Πιο κοντά από ποτέ βρίσκεται η επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου και Ελλάδας, σύμφωνα με όσα δήλωσε στο ΡΙΚ ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μιχάλης Δαμιανός.
Ο Κύπριος υπουργός αποκάλυψε ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να εκδοθεί η απαραίτητη οδηγία προς ναυτιλλομένους, προκειμένου να επαναρχίσουν οι βυθομετρικές έρευνες κατά μήκος της διαδρομής από την οποία σχεδιάζεται να περάσει το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο.
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι τις νέες έρευνες θα αναλάβει γαλλικό πλοίο, αντί του ιταλικού ερευνητικού σκάφους που είχε χρησιμοποιηθεί στο προηγούμενο στάδιο του έργου και είχε βρεθεί αντιμέτωπο με τουρκικές παρεμβάσεις.
Η παρουσία γαλλικού σκάφους, σε συνδυασμό με την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού κολοσσού Meridiam στο έργο, προσδίδει πλέον διαφορετικό πολιτικό και γεωστρατηγικό βάρος στην ηλεκτρική διασύνδεση.
Εντός εβδομάδων η NAVTEX
Ο Μιχάλης Δαμιανός ανέφερε ότι η διαδικασία για την επανέναρξη των εργασιών έχει ήδη δρομολογηθεί και ότι οι έρευνες στον βυθό θα ξεκινήσουν μόλις το γαλλικό πλοίο ολοκληρώσει την προετοιμασία του.
Η έκδοση της σχετικής NAVTEX θα δεσμεύσει τη θαλάσσια περιοχή στην οποία πρόκειται να κινηθεί το ερευνητικό σκάφος, σηματοδοτώντας την επιχειρησιακή επανεκκίνηση ενός έργου που παρέμενε ουσιαστικά παγωμένο εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων και των οικονομικών εκκρεμοτήτων.
Η εξέλιξη ακολούθησε απευθείας επικοινωνία του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, με την ηγεσία της Ελλάδας και της Γαλλίας. Η συνεννόηση σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο καταδεικνύει ότι η επανέναρξη των εργασιών δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μία απλή τεχνική διαδικασία, αλλά ως υπόθεση με ευρύτερη γεωπολιτική σημασία.
Στο τραπέζι και γαλλικό πολεμικό πλοίο
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, δεν αποκλείεται, εφόσον κριθεί αναγκαίο, το γαλλικό ερευνητικό σκάφος να συνοδευτεί από πολεμικό πλοίο της Γαλλίας.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα άλλαζε αποφασιστικά τους όρους της επιχείρησης. Η Τουρκία δεν θα είχε πλέον απέναντί της μόνο την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά και τη Γαλλία, μια πυρηνική δύναμη, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και μία από τις ισχυρότερες στρατιωτικές παρουσίες στη Μεσόγειο.
Η πιθανή συνοδεία δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επισήμως ως ειλημμένη απόφαση. Παραμένει, ωστόσο, στο τραπέζι ως μέτρο αποτροπής σε περίπτωση που η Άγκυρα επιχειρήσει να επαναλάβει τις ενέργειες που είχαν οδηγήσει στη διακοπή των προηγούμενων ερευνών.
Η προηγούμενη τουρκική παρεμπόδιση
Κατά την προηγούμενη απόπειρα πραγματοποίησης βυθομετρικών ερευνών, ιταλικό ερευνητικό σκάφος είχε παρεμποδιστεί από τουρκικά πολεμικά πλοία, στο πλαίσιο της πάγιας προσπάθειας της Άγκυρας να επιβάλει τις αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις της.
Η Τουρκία επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε εργασία σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες αυθαίρετα θεωρεί δικής της δικαιοδοσίας δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκρισή της.
Η παρεμπόδιση του ιταλικού σκάφους προκάλεσε σημαντικές καθυστερήσεις και μετέτρεψε το έργο από ενεργειακό και οικονομικό εγχείρημα σε δοκιμασία κυριαρχικών δικαιωμάτων και πολιτικής βούλησης.
