Σε ένα ιδιαίτερα εύθραυστο παιχνίδι ισορροπιών έχουν εισέλθει Ισραήλ και Τουρκία στη Συρία, καθώς, παρά τη σοβαρή επιδείνωση των σχέσεών τους και τα πρόσφατα ισραηλινά πλήγματα, οι δύο πλευρές διατηρούν παρασκηνιακούς διαύλους επικοινωνίας με βασικό στόχο να μην οδηγηθούν σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή ασφαλείας που επικαλείται το ισραηλινό δίκτυο Kan, μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας λειτουργούν «μυστικά κανάλια» μέσω των οποίων ανταλλάσσονται μηνύματα και επιχειρείται να αποτραπεί ένα περιστατικό που θα μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση στο συριακό έδαφος.
Το μήνυμα της ισραηλινής πλευράς εμφανίζεται διπλό: το Τελ Αβίβ δεν επιδιώκει πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία, αλλά ταυτόχρονα δεν είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί τουρκικές στρατιωτικές κινήσεις στη Συρία που θεωρεί ότι απειλούν άμεσα την επιχειρησιακή του ελευθερία.
«Όταν τα μηνύματα δεν είναι αποτελεσματικά, το Ισραήλ αναγκάζεται να ενεργήσει», φέρεται να ανέφερε χαρακτηριστικά η ισραηλινή πηγή.
Οι ισραηλινές «κόκκινες γραμμές»
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον η μελλοντική μορφή της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.
Σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένες «κόκκινες γραμμές» προς την Άγκυρα, ιδιαίτερα όσον αφορά την εγκατάσταση στρατιωτικών συστημάτων που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τις υφιστάμενες επιχειρησιακές ισορροπίες.
Το Ισραήλ εμφανίζεται να ανησυχεί κυρίως για τρεις κατηγορίες οπλικών συστημάτων:
- τουρκικά συστήματα αεράμυνας,
- μη επανδρωμένα αεροσκάφη,
- πυραυλικά συστήματα.
Η πιθανή ανάπτυξη τέτοιων μέσων στο συριακό έδαφος εκτιμάται από το Τελ Αβίβ ότι θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.
Και αυτό αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα για την ισραηλινή στρατηγική στη Συρία.
Για το Ισραήλ, η δυνατότητα πραγματοποίησης αεροπορικών επιχειρήσεων στον συριακό χώρο αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση απειλών πριν αυτές παγιωθούν. Συνεπώς, η δημιουργία μιας νέας αντιαεροπορικής «ομπρέλας» υπό τουρκικό έλεγχο θα μπορούσε να οδηγήσει τις δύο χώρες σε ένα πολύ πιο επικίνδυνο επίπεδο αντιπαράθεσης.
Το μήνυμα της Abu al-Duhur
Οι αποκαλύψεις για τις παρασκηνιακές συνομιλίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μετά το πρόσφατο ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur, στη βορειοδυτική Συρία.
Πρόκειται για εγκατάσταση την οποία η Άγκυρα φέρεται να εξέταζε στο πλαίσιο της στρατιωτικής συνεργασίας της με τη Δαμασκό.
Υπό αυτό το πρίσμα, το πλήγμα αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική σημασία: το Ισραήλ δείχνει ότι δεν αρκείται στις διπλωματικές προειδοποιήσεις, αλλά είναι έτοιμο να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα όταν εκτιμά ότι διαμορφώνονται επί του πεδίου τετελεσμένα που παραβιάζουν τις «κόκκινες γραμμές» του.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να υπονοεί και η φράση της ισραηλινής πηγής ότι, όταν τα μηνύματα μέσω των διαύλων επικοινωνίας δεν αποδίδουν, το Ισραήλ «αναγκάζεται να ενεργήσει».
Επικοινωνία για αποτροπή ατυχήματος – όχι στρατηγική συμφωνία
Η ύπαρξη μυστικών καναλιών μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ δεν σημαίνει ότι οι δύο πλευρές έχουν επιλύσει τις διαφορές τους στη Συρία.
Αντιθέτως, αποκαλύπτει πόσο σοβαρός θεωρείται πλέον ο κίνδυνος μιας άμεσης στρατιωτικής τριβής.
Καθώς τουρκικές και ισραηλινές στρατηγικές επιδιώξεις συναντώνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, οποιαδήποτε ανάπτυξη στρατιωτικών μέσων, οποιαδήποτε αεροπορική επιχείρηση ή ακόμη και μια λανθασμένη εκτίμηση θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνες καταστάσεις.
Τα παρασκηνιακά κανάλια λειτουργούν επομένως περισσότερο ως μηχανισμός αποτροπής μιας ανεπιθύμητης σύγκρουσης παρά ως ένδειξη πολιτικής προσέγγισης.
Η Συρία μετατρέπεται σε πεδίο δοκιμής των σχέσεων
Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι μέχρι πού σκοπεύει να φθάσει η Τουρκία στη στρατιωτική της παρουσία στη Συρία και, αντίστοιχα, μέχρι πού είναι διατεθειμένο να φθάσει το Ισραήλ για να εμποδίσει την εγκατάσταση τουρκικών δυνατοτήτων που θεωρεί απειλητικές.
Το Τελ Αβίβ στέλνει προς το παρόν ένα σαφές μήνυμα: δεν επιζητεί σύγκρουση με την Τουρκία, αλλά δεν πρόκειται να αποδεχθεί περιορισμό της στρατιωτικής του ελευθερίας στη Συρία.
Από την άλλη πλευρά, όσο η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει το στρατιωτικό της αποτύπωμα και τη συνεργασία της με τη Δαμασκό, τόσο αυξάνονται τα σημεία στα οποία οι στρατηγικές των δύο περιφερειακών δυνάμεων τέμνονται.
Και εκεί βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Τα «μυστικά κανάλια» μπορεί σήμερα να συγκρατούν την κατάσταση. Το πρόσφατο ισραηλινό πλήγμα, όμως, δείχνει ότι πίσω από τη διπλωματία βρίσκεται ήδη το επόμενο επίπεδο πίεσης: η στρατιωτική ισχύς.
