Στη ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων Ισραήλ–Τουρκίας και στο ορατό, πλέον, ενδεχόμενο μιας ευθείας σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών επικεντρώθηκε η εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, το Ισραήλ, ενώ παραμένει αντιμέτωπο με το Ιράν, προετοιμάζεται ήδη για την «επόμενη ημέρα», αντιμετωπίζοντας την Τουρκία ως μία νέα και αναδυόμενη στρατηγική απειλή. Παράλληλα, η Άγκυρα βρίσκεται εγκλωβισμένη στην υπόθεση των ρωσικών S-400, η οποία όχι μόνο την άφησε εκτός του προγράμματος των F-35, αλλά κινδυνεύει να ακυρώσει κάθε προσπάθεια επιστροφής της σε αυτό.
Η δήλωση που ανεβάζει κατακόρυφα την ένταση
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις δηλώσεις του Ισραηλινού υπουργού Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού, Αμιχάι Τσίκλι, κατά τη διάρκεια συνεδρίου του Jerusalem Center for Applied Policy.
Ο Ισραηλινός υπουργός ζήτησε, σύμφωνα με την εκπομπή, το άμεσο κλείσιμο του τουρκικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ, ενώ προχώρησε στη σαφή προειδοποίηση ότι το Ισραήλ προετοιμάζεται ακόμη και για το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης με την Τουρκία.
«Δεν πρόκειται για λόγια του αέρα ούτε για θεωρίες συνωμοσίας», υπογράμμισε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, εκτιμώντας ότι οι κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα συγκλίνουν προς μια ολοκληρωτική αντιπαράθεση Ιερουσαλήμ και Άγκυρας.
Αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του Τσίκλι ότι το Ισραήλ είχε «σώσει τη ζωή του Ερντογάν». Η εκπομπή συνέδεσε τη δήλωση με παλαιότερους ισχυρισμούς περί μετάβασης Ισραηλινού γιατρού στην Τουρκία για την αντιμετώπιση σοβαρού προβλήματος υγείας του Τούρκου προέδρου, αλλά και με την ισραηλινή αποστολή διάσωσης μετά τους καταστροφικούς σεισμούς.
Το παρασκήνιο Νετανιάχου–Πούτιν για τους S-400
Ένα από τα σημαντικότερα θέματα της εκπομπής ήταν οι πληροφορίες τουρκικών μέσων για παρέμβαση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με στόχο να παγώσει οποιαδήποτε μεταφορά των S-400 από την Τουρκία σε τρίτη χώρα.
Το προηγούμενο διάστημα είχαν κυκλοφορήσει σενάρια για πιθανή μεταβίβαση των ρωσικών συστημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή σε άλλη χώρα του Κόλπου. Ωστόσο, όπως σημειώθηκε, σε αυτές τις χώρες λειτουργούν αμερικανικές βάσεις και βρίσκονται αναπτυγμένα αμερικανικά μαχητικά και αντιπυραυλικά συστήματα, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη συνύπαρξή τους με τους S-400.
Η μεταβίβαση των συστημάτων απαιτεί τη συγκατάθεση της Μόσχας. Τουρκικό δημοσίευμα, το οποίο επικαλέστηκε η εκπομπή, υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου κινήθηκε παρασκηνιακά, αξιοποιώντας τις ιδιαίτερες σχέσεις του με τον Ρώσο πρόεδρο, ώστε να μπλοκάρει τη συμφωνία.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υπενθύμισε τη συνεννόηση Ρωσίας και Ισραήλ στη Συρία, όπου τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα δεν εμπόδιζαν τις ισραηλινές επιδρομές εναντίον ιρανικών δυνάμεων και οργανώσεων που υποστηρίζονταν από την Τεχεράνη.
Η βασική επιδίωξη του Ισραήλ είναι ξεκάθαρη: η Τουρκία δεν πρέπει να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35.
Ο λαβύρινθος της επιστροφής στα F-35
Η Άγκυρα, σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάστηκε, αντιμετωπίζει έναν λαβύρινθο νομικών, πολιτικών, οικονομικών και τεχνικών εμποδίων.
