Σε μια νέα εποχή εισέρχεται ο ενεργειακός σχεδιασμός της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς η Τελική Επενδυτική Απόφαση για το κοίτασμα «Κρόνος» σηματοδοτεί για πρώτη φορά τη μετάβαση από την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην πραγματική εμπορική ανάπτυξη κοιτάσματος της κυπριακής ΑΟΖ.
Ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας Μιχάλης Δαμιανός, σε συνέντευξή του στο εξειδικευμένο ενεργειακό μέσο MEES, χαρακτηρίζει την εξέλιξη «ιστορικό ορόσημο» για την Κύπρο και τοποθετεί την έναρξη παραγωγής φυσικού αερίου από τον «Κρόνο» το 2028.
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία στις 18 Αυγούστου και καλύπτει ολόκληρο σχεδόν το ενεργειακό παζλ της Κυπριακής Δημοκρατίας: από τον «Κρόνο» και την «Αφροδίτη» μέχρι τις ανακαλύψεις της ExxonMobil, τη συνεργασία με την Αίγυπτο, τις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και τον Great Sea Interconnector.
«Για πρώτη φορά περνάμε στην εμπορική ανάπτυξη»
Η σημασία της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης για τον «Κρόνο» βρίσκεται στο γεγονός ότι κανένα κοίτασμα της κυπριακής ΑΟΖ δεν είχε φθάσει μέχρι σήμερα σε αυτό το σημείο.
«Για πρώτη φορά, μια υπεράκτια ανακάλυψη φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική μας Ζώνη έχει προχωρήσει σε όλη τη διαδρομή, από την έρευνα μέχρι την εμπορική ανάπτυξη», επισημαίνει ο Μιχάλης Δαμιανός.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποδεικνύει στην πράξη ότι τα κοιτάσματα της κυπριακής ΑΟΖ μπορούν να μετατραπούν από γεωλογικές ανακαλύψεις σε εμπορικά εκμεταλλεύσιμους ενεργειακούς πόρους.
Το σχέδιο ανάπτυξης του «Κρόνου» βασίζεται στην αξιοποίηση των υφιστάμενων ενεργειακών υποδομών της Αιγύπτου, γεγονός που επιτρέπει την επιτάχυνση του έργου. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάζει ο Υπουργός, το πρώτο φυσικό αέριο αναμένεται το 2028.
Παράλληλα, ο Μιχάλης Δαμιανός χαρακτηρίζει «εξαιρετική» τη συνεργασία της κυπριακής κυβέρνησης με την κοινοπραξία του τεμαχίου 6, στην οποία συμμετέχουν η Eni και η TotalEnergies.
Πότε θα αρχίσει να εισπράττει η Κύπρος
Το μεγάλο ερώτημα αφορά πλέον τα οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ο Υπουργός αποφεύγει να προσδιορίσει συγκεκριμένα ποσά, καθώς το τελικό ύψος των εσόδων θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως οι ποσότητες παραγωγής, οι διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου και οι συνθήκες που θα επικρατούν στην αγορά.
Ξεκαθαρίζει, όμως, ότι τα πρώτα ουσιαστικά οικονομικά οφέλη θα αρχίσουν να γίνονται αισθητά με την έναρξη της παραγωγής και των χρηματικών ροών.
Η σημασία του «Κρόνου», πάντως, δεν περιορίζεται στα κρατικά έσοδα. Η Λευκωσία προσδοκά παράλληλα νέες επενδύσεις, μεταφορά τεχνικής τεχνογνωσίας, ενίσχυση της αξιοπιστίας της Κύπρου ως ενεργειακού προορισμού και, κυρίως, δημιουργία ενός προηγούμενου πάνω στο οποίο θα μπορούν να στηριχθούν οι επόμενες αναπτύξεις κοιτασμάτων.
Γιατί η Κύπρος επέλεξε τον δρόμο της Αιγύπτου
Κομβικό στοιχείο της κυπριακής στρατηγικής αποτελεί η Αίγυπτος.
Ο Μιχάλης Δαμιανός αναγνωρίζει ότι η μεταφορά του κυπριακού φυσικού αερίου προς τις αιγυπτιακές εγκαταστάσεις δημιουργεί κόστη για τη μεταφορά, την επεξεργασία και την υγροποίηση.
