Μία νέα εποχή για την αεράμυνα της Ελλάδας σηματοδοτεί η υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ για την ανάπτυξη του αμυντικού Θόλου, ο οποίος φέρει την ονομασία «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Η συμφωνία υπεγράφη στις 31 Αυγούστου 2026 στο Τελ Αβίβ και προβλέπει την άμεση έναρξη υλοποίησης του προγράμματος, συνολικού προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα αποτελέσει ένα ενιαίο και ολιστικό σύστημα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone άμυνας, με κοινή αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου.
Στόχος είναι η διασύνδεση αισθητήρων, κέντρων επιχειρήσεων και διαφορετικών μέσων αναχαίτισης σε ένα ολοκληρωμένο δίκτυο, ικανό να εντοπίζει, να αξιολογεί και να αντιμετωπίζει πολλαπλές απειλές.
Η υπογραφή στο Τελ Αβίβ
Εκ μέρους του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας τη συμφωνία υπέγραψε ο Γενικός Διευθυντής Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, Υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας.
Από την ισραηλινή πλευρά υπέγραψαν και παρέστησαν κορυφαία στελέχη του Υπουργείου Άμυνας και της αμυντικής βιομηχανίας του Ισραήλ.
Μεταξύ αυτών ήταν:
- ο Γενικός Διευθυντής του ισραηλινού Υπουργείου Άμυνας, Amir Baram,
- ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας SIBAT, Yair Kulas,
- ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης, Daniel Gold,
- ο επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας, Moshe Patel,
- ο διευθύνων σύμβουλος της Rafael, Yoav Tourgeman,
- και ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας Αεροδιαστημικής και Άμυνας IAI, Guy Barlev.
Η παρουσία εκπροσώπων των βασικών ισραηλινών φορέων έρευνας, ανάπτυξης και παραγωγής αντιπυραυλικών συστημάτων αποτυπώνει το εύρος και την πολυπλοκότητα του προγράμματος.
Άμεση έναρξη της υλοποίησης
Η διακρατική συμφωνία δεν περιορίζεται σε ένα μνημόνιο πρόθεσης ή σε μία προκαταρκτική πολιτική δέσμευση. Προβλέπει την άμεση εκκίνηση της υλοποίησης του ελληνικού αμυντικού Θόλου.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σχεδιάζεται ως μία πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική προστασίας απέναντι σε διαφορετικές κατηγορίες απειλών:
- επανδρωμένα μαχητικά και άλλα αεροσκάφη,
- βαλλιστικούς πυραύλους,
- πυραύλους διαφορετικών κατηγοριών και βεληνεκών,
- μη επανδρωμένα αεροχήματα,
- περιφερόμενα πυρομαχικά και επιθέσεις από σμήνη drones.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι επιμέρους δυνατότητες δεν θα λειτουργούν απομονωμένα. Θα εντάσσονται σε ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα συγκεντρώνει την εικόνα του πεδίου και θα κατανέμει κάθε στόχο στο κατάλληλο μέσο αναχαίτισης.
Πρόκειται για μετάβαση από την παραδοσιακή λογική των μεμονωμένων αντιαεροπορικών συστημάτων σε μία δικτυοκεντρική και πολυεπίπεδη άμυνα.
Συμμετοχή 19 ελληνικών εταιρειών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ελληνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, 19 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν ήδη στις σχετικές διαδικασίες. Η συνολική ελληνική συμμετοχή θα υπερβεί το 25% του προγράμματος και υπολογίζεται σε τουλάχιστον 750 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα προβλέπει, επίσης, τη δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα, με δυνατότητες που δεν θα περιορίζονται αποκλειστικά στις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αλλά θα διαθέτουν και εξαγωγικές προοπτικές.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να δημιουργήσει τεχνογνωσία, θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και δυνατότητες συμμετοχής ελληνικών εταιρειών στην παραγωγή, υποστήριξη και μελλοντική αναβάθμιση των συστημάτων.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η ελληνική συμμετοχή να αποκτήσει ουσιαστικό τεχνολογικό περιεχόμενο και να μην περιοριστεί σε απλές εργασίες συναρμολόγησης ή υποστήριξης.
Κεντρικό πρόγραμμα της «Ατζέντας 2030»
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί κεντρικό τμήμα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030», μέσω της οποίας επιδιώκεται η συνολική αναδιοργάνωση των Ενόπλων Δυνάμεων και η προσαρμογή τους στα νέα δεδομένα του πολέμου.
Οι πρόσφατες συγκρούσεις έχουν καταδείξει ότι οι αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις δεν πραγματοποιούνται πλέον με έναν μόνο τύπο όπλου. Βαλλιστικοί πύραυλοι, πύραυλοι πλεύσης, drones, περιφερόμενα πυρομαχικά, κυβερνοεπιθέσεις και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου χρησιμοποιούνται συνδυαστικά, με σκοπό να κορέσουν και να διασπάσουν την αντίπαλη άμυνα.
Η αντιμετώπιση τέτοιων επιθέσεων απαιτεί δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης, σύγχρονους αισθητήρες, ασφαλείς επικοινωνίες και διαφορετικά επίπεδα αναχαίτισης.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» προορίζεται να αποτελέσει τον πυρήνα αυτής της νέας ελληνικής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Δένδιας: «Απαραίτητος όρος της εθνικής επιβίωσης»
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, χαρακτήρισε την προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων στις νέες τεχνολογικές και επιχειρησιακές συνθήκες ζήτημα εθνικής επιβίωσης.
«Βρισκόμαστε σε εποχή ριζικών αλλαγών. Οι σύγχρονες συγκρούσεις έχουν ήδη μεταβάλει τις παραμέτρους της στρατιωτικής άμυνας και αποτροπής», ανέφερε.
Ο υπουργός επισήμανε ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι δορυφορικές επικοινωνίες, οι κυβερνοαπειλές και οι υβριδικές μορφές πολέμου έχουν καταστήσει τα προηγούμενα αμυντικά δόγματα «παντελώς ανεδαφικά».
Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, η συνολική μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων προχωρά με επίγνωση των δυσλειτουργιών και των αγκυλώσεων του παρελθόντος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανσή του ότι η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υιοθετεί παρόμοιο σύστημα.
«Η ταχεία αλλαγή των πάντων είναι ο απαραίτητος όρος της εθνικής επιβίωσης απέναντι στον αναθεωρητισμό και τη διαρκώς διευρυνόμενη απειλή», υπογράμμισε.
Η στρατηγική σημασία της συμφωνίας
Η συμφωνία με το Ισραήλ ενισχύει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική και αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, σε μία περίοδο μεγάλων ανατροπών στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Για την Ελλάδα, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αποτελεί απλώς μία νέα εξοπλιστική αγορά. Αποτελεί αλλαγή αμυντικού δόγματος.
Η χώρα επιχειρεί να αποκτήσει ένα ενιαίο πλέγμα προστασίας για τις Ένοπλες Δυνάμεις, τις κρίσιμες υποδομές, τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τα βασικά κέντρα διοίκησης απέναντι στις απειλές που χαρακτηρίζουν πλέον τα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων.
Με την υπογραφή στο Τελ Αβίβ ολοκληρώνεται το θεσμικό βήμα και αρχίζει το δυσκολότερο μέρος: η υλοποίηση ενός σύνθετου προγράμματος ύψους άνω των 3 δισ. ευρώ, η πραγματική διασύνδεση των συστημάτων και η εξασφάλιση ουσιαστικής ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» περνά πλέον από τον σχεδιασμό στην πράξη.