Καμία χώρα που αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 δεν έχει επανενταχθεί. Ακόμη και αν υπάρξει πολιτική απόφαση στην Ουάσιγκτον, θα πρέπει να αρθούν οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω των S-400, να ενημερωθεί το Κογκρέσο και να ξεκινήσει νέα, πρωτοφανής διαδικασία επανένταξης.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα των 1,4 δισ. δολαρίων που είχε καταβάλει η Τουρκία. Τα έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία παραμένουν αποθηκευμένα και, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, θα χρειαστούν εκτεταμένους τεχνικούς ελέγχους και εργασίες αποκατάστασης προτού μπορέσουν να παραδοθούν.
Ακόμη και στο υποθετικό σενάριο μιας αμερικανικής έγκρισης, το Ισραήλ φέρεται να ζητά τα τουρκικά F-35 να παραδοθούν χωρίς κρίσιμα συστήματα ισραηλινής τεχνολογίας. Κατά την εκπομπή, επομένως, η πλήρης επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα είναι σχεδόν αδύνατη.
Μυστηριώδης πυρκαγιά στην καρδιά της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας
Την ίδια ώρα, ερωτήματα προκαλεί πυρκαγιά που εκδηλώθηκε σε εγκαταστάσεις της τουρκικής βιομηχανίας αεροπορικών κινητήρων στο Εσκίσεχιρ.
Στη συγκεκριμένη μονάδα κατασκευάζονται και υποστηρίζονται κρίσιμα εξαρτήματα για κινητήρες F-16, για τα τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και για το υπό ανάπτυξη μαχητικό KAAN. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εμπλοκή της εγκατάστασης στους κινητήρες F110, οι οποίοι προορίζονται για τις πρώτες εκδόσεις του KAAN.
Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Ωστόσο, ο παρουσιαστής, επικαλούμενος πληροφορίες του, υποστήριξε ότι υπήρξαν ζημιές οι οποίες ενδέχεται να καθυστερήσουν ορισμένα προγράμματα. Τόνισε, πάντως, ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα για τα αίτια της πυρκαγιάς.
Νέα τουρκική NAVTEX για το «Oruç Reis»
Στο μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX για έρευνες του «Oruç Reis» έως τις 30 Αυγούστου, στο πλαίσιο σχεδίου κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου προς τα Κατεχόμενα.
Το τουρκικό σχέδιο προβλέπει αγωγό μήκους 101 χιλιομέτρων, από το Άναμουρ προς το Τεκνετζίκ, ανατολικά της κατεχόμενης Κερύνειας. Στόχος της Άγκυρας, όπως εκτιμήθηκε, είναι να εδραιώσει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο και να προβάλει ισχύ.
Η εκπομπή επισήμανε, όμως, ότι πρόκειται για δύσκολο τεχνικά έργο και ότι οι σεισμικές έρευνες δεν σημαίνουν πως η κατασκευή του αγωγού είναι δεδομένη. Ισραηλινές αναλύσεις εκτιμούν ότι η νέα NAVTEX επαναφέρει μνήμες από την κρίση του 2020, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα σήμερα διαθέτει σαφώς ισχυρότερη αποτρεπτική ικανότητα.
Τα ελληνικά F-35 και η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Η απόκτηση των ελληνικών F-35 αντιμετωπίζεται πλέον με έντονη ανησυχία από τον τουρκικό Τύπο. Η συνύπαρξη ελληνικών και ισραηλινών F-35 στο ίδιο επιχειρησιακό περιβάλλον, σε συνδυασμό με τα Rafale και τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, δημιουργεί ένα νέο ποιοτικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα ισραηλινά όπλα Rampage και SPICE. Τα συγκεκριμένα συστήματα παρέχουν δυνατότητα πλήγματος από μεγάλες αποστάσεις, χωρίς τα ελληνικά αεροσκάφη να εισέρχονται στην εμβέλεια της εχθρικής αεράμυνας, ενώ διατηρούν υψηλή ακρίβεια ακόμη και σε περιβάλλον παρεμβολών και ηλεκτρονικού πολέμου.
Συναγερμό στην Τουρκία προκαλεί και η σχεδιαζόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα», με συστήματα όπως τα SPYDER, David’s Sling και Barak MX. Τουρκικά δημοσιεύματα αναγνωρίζουν ότι η Ελλάδα υλοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα των τελευταίων δεκαετιών, το οποίο περιλαμβάνει ακόμη μεταγωγικά C-390 Millennium, UAV, ενίσχυση του ανθυποβρυχιακού πολέμου και πυρομαχικά ακριβείας.
Το κρίσιμο, όπως υπογράμμισε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, είναι η Ελλάδα να διαθέτει όχι μόνο σύγχρονα μέσα, αλλά και το δόγμα για την αποφασιστική χρησιμοποίησή τους σε περίπτωση κρίσης.