Το πλεονέκτημα, όμως, είναι ότι η Κύπρος αποφεύγει το τεράστιο κόστος και τον χρόνο που θα απαιτούνταν για την κατασκευή εντελώς νέων υποδομών.
Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται οι κεφαλαιουχικές δαπάνες και ο κίνδυνος υλοποίησης, ενώ το φυσικό αέριο μπορεί να φθάσει ταχύτερα στην αγορά.
«Το βασικό ερώτημα δεν είναι κατά πόσο υπάρχουν αυτά τα κόστη, αλλά κατά πόσο το συνολικό έργο δημιουργεί αξία για την Κύπρο αφού ληφθούν υπόψη. Η εκτίμηση της κυβέρνησης είναι ότι δημιουργεί», υπογραμμίζει.
Η άλλη επιλογή, δηλαδή η αναμονή μέχρι να κατασκευαστούν νέες αυτόνομες υποδομές, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυετείς καθυστερήσεις και μεγαλύτερους εμπορικούς και χρηματοδοτικούς κινδύνους.
«Αφροδίτη»: Τελική Επενδυτική Απόφαση το 2027
Παράλληλα με τον «Κρόνο» προχωρά και το κοίτασμα «Αφροδίτη».
Σύμφωνα με τον Υπουργό Ενέργειας, το έργο έχει ήδη εισέλθει σε κρίσιμα στάδια μηχανικού σχεδιασμού και εμπορικών διαπραγματεύσεων.
Το σημερινό χρονοδιάγραμμα προβλέπει Τελική Επενδυτική Απόφαση το 2027, ενώ η έναρξη παραγωγής φυσικού αερίου τοποθετείται περίπου στο 2030-2031.
Και σε αυτή την περίπτωση, ο Μιχάλης Δαμιανός χαρακτηρίζει «εξαιρετική» τη σχέση της κυβέρνησης με την κοινοπραξία και δηλώνει ενθαρρυμένος από την πρόοδο που καταγράφεται.
Σε προχωρημένο στάδιο οι συνομιλίες Κύπρου–Ισραήλ
Ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία έχουν οι αναφορές του Υπουργού στην πολύχρονη εκκρεμότητα μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ για το διασυνοριακό ζήτημα «Αφροδίτη»-«Ισάι».
Ο Μιχάλης Δαμιανός αποκαλύπτει ότι οι συνομιλίες έχουν πλέον φθάσει σε προχωρημένο στάδιο, χαρακτηρίζοντας το κλίμα εποικοδομητικό.
Παράλληλα ξεκαθαρίζει ότι η ανάπτυξη της «Αφροδίτης» δεν εξαρτάται από την επίλυση του ζητήματος του «Ισάι». Οι δύο διαδικασίες κινούνται παράλληλα.
Κατά τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει καταγραφεί σημαντική πρόοδος στις εμπορικές συζητήσεις με τη συμβολή τόσο των δύο κυβερνήσεων όσο και των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Τα επόμενα βήματα είναι συγκεκριμένα: πρώτα η ολοκλήρωση της διακυβερνητικής συμφωνίας Κύπρου–Ισραήλ και στη συνέχεια ο διορισμός ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα, ο οποίος θα καθορίσει την αποζημίωση που θα καταβληθεί προς την ισραηλινή πλευρά.
ExxonMobil: Στο τραπέζι ακόμη και πλωτή μονάδα LNG
Νέα δεδομένα προκύπτουν και για τις ανακαλύψεις της ExxonMobil στην κυπριακή ΑΟΖ.
Η Λευκωσία δεν έχει αποφασίσει εκ των προτέρων ότι το φυσικό αέριο θα ακολουθήσει υποχρεωτικά τον δρόμο της Αιγύπτου.
Η Αίγυπτος παραμένει ισχυρή επιλογή λόγω των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, της μεγάλης εγχώριας αγοράς και της δυνατότητας γρήγορης εμπορευματοποίησης των ποσοτήτων. Ωστόσο, η κοινοπραξία εξετάζει διαφορετικά σενάρια.
Ανάμεσά τους βρίσκεται και μία επιλογή με ιδιαίτερο ενδιαφέρον: η ανάπτυξη πλωτής μονάδας υγροποίησης φυσικού αερίου – FLNG.
