Ιδιαίτερα σημαντικές τοποθετήσεις για το μέλλον του κουρδικού ζητήματος στην Τουρκία, τη σχέση του PKK με το τουρκικό κράτος και τη μελλοντική φυσιογνωμία του κουρδικού πολιτικού κινήματος έκανε ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν κατά την τελευταία συνάντησή του με την αντιπροσωπεία που τον επισκέφθηκε στη φυλακή του Ιμραλί.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του T24, το οποίο αναπαράγει σημειώσεις που παρουσίασε ο δημοσιογράφος Ρουσέν Τσακίρ στο Medyascope, η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την 1η Αυγούστου, εννέα ημέρες πριν από την ψήφιση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου.
Ο Οτζαλάν εμφανίζεται στις τοποθετήσεις του να θεωρεί ότι η διαδικασία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή, υποστηρίζοντας πως δεν συζητά με στελέχη του κυβερνώντος AKP, αλλά απευθείας με το τουρκικό κράτος για μια νέα «δημοκρατική και νομική λύση».
Η πιο χαρακτηριστική φράση του ήταν:
«Ο δρόμος της δημοκρατίας δεν περνά από το Σιλιβρί, αλλά από το Ιμραλί».
«Δεν συζητάμε με το AKP, συζητάμε με το κράτος»
Κατά τη συνάντηση, η αντιπροσωπεία ενημέρωσε τον Οτζαλάν για τις θέσεις του επικεφαλής της αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ, ο οποίος είχε εκφράσει υποστήριξη στη διαδικασία για το κουρδικό ζήτημα, αλλά ζητούσε προηγουμένως να δει το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο.
Ο Οτζαλάν ζήτησε να μεταφερθούν «ειδικοί χαιρετισμοί» στον Οζέλ και υποστήριξε ότι το κόμμα του πρέπει να εκπροσωπηθεί στην επιτροπή παρακολούθησης που πρόκειται να συσταθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Όπως φέρεται να δήλωσε, επέμεινε στη δημιουργία της συγκεκριμένης επιτροπής ακριβώς προκειμένου να συμμετάσχει ενεργά και η αντιπολίτευση στη νέα διαδικασία.
Ο ίδιος απέρριψε την αντίληψη ότι βρίσκεται σε πολιτική συνεννόηση με το κυβερνών AKP και την εθνικιστική κυβερνητική συμμαχία.
«Λένε: “Μήπως μας εκκαθαρίζουν; Μήπως ενώθηκαν με τη Συμμαχία του Λαού και θέλουν να μας εξαφανίσουν;”. Κάθε μέρα μιλούν για δίκαιο και δημοκρατία. Ο δρόμος γι’ αυτά περνά από αυτή τη διαδικασία. Εμείς δεν συζητάμε με τους ανθρώπους του AKP. Συζητάμε με το κράτος για μια δημοκρατική και νομική λύση», ανέφερε.
«Η τελευταία ευκαιρία για δημοκρατία»
Ο Οτζαλάν εμφανίζεται να καλεί την τουρκική αντιπολίτευση να δει τη διαδικασία όχι ως συμφωνία μεταξύ του ίδιου και της κυβέρνησης Ερντογάν, αλλά ως ευρύτερη δυνατότητα αλλαγής του πολιτικού συστήματος.
Σύμφωνα με τα όσα μεταφέρει το T24, υποστήριξε ότι πρέπει να ειπωθεί στην αντιπολίτευση πως το άνοιγμα ενός δρόμου «δικαίου και δημοκρατίας» αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία για όλους και κυρίως για την ίδια.
Και αμέσως μετά χρησιμοποίησε την πλέον πολιτικά φορτισμένη διατύπωση:
«Ο δρόμος της δημοκρατίας δεν περνά από το Σιλιβρί, αλλά από το Ιμραλί».
Η αναφορά στο Σιλιβρί έχει ιδιαίτερο συμβολισμό στην τουρκική πολιτική ζωή, καθώς οι φυλακές της περιοχής έχουν συνδεθεί με σημαντικές πολιτικές δίκες και κρατήσεις αντιπάλων της κυβέρνησης.
Με τη φράση του, ο Οτζαλάν επιχειρεί ουσιαστικά να παρουσιάσει το Ιμραλί και τη διαπραγμάτευση γύρω από το κουρδικό ως τον κεντρικό δρόμο για μια ευρύτερη δημοκρατική αναδιάταξη της Τουρκίας.
Από τον αυτονομισμό στον «ρεπουμπλικανισμό»
Ακόμη σημαντικότερες είναι οι αναφορές του στη μελλοντική κατεύθυνση του ίδιου του κουρδικού κινήματος.
Ο Οτζαλάν δηλώνει ότι, εφόσον τεθεί σε εφαρμογή το νέο νομοθετικό πλαίσιο, ολόκληρη η οργανωτική δομή, το πολιτικό πρόγραμμα και ο ιδεολογικός προσανατολισμός του κινήματος θα πρέπει να επανεξεταστούν.
«Αν ψηφιστεί ο νόμος, όλη η οργανωτική μας μορφή θα πρέπει να αλλάξει», φέρεται να είπε.
Παράλληλα σημείωσε ότι μετά την εφαρμογή του νόμου θα πρέπει να γίνουν νέες διαβουλεύσεις ώστε τα πολιτικά σχέδια και οι δραστηριότητες του κινήματος να προσαρμοστούν στο νέο νομικό πλαίσιο.
Η πιο εντυπωσιακή τοποθέτηση αφορά, όμως, την εγκατάλειψη του παλαιού ανεξαρτησιακού προσανατολισμού.
