Σε δύο μεγάλα μέτωπα επικεντρώθηκε η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής»: στην προσπάθεια της Τουρκίας να εντάξει τα Κατεχόμενα στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ανατολικής Μεσογείου και στο αδιέξοδο που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Άγκυρα στο ζήτημα της επιστροφής της στο πρόγραμμα των F-35.
Αφορμή για την ανάλυσή του αποτέλεσε η νέα έξοδος του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Ορούτς Ρέις». Σύμφωνα με τον Σάββα Καλεντερίδη, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο τουρκικό σχεδιασμό που αφορά την ενέργεια, τους αγωγούς και κυρίως την προσπάθεια πολιτικής αναβάθμισης του κατοχικού καθεστώτος στην Κύπρο.
Η Τουρκία έμεινε εκτός ενεργειακού παιχνιδιού
Ο Σάββας Καλεντερίδης υπενθύμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία άρχισε από τις αρχές του 21ου αιώνα να οριοθετεί την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της με γειτονικά κράτη, όπως η Αίγυπτος, το Ισραήλ και ο Λίβανος, ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα οι αντίστοιχες διαδικασίες με τη Συρία και την Ελλάδα.
Παράλληλα, η Λευκωσία προχώρησε σε διεθνείς αδειοδοτικούς διαγωνισμούς, καταφέρνοντας να προσελκύσει στην κυπριακή ΑΟΖ ενεργειακούς κολοσσούς, όπως η ExxonMobil και η Chevron. Πρόκειται για εταιρείες με μεγάλη εμπειρία στις έρευνες και στην εκμετάλλευση κοιτασμάτων σε μεγάλα θαλάσσια βάθη.
Όπως ανέφερε, η αξία των κοιτασμάτων που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα εκτιμάται μεταξύ 60 και 100 δισ. δολαρίων. Για ένα κράτος με το μέγεθος και τον πληθυσμό της Κυπριακής Δημοκρατίας, το ποσό αυτό αποκτά τεράστια οικονομική και στρατηγική σημασία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Τουρκία «αυτοαποκλείστηκε» από αυτή τη διαδικασία λόγω της πολιτικής που ακολουθεί στο Κυπριακό και της επιμονής της να χρησιμοποιεί το παράνομο καθεστώς των Κατεχομένων ως εργαλείο επιβολής τετελεσμένων.
Ο αγωγός Τουρκίας–Κατεχομένων
Μπροστά στον κίνδυνο να μείνει εκτός του ενεργειακού χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, η Άγκυρα επιχειρεί τώρα να καλύψει το χαμένο έδαφος.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο Σάββας Καλεντερίδης, η Τουρκία υπέγραψε με το κατοχικό καθεστώς μνημόνιο για την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου διπλής κατεύθυνσης. Στην πρώτη φάση, ο αγωγός σχεδιάζεται να μεταφέρει τουρκικό φυσικό αέριο στα Κατεχόμενα. Σε δεύτερη φάση, όμως, η Άγκυρα φιλοδοξεί να τον χρησιμοποιήσει για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Τουρκία και, μέσω αυτής, προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η σχεδιαζόμενη υποθαλάσσια διαδρομή μήκους περίπου 101 χιλιομέτρων θα συνδέει το Ανεμούριο της Κιλικίας με την κατεχόμενη Κερύνεια. Για την επιλογή της όδευσης απαιτούνται σεισμικές και υποθαλάσσιες έρευνες, στις οποίες αποδίδεται και η κινητοποίηση του «Ορούτς Ρέις». Η Τουρκία έχει δεσμεύσει τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή μέχρι τις 30 Αυγούστου.
Η ουσία του τουρκικού σχεδίου, κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, βρίσκεται αλλού: στην προσπάθεια να καταστούν τα Κατεχόμενα μέρος του ενεργειακού σχεδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με τον τρόπο αυτό, η Άγκυρα θα επιχειρήσει «από την κλειδαρότρυπα» να πετύχει μια μορφή έμμεσης νομιμοποίησης του κατοχικού καθεστώτος, χρησιμοποιώντας τις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης ως μοχλό πολιτικής πίεσης.
Η οδός της Αιγύπτου και η ελληνική αδράνεια
Απέναντι στον τουρκικό σχεδιασμό βρίσκεται το σχέδιο μεταφοράς του φυσικού αερίου από τα κυπριακά κοιτάσματα στην Αίγυπτο. Ένα μέρος του θα μπορεί να απορροφάται από την αιγυπτιακή αγορά, η οποία καλύπτει τις ανάγκες ενός πληθυσμού άνω των 100 εκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ το υπόλοιπο θα υγροποιείται και θα εξάγεται προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εάν αυτή η διαδρομή προχωρήσει γρήγορα, περιορίζονται οι πιθανότητες να αποκτήσει κεντρικό ρόλο ο τουρκικός αγωγός μέσω των Κατεχομένων.
Ο Σάββας Καλεντερίδης χαρακτήρισε «κωμικοτραγικό» το γεγονός ότι, ενώ έχει παγώσει η ηλεκτρική διασύνδεση δύο νόμιμων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Τουρκία προχωρεί τον σχεδιασμό της τόσο για ηλεκτρική διασύνδεση όσο και για αγωγό φυσικού αερίου προς τα Κατεχόμενα.
Κατά την εκτίμησή του, το ζήτημα θα έπρεπε ήδη να έχει τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με αίτημα την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία εφόσον προχωρήσει στην υλοποίηση των έργων.
Οι S-400 κρατούν κλειστή την πόρτα των F-35
Το δεύτερο μέρος της παρέμβασης αφορούσε την απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή του Μιζούρι, Γουέσλι Μπελ, για τους S-400, τις κυρώσεις CAATSA, τα F-35 και τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε ότι όσο οι ρωσικοί S-400 παραμένουν επί τουρκικού εδάφους, η πόρτα των F-35 δεν μπορεί να ανοίξει για την Άγκυρα. Ακόμη και σενάρια φύλαξης των συστημάτων σε αμερικανική βάση, όπως εκείνη του Ιντσιρλίκ, δεν φαίνεται να ικανοποιούν τυπικά τις απαιτήσεις της αμερικανικής νομοθεσίας.
Οι όροι που τέθηκαν το 2020 είναι, όπως υπογράμμισε, σαφείς και απαράβατοι, με έναν από τους βασικότερους να προβλέπει ότι οι S-400 δεν πρέπει να βρίσκονται στο έδαφος της Τουρκίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον απέδωσε και στην τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Χαμάς. Η αμερικανική πλευρά αναγνώρισε τις στενές σχέσεις της Άγκυρας με την οργάνωση, αλλά ταυτόχρονα της πίστωσε ότι συνέβαλε στη συμμετοχή της Χαμάς στο ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ.
Κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, η Τουρκία ουσιαστικά «πούλησε» τη Χαμάς, προκειμένου να εξυπηρετήσει τον Τραμπ και να αποκομίσει πολιτικά ανταλλάγματα από την Ουάσινγκτον. Ωστόσο, στο κρίσιμο ζήτημα των F-35, το εμπόδιο των S-400 εξακολουθεί να παραμένει ανυπέρβλητο.