«Η κοινοπραξία αξιολογεί αυτή τη στιγμή διάφορες επιλογές ανάπτυξης, περιλαμβανομένης της επιλογής πλωτής μονάδας υγροποίησης φυσικού αερίου», αναφέρει ο Υπουργός.
Εφόσον ένα τέτοιο σενάριο προκριθεί τελικά, θα μπορούσε να προσφέρει μια διαφορετική διαδρομή εμπορικής αξιοποίησης των κυπριακών κοιτασμάτων, πέραν της εξάρτησης από χερσαίες εγκαταστάσεις τρίτων χωρών.
«Η Κύπρος χρειάζεται και εξαγωγές και ενεργειακή ασφάλεια»
Ο Μιχάλης Δαμιανός απορρίπτει επίσης την άποψη ότι η εξαγωγική στρατηγική της Κυπριακής Δημοκρατίας υπονομεύει την ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας στο εσωτερικό της χώρας.
«Δεν το βλέπω ως επιλογή μεταξύ εξαγωγών και εγχώριας ενεργειακής ασφάλειας. Η Κύπρος χρειάζεται και τα δύο», τονίζει.
Η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δύο σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες: την υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και την ηλεκτρική απομόνωσή της από τα ευρωπαϊκά δίκτυα.
Για την αντιμετώπισή τους, η κυβερνητική στρατηγική κινείται σε πολλαπλά επίπεδα: περισσότερες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και σταδιακή απεξάρτηση από το εισαγόμενο πετρέλαιο.
Μπαταρίες και Great Sea Interconnector δεν είναι αντίπαλα έργα
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση που φιλοδοξεί να βγάλει την Κύπρο από την ενεργειακή της απομόνωση.
Ο Υπουργός Ενέργειας απορρίπτει την προσέγγιση που παρουσιάζει τα συστήματα αποθήκευσης και την ηλεκτρική διασύνδεση ως ανταγωνιστικές επιλογές.
«Η αποθήκευση και η διασύνδεση είναι συμπληρωματικές και όχι ανταγωνιστικές επενδύσεις», ξεκαθαρίζει.
Οι μπαταρίες μπορούν να προσφέρουν σχετικά γρήγορα αποτελέσματα, αποθηκεύοντας την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από Ανανεώσιμες Πηγές και σήμερα αναγκαστικά αποκόπτεται όταν δεν μπορεί να απορροφηθεί από το δίκτυο.
Ο Great Sea Interconnector, από την άλλη πλευρά, έχει πολύ ευρύτερη στρατηγική διάσταση.
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Δαμιανό, η ηλεκτρική διασύνδεση μπορεί να μεταμορφώσει θεμελιωδώς την ενεργειακή θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, μετατρέποντάς την «από ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα σε ένα σύστημα συνδεδεμένο με το ευρύτερο ευρωπαϊκό δίκτυο».
Από τις γεωτρήσεις στην παραγωγή
Η εικόνα που προκύπτει από τη συνέντευξη του Κύπριου Υπουργού Ενέργειας είναι ότι η Λευκωσία επιχειρεί πλέον να περάσει από την περίοδο των μεγάλων ανακαλύψεων στην περίοδο των πραγματικών έργων.
Το 2028 αποτελεί τον πρώτο μεγάλο σταθμό με την προβλεπόμενη έναρξη παραγωγής από τον «Κρόνο». Ακολουθεί η «Αφροδίτη», με επενδυτική απόφαση το 2027 και στόχο παραγωγής το 2030-2031, ενώ παράλληλα αναζητείται η καταλληλότερη εμπορική λύση για τις ανακαλύψεις της ExxonMobil.
Το στοίχημα για την Κυπριακή Δημοκρατία είναι πλέον διπλό: να μετατρέψει τον υποθαλάσσιο πλούτο της ΑΟΖ σε πραγματική οικονομική και γεωπολιτική αξία και, ταυτόχρονα, να αντιμετωπίσει την ενεργειακή απομόνωση της ίδιας της χώρας.
Εάν τα χρονοδιαγράμματα υλοποιηθούν, ο «Κρόνος» δεν θα είναι απλώς ακόμη μία ανακάλυψη φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα είναι το πρώτο κυπριακό κοίτασμα που θα κάνει τη διαδρομή από το γεωτρύπανο μέχρι την αγορά, ανοίγοντας τον δρόμο για όσα ακολουθούν.