Ο φόβος της συμμαχίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Τουρκικά μέσα περιγράφουν την Ανατολική Μεσόγειο ως ένα νέο γεωπολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης, με το Ισραήλ να ενισχύει στρατηγικά την Αθήνα και τη Λευκωσία. Ορισμένες τουρκικές αναλύσεις φθάνουν, μάλιστα, στο σημείο να υποστηρίζουν ότι «μετά το Ιράν έρχεται η σειρά της Τουρκίας».
Η Άγκυρα θεωρεί ότι ο βασικός στόχος της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ είναι να περιοριστεί η τουρκική πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους της Ανατολικής Μεσογείου. Στην ίδια στρατηγική εντάσσεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, την οποία η Ιερουσαλήμ αντιμετωπίζει ως έργο μεγάλης γεωπολιτικής σημασίας.
Παράλληλα, ο τουρκικός Τύπος αντέδρασε στο μήνυμα του Νίκου Δένδια για την Κύπρο, κατηγορώντας την Αθήνα ότι αυξάνει την παρουσία και την πίεσή της στο νησί. Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας απέρριψε τον τουρκικό ισχυρισμό ότι η Ελλάδα έχει «εμμονή» με την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι οι μεγαλύτερες τουρκικές εφημερίδες και τηλεοπτικοί σταθμοί ασχολούνται καθημερινά με τις κινήσεις της Αθήνας.
Η ερώτηση του ΚΚΕ για τα συνθήματα στην ΕΛΔΥΚ
Στην εκπομπή ασκήθηκε σφοδρή κριτική στην κοινοβουλευτική ερώτηση βουλευτών του ΚΚΕ προς το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σχετικά με καταγγελίες στρατιώτη για συνθήματα «εθνικιστικού, ρατσιστικού και αλυτρωτικού περιεχομένου» σε μονάδα της ΕΛΔΥΚ.
Ο παρουσιαστής υποστήριξε ότι το ΚΚΕ επιδεικνύει επιλεκτική ευαισθησία, καθώς δεν καταγγέλλει αντίστοιχα τα ακραία συνθήματα που ακούγονται σε τουρκικές στρατιωτικές τελετές και παρελάσεις. Συνέδεσε, επίσης, το θέμα με τη διαχρονική στάση της ηγεσίας του κόμματος απέναντι στο Κυπριακό.
Φυγή από την Τεχεράνη και πυρηνική στροφή της Σαουδικής Αραβίας
Στο μέτωπο του Ιράν, παρουσιάστηκαν πληροφορίες για μαζική έξοδο κατοίκων από την Τεχεράνη προς περιοχές της Κασπίας, υπό τον φόβο νέων βομβαρδισμών. Μεγάλα κυκλοφοριακά προβλήματα, ουρές στα πρατήρια καυσίμων και αποθήκευση τροφίμων συνθέτουν, κατά την εκπομπή, κλίμα έντονης ανασφάλειας.
Παράλληλα, αναλύθηκε η πυρηνική συνεργασία ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας, διάρκειας έως 30 ετών. Αν και επισήμως αφορά ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, το κρίσιμο ζήτημα είναι η πιθανή μελλοντική δυνατότητα του Ριάντ να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός του. Μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει εκ βάθρων τη στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή και να δημιουργήσει έναν νέο πονοκέφαλο για το Ισραήλ.
Η Τουρκία μπλοκάρει σχέδιο 27 δισ. ευρώ του ΝΑΤΟ
Η εκπομπή έκλεισε με την αποκάλυψη ότι η Τουρκία αρνήθηκε να εγκρίνει επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 27 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου αγωγών καυσίμων του ΝΑΤΟ.
Η Άγκυρα φέρεται να απαιτεί να επιταχυνθεί προηγουμένως η χρηματοδότηση 21 στρατιωτικών έργων που πρόκειται να υλοποιηθούν σε τουρκικό έδαφος. Με απλά λόγια, θέτει ως προτεραιότητα τα δικά της ανταλλάγματα και χρησιμοποιεί το δικαίωμα του βέτο ως μοχλό πίεσης απέναντι στη Συμμαχία.
«Αυτός είναι ο ρόλος της Τουρκίας. Πάντα έτσι λειτουργούσε», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο του Ανδρέα Μουντζουρούλια.