Δραματική προειδοποίηση για την πορεία του πολέμου στη Μέση Ανατολή απηύθυνε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο έμπειρος στρατιωτικός αναλυτής εκτίμησε ότι η σύγκρουση εισέρχεται σε μία δεύτερη και σαφώς πιο επικίνδυνη φάση, χωρίς να διακρίνεται συγκεκριμένο αμερικανικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Προέβλεψε, μάλιστα, ότι η «τελική μάχη» ενδέχεται να δοθεί τον χειμώνα, όταν οι καιρικές συνθήκες θα επιτρέψουν την πραγματοποίηση χερσαίων επιχειρήσεων.
Την ίδια στιγμή, δεν απέκλεισε ακόμη και το εφιαλτικό ενδεχόμενο χρησιμοποίησης τακτικών πυρηνικών όπλων, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρήσουν να προκαλέσουν στο Ιράν καταστροφή αντίστοιχης κλίμακας με εκείνη που προκάλεσαν οι συμμαχικοί βομβαρδισμοί στη Δρέσδη.
«Δεν βλέπω αντικειμενικό σκοπό»
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης χαρακτήρισε την κατάσταση «δημιουργικό χάος πολέμου», υπογραμμίζοντας ότι δεν φαίνεται να υπάρχει σαφώς καθορισμένος αντικειμενικός σκοπός.
«Δεν βλέπω κανένα συγκεκριμένο σχέδιο. Δεν βλέπω τον αντικειμενικό σκοπό», τόνισε, θέτοντας το βασικό στρατιωτικό ερώτημα: Τι ακριβώς επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και τι μπορούν να πετύχουν μόνο με αεροπορικούς βομβαρδισμούς;
Όπως εξήγησε, κανένας πόλεμος δεν κερδήθηκε αποκλειστικά από τον αέρα. Έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το Βιετνάμ, όπου, παρά τη μαζική χρήση αεροπορικής ισχύος και βομβών ναπάλμ, οι ΗΠΑ δεν κατόρθωσαν να επιβάλουν τους στρατηγικούς τους στόχους.
Κατά την εκτίμησή του, ο πραγματικός αντικειμενικός σκοπός δεν είναι απλώς η καταστροφή των ιρανικών στρατιωτικών υποδομών, αλλά ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ και, κυρίως, του καθεστώτος που θα ισχύσει εκεί μετά το τέλος του πολέμου.
Το «πυρηνικό όπλο» του Ιράν είναι τα Στενά του Ορμούζ
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επισήμανε ότι το Ιράν ανακάλυψε στην πράξη πως το ισχυρότερο στρατηγικό όπλο του δεν είναι το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά η δυνατότητά του να κλείνει ή να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ.
«Με το που τα έκλεισαν, έγινε ο χαμός», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Το κεντρικό ερώτημα, επομένως, είναι ποιος θα ελέγχει τα Στενά την επόμενη ημέρα. Το Ιράν θέλει να διατηρήσει τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιεί ως μοχλό στρατηγικής και οικονομικής πίεσης, ενώ οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αποδεχθούν ένα καθεστώς που θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να απειλεί την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υπογράμμισε παράλληλα ότι το Ιράν δεν είναι ένας εύκολος αντίπαλος. Πρόκειται για έναν λαό με ιστορία χιλιάδων ετών, ανθεκτικότητα και ισχυρή αυτοκρατορική συνείδηση. Κατά τον ίδιο, οι Αμερικανοί δεν έχουν μελετήσει επαρκώς την ιστορία και την ψυχοσύνθεση του αντιπάλου τους.
Οι σκληροπυρηνικοί παίρνουν το πάνω χέρι
Αναφερόμενος στις εσωτερικές εξελίξεις στην Τεχεράνη, ο αντιστράτηγος ε.α. εκτίμησε ότι οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις φαίνεται να αποκτούν το πάνω χέρι.
Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον πρόεδρο της ιρανικής Βουλής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, τον οποίο περιέγραψε ως πρόσωπο με ισχυρούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης και πολεμική εμπειρία από τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ. Παράλληλα, χαρακτήρισε πιο μετριοπαθή τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, κάνοντας λόγο για ένα σύνθετο και ρευστό εσωτερικό σκηνικό.
Παρά τις καταστροφές σε δρόμους, γέφυρες και άλλες κρίσιμες υποδομές, ο Ιωάννης Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η ιρανική κοινωνία εξακολουθεί να αντέχει. Το ερώτημα είναι πόσο μπορούν να αντέξουν πολιτικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι απώλειες Αμερικανών στρατιωτών προκαλούν σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό τους.
Οι αμερικανικές βάσεις μετατράπηκαν σε στόχους
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΕΛΙΣΜΕ, ο πόλεμος έχει ήδη προκαλέσει σοβαρό ρήγμα στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Οι χώρες αυτές επένδυσαν επί δεκαετίες στην αμερικανική στρατιωτική προστασία, φιλοξενώντας βάσεις στο έδαφός τους. Στην πράξη, όμως, διαπίστωσαν ότι οι βάσεις δεν λειτούργησαν μόνο ως ασπίδα, αλλά τις μετέτρεψαν σε στόχους των ιρανικών αντιποίνων.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης εκτίμησε ότι, μετά το τέλος της σύγκρουσης, αρκετές αραβικές κυβερνήσεις θα επανεξετάσουν τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στα εδάφη τους.
