θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα εντός του 2027, με την ημερομηνία και τη θεματολογία της να καθορίζονται από κοινού.
Ένα μνημόνιο και δύο δηλώσεις προθέσεων
Στο πλαίσιο της Συνόδου υπογράφηκαν τρία κείμενα συνεργασίας:
-
Μνημόνιο Συνεργασίας για την εκπαίδευση πληρωμάτων ασθενοφόρων.
-
Δήλωση Προθέσεων για τη δυνατότητα φοίτησης Κυπρίων αστυνομικών στη Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας.
-
Δήλωση Προθέσεων για την εκπαίδευση προσωπικού της Κυπριακής Ακτοφυλακής στις Ναυτικές Σχολές Αξιωματικών και Υπαξιωματικών της Ελλάδας.
Οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας των δύο χωρών στους τομείς της Υγείας, της Παιδείας, της Εργασίας, της Ενέργειας, της Ψηφιακής Πολιτικής, της Πολιτικής Προστασίας, του Πολιτισμού, των Μεταφορών και της Άμυνας.
Κυπριακό: Επιδίωξη επιστροφής στις διαπραγματεύσεις
Στο πολιτικό σκέλος της Συνόδου, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Έλληνας πρωθυπουργός χαιρέτισαν την κινητικότητα που καταγράφεται στο Κυπριακό και την προοπτική νέας συνάντησης υπό τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Οι δύο ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου αυτές διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά.
Η Λευκωσία αναμένει τον καθορισμό ημερομηνίας για τη διεξαγωγή τριμερούς συνάντησης, με στόχο να ανοίξει ο δρόμος για τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας στις προσπάθειες του Νίκου Χριστοδουλίδη για την επανεκκίνηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Συντονισμός ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ
Ένας από τους βασικούς άξονες της Συνόδου ήταν η μεταφορά τεχνογνωσίας από την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενόψει της ανάληψης της αντίστοιχης Προεδρίας από την Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Η κυπριακή κυβέρνηση ενημέρωσε τους Έλληνες αξιωματούχους για την οργανωτική προετοιμασία, τη διαχείριση και την προώθηση ευρωπαϊκών φακέλων, με τη συνεργασία να αναμένεται να συνεχιστεί σε επίπεδο υπουργείων.
Παράλληλα, Αθήνα και Λευκωσία εμφανίζονται ευθυγραμμισμένες ενόψει των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαφύλαξη της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της πολιτικής συνοχής.
Τεχνητή Νοημοσύνη στην ασφάλεια και την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος
Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτέλεσε οριζόντιο θέμα της Διακυβερνητικής Συνόδου, με τις δύο κυβερνήσεις να εξετάζουν συγκεκριμένα εργαλεία και πιλοτικές εφαρμογές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προοπτικές συνεργασίας στους τομείς της δημόσιας ασφάλειας, της εξωτερικής πολιτικής και της Δικαιοσύνης.
Συγκεκριμένα, εξετάστηκαν δυνατότητες συνεργασίας για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος μέσω εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, την επιχειρησιακή ανταλλαγή πληροφοριών, την επεξεργασία ηχητικών δεδομένων, την ηλεκτρονική μετάφραση δικαστικών εγγράφων και την αναβάθμιση των συστημάτων διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων.
Στο τραπέζι τέθηκαν επίσης η δημιουργία πλατφόρμας αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης, η παρακολούθηση της διεθνούς δημοσιότητας, η ανάπτυξη ψηφιακού ιστορικού αρχείου και η αξιοποίηση εικονικού βοηθού για προξενικές υπηρεσίες.
Συζητήθηκε, ακόμη, η αξιοποίηση των δεδομένων των ελληνικών μικροδορυφόρων και των υποδομών του κυπριακού Κέντρου Αριστείας «Ερατοσθένης».
Τον συνολικό συντονισμό των κοινών δράσεων αναλαμβάνουν το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας και το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κύπρου.
Προστασία της ελληνικής γλώσσας και της κυπριακής διαλέκτου
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στην αξιοποίηση του PHAROS AI Factory για την επεξεργασία γλωσσικών και πολιτιστικών δεδομένων, με στόχο, μεταξύ άλλων, τη διαφύλαξη της ελληνικής γλώσσας και της κυπριακής διαλέκτου.
Στην ατζέντα περιλήφθηκαν επίσης εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων, την προστασία μνημείων από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας.
Στους τομείς της Παιδείας, της Υγείας, της Εργασίας, της Ναυτιλίας και του Τουρισμού εξετάστηκαν κοινά προγράμματα ψηφιακού μετασχηματισμού, εκπαίδευσης και αξιοποίησης ψηφιακών βοηθών.
Κοινές ασκήσεις, drones και περιφερειακό κέντρο αεροπυρόσβεσης
Στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, οι δύο πλευρές χαιρέτισαν τα αποτελέσματα της συνεργασίας κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026, όταν η Κύπρος φιλοξένησε για πρώτη φορά προεγκατεστημένη ελληνική πυροσβεστική δύναμη, αποτελούμενη από 21 στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην προοπτική συμμετοχής ελληνικού φορέα στην υπό διαμόρφωση κοινοπραξία για το Περιφερειακό Κέντρο Αεροπυρόσβεσης (CRAFS).
Το συγκεκριμένο κέντρο φιλοδοξεί να αποτελέσει περιφερειακό κόμβο για την αντιμετώπιση πυρκαγιών στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για το CRAFS υπερβαίνει τα 3 εκατ. ευρώ, ενώ για ευρύτερες περιφερειακές δράσεις ανέρχεται σε περίπου 4 εκατ. ευρώ.
Συζητήθηκαν επίσης η πραγματοποίηση κοινών ασκήσεων και συνεκπαιδεύσεων, η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών για την εκτίμηση κινδύνων, η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρόληψη δασικών πυρκαγιών και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας σχετικά με το ελληνικό Εθνικό Σύστημα Διαχείρισης Κρίσεων και Έγκαιρης Προειδοποίησης «ΑΙΓΙΣ».
Χωρίς συγκεκριμένη ανακοίνωση για το Great Sea Interconnector
Αξιοσημείωτο είναι ότι στην ανακοίνωση για τα αποτελέσματα της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου, όπως παρουσιάζεται από το SigmaLive, δεν περιλαμβάνεται συγκεκριμένη αναφορά στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector.
Παρότι η ενέργεια συγκαταλέγεται στους τομείς της θεσμοθετημένης συνεργασίας των δύο χωρών, δεν καταγράφεται κάποια νέα συμφωνία, απόφαση ή χρονοδιάγραμμα σχετικά με την εξέλιξη του έργου.
Η απουσία σχετικής αναφοράς από τη συγκεκριμένη ανακοίνωση δεν σημαίνει, πάντως, ότι το ζήτημα δεν συζητήθηκε στην κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών.