Νέο μέτωπο στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ ανοίγει η Τουρκία, μπλοκάροντας την έγκριση ενός κολοσσιαίου προγράμματος ύψους 27 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του στρατιωτικού δικτύου αγωγών καυσίμων της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η Άγκυρα αρνήθηκε να συναινέσει στη συμφωνία κατά τη συνεδρίαση των 32 πρεσβευτών του ΝΑΤΟ την περασμένη εβδομάδα. Η τουρκική πλευρά φέρεται να απαιτεί ως αντάλλαγμα την επιτάχυνση της χρηματοδότησης 21 έργων που πρόκειται να εκτελεστούν στο έδαφός της.
Η στάση αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό στους κόλπους της Συμμαχίας, καθώς είχε προηγηθεί προσωρινός συμβιβασμός μεταξύ των κρατών-μελών. Παρά ταύτα, η Τουρκία επανήλθε την ύστατη ώρα με νέες αξιώσεις, αξιοποιώντας για ακόμη μία φορά την απαίτηση ομοφωνίας ως μέσο άσκησης πίεσης προς τους συμμάχους της.
Δίκτυο 10.000 χιλιομέτρων
Το σχέδιο αφορά την αναβάθμιση του στρατιωτικού δικτύου αγωγών καυσίμων του ΝΑΤΟ, συνολικού μήκους περίπου 10.000 χιλιομέτρων. Πρόκειται για υποδομές οι οποίες δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και εκτείνονται κυρίως στη Δυτική Ευρώπη.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την επέκτασή τους προς τα νεότερα κράτη-μέλη της ανατολικής και βόρειας Ευρώπης, ώστε να μπορούν να υποστηριχθούν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα οι συμμαχικές δυνάμεις σε περίπτωση μεγάλης στρατιωτικής κρίσης.
Η σημασία του έργου είναι καθοριστική. Χωρίς ασφαλή και σταθερό ανεφοδιασμό καυσίμων, ακόμη και οι ισχυρότερες στρατιωτικές μονάδες δεν μπορούν να κινηθούν, να αναπτυχθούν ή να διατηρηθούν στο πεδίο. Τα άρματα μάχης, τα αεροσκάφη, τα πολεμικά πλοία και τα μέσα στρατηγικών μεταφορών εξαρτώνται από μία αδιάλειπτη ενεργειακή αλυσίδα.
Η επένδυση εντάσσεται, άλλωστε, στη γενικότερη προετοιμασία του ΝΑΤΟ απέναντι στο ενδεχόμενο μιας μεγάλης σύγκρουσης με τη Ρωσία. Οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας πιέζουν ιδιαίτερα για την ταχεία ολοκλήρωση της συμφωνίας, καθώς θεωρούν ότι η σημερινή ενεργειακή υποδομή δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας πιθανής πολεμικής κινητοποίησης.
Οι απαιτήσεις της Άγκυρας
Παρά τις προηγούμενες διαβουλεύσεις, η Τουρκία ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να εγκρίνει τη συμφωνία εάν τα 21 έργα στο έδαφός της δεν κριθούν επιλέξιμα για χρηματοδότηση με ταχείες διαδικασίες.
Η απαίτηση της Άγκυρας συνδέεται με το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων κονδυλίων αναμένεται να διατεθεί μέσα στα πρώτα πέντε χρόνια του προγράμματος. Επομένως, η σειρά προτεραιότητας θα καθορίσει ποια κράτη θα εξασφαλίσουν άμεσα σημαντικό μέρος της επένδυσης και ποια θα χρειαστεί να περιμένουν.
«Απλώς θέλουν τα έργα τους να προχωρήσουν κατά προτεραιότητα, εις βάρος πιο ώριμων σχεδίων άλλων συμμάχων», ανέφερε στο Politico ένας από τους διπλωμάτες που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Η τουρκική κίνηση δεν αποτελεί μια απλή τεχνική διαφωνία για τη χρηματοδότηση. Εντάσσεται σε μια σταθερή πρακτική της Άγκυρας, η οποία χρησιμοποιεί τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και το δικαίωμα αρνησικυρίας για να εξασφαλίζει πολιτικά, στρατιωτικά ή οικονομικά ανταλλάγματα.
Ρούτε: «Ιστορικό βήμα»
Κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, είχε εμφανιστεί αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι η επίτευξη συμφωνίας βρισκόταν πολύ κοντά.
Όπως είχε δηλώσει, οι σύμμαχοι ετοιμάζονται να πραγματοποιήσουν ένα «ιστορικό βήμα» για την ενίσχυση της αλυσίδας εφοδιασμού καυσίμων, προκειμένου οι στρατιωτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ να διαθέτουν τις αναγκαίες ενεργειακές προμήθειες.
Ο Ρούτε είχε επισημάνει ότι η επένδυση των 27 δισ. ευρώ θα εκσυγχρονίσει τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διανομής. Οι δηλώσεις του, όμως, ήρθαν πριν από το νέο τουρκικό μπλόκο, το οποίο ανέτρεψε την εικόνα επικείμενης συμφωνίας.
Η ακριβότερη κοινή επένδυση του ΝΑΤΟ
Το πρόγραμμα χαρακτηρίζεται από διπλωματικές πηγές ως το ακριβότερο κοινά χρηματοδοτούμενο έργο στην ιστορία της Συμμαχίας. Το τεράστιο κόστος είχε προκαλέσει αρχικά αντιδράσεις από ορισμένες κυβερνήσεις, οι οποίες εξέφραζαν επιφυλάξεις για τη μακροχρόνια δέσμευση των κρατών σε έργα υποδομών ορυκτών καυσίμων.
Οι περισσότερες πρωτεύουσες εγκατέλειψαν τελικά τις αντιρρήσεις τους, αποδεχόμενες ότι η στρατιωτική κινητικότητα και ο ενεργειακός ανεφοδιασμός αποτελούν κρίσιμα κενά στην άμυνα του ΝΑΤΟ. Καθοριστική ήταν η πίεση από την Πολωνία, τις Βαλτικές χώρες και τα υπόλοιπα κράτη της ανατολικής πτέρυγας, τα οποία βρίσκονται πιο κοντά στη Ρωσία.
Τώρα, όμως, η Άγκυρα απειλεί να στείλει ολόκληρο το πρόγραμμα στις ελληνικές καλένδες τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο, όταν οι πρεσβευτές του ΝΑΤΟ θα επιστρέψουν από τη θερινή διακοπή.
Και όπως παρατήρησε χαρακτηριστικά ένας από τους διπλωμάτες, η χώρα που χαίρεται περισσότερο από αυτές τις καθυστερήσεις δεν βρίσκεται εντός της Συμμαχίας: είναι η Ρωσία.