Αναφέρθηκε ειδικά στο πλήγμα εναντίον αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία, η οποία, όπως είπε, υπέστη συντριπτικές καταστροφές, με νεκρούς και πολλούς τραυματίες.
Ο Τραμπ θα στραφεί ξανά στο Ισραήλ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ιωάννης Μπαλτζώης θεωρεί πιθανό ο Ντόναλντ Τραμπ να αναγκαστεί να ζητήσει εκ νέου τη στρατιωτική συνδρομή του Ισραήλ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Υπογράμμισε ότι η Τουρκία κρατά αποστάσεις, αποφεύγει να συμμετάσχει ενεργά και δεν μπορεί να προσφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη στρατιωτική βοήθεια που μπορεί να διαθέσει το Ισραήλ.
Την ίδια ώρα, οι παρασκηνιακές προσπάθειες για μία συμφωνία συνεχίζονται μέσω τρίτων χωρών, όπως το Πακιστάν και το Κατάρ. Ο ίδιος, πάντως, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στα σενάρια ενός δεκαήμερου σχεδίου αποκλιμάκωσης.
«Η τελική μάχη θα γίνει τον χειμώνα»
Η κρισιμότερη εκτίμηση του Ιωάννη Μπαλτζώη αφορά τον χρόνο και τη μορφή της επόμενης φάσης του πολέμου.
Όπως υποστήριξε, οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στην περιοχή καθιστούν πρακτικά αδύνατη την εκτέλεση μεγάλης κλίμακας χερσαίων επιχειρήσεων κατά τη θερινή περίοδο.
Εκτίμησε, επομένως, ότι η σημερινή κατάσταση μπορεί να διατηρηθεί μέχρι τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές και ότι, αμέσως μετά, μέσα στον χειμώνα, δεν αποκλείεται να ξεκινήσουν χερσαίες επιχειρήσεις.
«Έτσι θα πάνε μέχρι να γίνει η τελική μάχη, που βλέπω να γίνεται τον χειμώνα», προειδοποίησε.
Ο εφιάλτης των τακτικών πυρηνικών
Εφόσον οι αεροπορικές επιθέσεις δεν αποδειχθούν αρκετές και οι ΗΠΑ δεν θελήσουν να αναλάβουν το κόστος μίας μεγάλης χερσαίας εισβολής, ο αντιστράτηγος ε.α. έθεσε στο τραπέζι το πιο επικίνδυνο σενάριο: τη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων.
Παραλληλίζοντας μία πιθανή επιχείρηση ολοκληρωτικής καταστροφής με τον βομβαρδισμό της Δρέσδης, υποστήριξε ότι για να προκληθεί ανάλογης κλίμακας πλήγμα σε μία χώρα όπως το Ιράν θα μπορούσε να απαιτηθεί χρήση πυρηνικών μέσων.
«Αγριεύει το πράγμα. Αγριεύει πάρα πολύ», είπε, εκφράζοντας την ελπίδα να διαψευστεί και να υπάρξει τελικά διπλωματική διέξοδος.
«Ο Ζελένσκι έχει χάσει τον έλεγχο»
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Ιωάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην Ουκρανία, εκτιμώντας ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι «έχει χάσει πλήρως τον έλεγχο» της κυβέρνησής του.
Εξέφρασε ερωτήματα για την απομάκρυνση του υπουργού Άμυνας, ενώ αναφέρθηκε και στα σενάρια αντικατάστασης του στρατηγού Ολεξάντρ Σίρσκι. Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι ο πρώην αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι, απομακρύνθηκε και τοποθετήθηκε πρέσβης στο Λονδίνο, παρά τη μεγάλη δημοφιλία του.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικαλέστηκε επίσης καταγγελίες Ουκρανής δημοσιογράφου για υπέρογκα εισοδήματα, ακίνητα, τραπεζικές καταθέσεις και πανάκριβα περιουσιακά στοιχεία κορυφαίων πολιτικών προσώπων. Ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για δημοσιευμένες καταγγελίες, τις οποίες συνέδεσε με τη διαφθορά και τη διαχείριση της δυτικής οικονομικής βοήθειας.
Άσκησε, παράλληλα, κριτική στη συμμετοχή της Ελλάδας στον «συνασπισμό των προθύμων» και στη συνεχιζόμενη χρηματοδότηση του Κιέβου, διερωτώμενος πού καταλήγουν τελικά τα χρήματα των Ευρωπαίων και του ελληνικού λαού.
«Στην Κύπρο έγινε καθαρή προδοσία»
Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με μία προσωπική και φορτισμένη αναφορά στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης θυμήθηκε ότι το 1974 ήταν δευτεροετής προς τριτοετής εύελπις και ότι οι νεαροί αξιωματικοί πίστευαν πως θα πολεμούσαν για να αντιμετωπίσουν την Τουρκία και να υπερασπιστούν την Κύπρο.
«Τελικά διαπιστώσαμε ότι ήταν προδοσία. Έχω διαβάσει τόσα πολλά βιβλία. Βάζω το χέρι μου στο Ευαγγέλιο. Ήταν καθαρή προδοσία», ανέφερε.
Τόνισε ότι το Σχέδιο Άμυνας Κύπρου δεν εφαρμόστηκε, η Ελλάδα δεν έστειλε τις δυνάμεις που προβλέπονταν και, μισό αιώνα αργότερα, κανείς δεν έχει τιμωρηθεί για αυτήν την εθνική τραγωδία.