Η επιστροφή των ερευνητικών εργασιών με γαλλικό πλοίο αποτελεί, συνεπώς, μία προσπάθεια να ανατραπεί το τετελεσμένο που επιχείρησε να επιβάλει η Άγκυρα.
Η Meridiam αλλάζει τις ισορροπίες;
Κατά το κυβερνητικό αφήγημα στην Ελλάδα, καθοριστική θεωρείται η είσοδος της Meridiam στο έργο. Η γαλλική εταιρεία διαθέτει διεθνή παρουσία και σημαντική εμπειρία στη χρηματοδότηση και διαχείριση μεγάλων έργων υποδομής.
Η συμμετοχή της δεν περιορίζεται στο οικονομικό επίπεδο. Ενισχύει το ενδιαφέρον της Γαλλίας για την ολοκλήρωση της διασύνδεσης και συνδέει το Παρίσι με την επιχειρησιακή και επενδυτική επιτυχία του έργου.
Ο Μιχάλης Δαμιανός τόνισε ότι η ενεργότερη γαλλική παρουσία αλλάζει τα δεδομένα. Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι η εμπλοκή ενός επενδυτή του μεγέθους της Meridiam εντάσσεται στο πλαίσιο της συμφωνίας που είχαν συνάψει ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον Νοέμβριο του 2025.
Η συμφωνία εκείνη είχε θέσει ως στόχο την εξεύρεση οικονομικά και τεχνικά αξιόπιστων λύσεων, ώστε να ξεπεραστούν οι διαφωνίες και να διασφαλιστεί η συνέχιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ανοιχτό το ζήτημα του κόστους
Παρά τη θετική εξέλιξη στο επιχειρησιακό και πολιτικό σκέλος, σημαντικές εκκρεμότητες παραμένουν στο οικονομικό πεδίο.
Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας προειδοποίησε ότι, εάν το συνολικό κόστος κατασκευής αυξηθεί, θα πρέπει να αναζητηθούν πρόσθετοι τρόποι χρηματοδότησης. Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης μπορεί να μετακυλιστεί στους καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.
Η Λευκωσία αναμένει επίσης την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων σχετικά με τη δυνατότητα χρηματοδοτικής συμμετοχής της στο έργο. Μια θετική απόφαση θα ενίσχυε την οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης και θα περιόριζε τους κινδύνους για τον κρατικό προϋπολογισμό και τους Κύπριους καταναλωτές.
Από τις διακηρύξεις στην πράξη
Η επικείμενη έκδοση NAVTEX και η αποστολή γαλλικού ερευνητικού πλοίου αποτελούν τα πρώτα απτά βήματα για την επανεκκίνηση του έργου. Το κρίσιμο τεστ, ωστόσο, θα δοθεί στη θάλασσα.
Η Τουρκία έχει ήδη δείξει ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει πολεμικά πλοία για να παρεμποδίσει έρευνες που θεωρεί αντίθετες προς τις διεκδικήσεις της. Η νέα προσπάθεια θα αποδείξει εάν Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι είναι αποφασισμένες να προστατεύσουν έμπρακτα την εκτέλεση των εργασιών.
Η παρουσία του γαλλικού παράγοντα δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες, δεν εξαφανίζει όμως αυτομάτως τον κίνδυνο νέας τουρκικής αντίδρασης. Για να προχωρήσει το έργο, οι πολιτικές συμφωνίες θα πρέπει αυτή τη φορά να συνοδευτούν από αποφασιστική παρουσία στο πεδίο.
Το γαλλικό πλοίο, επομένως, δεν θα πραγματοποιήσει απλώς βυθομετρήσεις. Θα δοκιμάσει στην πράξη εάν η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου και Ελλάδας μπορεί να ξεπεράσει το εμπόδιο που επιχείρησε να υψώσει η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα πάντως έπρεπε να ασκήσει κυριαρχία και να μην περιμένει από τρίτες δυνάμεις όπως η Γαλλία να την υπερασπιστούν έναντι του γεωπολιτικού κινδύνου.