«Παλαιότερα ήμασταν υπέρ της ανεξαρτησίας. Τώρα, ακόμη κι αν προσπαθήσετε να μας εμποδίσετε, θα γίνουμε ρεπουμπλικανοί», φέρεται να είπε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το κίνημα που προτίθεται πλέον να οργανώσει θα έχει χαρακτήρα «Δημοκρατικής Κοινωνίας και Δημοκρατίας».
«Οι Κούρδοι δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στη Δημοκρατία»
Στην επιχειρηματολογία του Οτζαλάν, η αλλαγή αυτή δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένας τακτικός συμβιβασμός.
Ο ίδιος επιχειρεί να της δώσει ιστορικό και ιδεολογικό περιεχόμενο.
Υποστηρίζει ότι υπάρχει κοινωνική και ιστορική βάση για μια νέα ενσωμάτωση των Κούρδων στην τουρκική πολιτειακή δομή, επειδή, όπως λέει, «οι Κούρδοι δεν έχουν ακόμη συμμετάσχει πραγματικά στη Δημοκρατία».
Η νέα στρατηγική που περιγράφει φαίνεται έτσι να εγκαταλείπει τη λογική της ξεχωριστής κρατικής οντότητας και να μετακινείται προς την επιδίωξη ενός αναμορφωμένου τουρκικού κράτους, μέσα στο οποίο το κουρδικό κίνημα θα διεκδικεί αναγνώριση και πολιτικά δικαιώματα.
Πρόκειται για μία θεμελιώδη ιδεολογική μεταβολή σε σχέση με τις πρώτες δεκαετίες του PKK.
Μήνυμα και προς την τουρκική Αριστερά
Ο Οτζαλάν απηύθυνε παράλληλα μήνυμα προς τις δυνάμεις της τουρκικής Αριστεράς.
Υποστήριξε ότι και οι αριστερές οργανώσεις πρέπει να ενσωματωθούν στη νέα πολιτική πρωτοβουλία, δηλώνοντας πως χρειάζεται ένα κίνημα που θα μπορεί να εκφράζει τόσο την αριστερή ταυτότητα όσο και μια νέα αντίληψη για τη Δημοκρατία.
«Θα συμπεριλάβουμε και τις αριστερές ομάδες», φέρεται να είπε, προσθέτοντας ότι η νέα περίοδος αποτελεί ευκαιρία για «έντιμη συνεργασία».
Κατά τον Οτζαλάν, η τουρκική Αριστερά υπέστη διώξεις κατά τον πρώτο αιώνα της Τουρκικής Δημοκρατίας, ενώ στον δεύτερο αιώνα υπάρχει πλέον δυνατότητα ενσωμάτωσης σε μια «δημοκρατική δημοκρατία».
«Μια μεγάλη υπηρεσία για τα 86 εκατομμύρια»
Ο Οτζαλάν εμφανίζεται επίσης να αποδίδει στη διαδικασία χαρακτήρα πολύ ευρύτερο από την επίλυση του κουρδικού προβλήματος.
Υποστήριξε ότι οι αλλαγές που προωθούνται μπορούν να ωφελήσουν το σύνολο των περίπου 86 εκατομμυρίων πολιτών της Τουρκίας.
Κατά την εκτίμησή του, η διαδικασία μπορεί να επηρεάσει τη μοίρα ολόκληρης της χώρας και της ευρύτερης περιοχής, να ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο δημοκρατικό Σύνταγμα και να δημιουργήσει νέες οικονομικές δυνατότητες.
Ο ίδιος φέρεται να δήλωσε μάλιστα ότι μετά την ψήφιση του νόμου «όλοι θα τον ακούσουν» και ότι δεσμεύεται να εργαστεί για μια «δημοκρατική δημοκρατία» με προσπάθεια ανάλογη με εκείνη που απαιτήθηκε για την ίδρυση της ίδιας της Τουρκικής Δημοκρατίας.
«Το πρώτο βήμα ενός δρόμου χιλίων χιλιομέτρων»
Ο Οτζαλάν περιέγραψε τη διαδικασία ως την αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης πολιτικής πορείας.
«Είναι το πρώτο βήμα ενός δρόμου χιλίων χιλιομέτρων», ανέφερε, παρουσιάζοντας τη νέα φάση ως ιστορική ευκαιρία για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας.
Οι δηλώσεις του δείχνουν ότι ο ίδιος επιδιώκει πλέον να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της κουρδικής στρατηγικής από την ένοπλη και ανεξαρτησιακή λογική σε μια πολιτική αναδιάρθρωση του τουρκικού κράτους.
Το εάν αυτό μπορεί να υλοποιηθεί στην πράξη θα εξαρτηθεί τόσο από τις αποφάσεις του τουρκικού κράτους όσο και από τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν το κουρδικό κίνημα, η αντιπολίτευση, το εθνικιστικό στρατόπεδο και οι διαφορετικές δυνάμεις μέσα στο ίδιο το PKK.
Σε κάθε περίπτωση, η φράση «δεν συζητάμε με το AKP, συζητάμε με το κράτος» αποκαλύπτει ίσως καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Οτζαλάν θέλει να τοποθετήσει τη νέα διαδικασία: όχι ως μια προσωρινή συμφωνία με την κυβέρνηση Ερντογάν, αλλά ως μια στρατηγική διαπραγμάτευση με το ίδιο το τουρκικό κράτος για την επόμενη ημέρα του κουρδικού ζητήματος.