Με σκληρή γλώσσα για τις τουρκικές επιδιώξεις στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας του ΝΑΤΟ παρενέβη ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, στις τοποθετήσεις του σε BlueSky και Ναυτεμπορική.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης έθεσε στο επίκεντρο την επαναφορά της Άγκυρας σε μια επιθετική ατζέντα, εκτιμώντας ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιστρέφει στις γνωστές διεκδικήσεις του. Σχολιάζοντας τις αναφορές της τουρκικής πλευράς περί γενοκτονίας σε βάρος του Ισραήλ, υποστήριξε ότι η Τουρκία αποφεύγει να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες κατά των Ποντίων, των Ασσυρίων και των Αρμενίων, ενώ επισήμανε πως η στάση του Ισραήλ προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη σχετική συζήτηση.
Ο απόστρατος αντιστράτηγος στάθηκε ιδιαίτερα στην προωθούμενη, όπως ανέφερε, νομοθετική προσπάθεια της Άγκυρας να ενσωματώσει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο τουρκικό θεσμικό πλαίσιο. Κατά την εκτίμησή του, δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη ρητορική διακήρυξη, αλλά για απόπειρα πολιτικής και νομικής κατοχύρωσης διεκδικήσεων που αγγίζουν ευθέως την ελληνική κυριαρχία.
«Η Γαλάζια Πατρίδα σηματοδοτεί αλλαγή συνόρων», ήταν η κεντρική του θέση. Ο ίδιος περιέγραψε τη συγκεκριμένη αντίληψη ως προσπάθεια αρπαγής εθνικής κυριαρχίας και διερωτήθηκε γιατί η ελληνική αντίδραση δεν είναι πιο έντονη, με διαρκή παρουσία του ζητήματος σε όλα τα διεθνή φόρα.
Στο ίδιο πλαίσιο, πρότεινε συγκεκριμένες κινήσεις από ελληνικής πλευράς: καθορισμό γραμμών βάσης και κλείσιμο κόλπων, καθώς και ανακήρυξη ΑΟΖ. Κατά τον Ιωάννη Μπαλτζώη, η Ελλάδα δεν πρέπει να παραμείνει στη λογική της αναμονής για τις τουρκικές κινήσεις, αλλά να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα αποσαφηνίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, την οποία χαρακτήρισε κομβική για τη νέα πορεία της Συμμαχίας μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Στην ανάλυσή του περιέγραψε ένα ΝΑΤΟ που μετασχηματίζεται, με την Ευρώπη να καλείται να επωμιστεί μεγαλύτερο βάρος για την άμυνα και την ασφάλειά της, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίζουν σταδιακά τη χρηματοδοτική και επιχειρησιακή τους εμπλοκή.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε σε σενάρια που, όπως είπε, έχουν εμφανιστεί σε ανοιχτές πηγές και αφορούν ενισχυμένους ρόλους για την Τουρκία στη νέα νατοϊκή δομή. Μεταξύ αυτών, μνημόνευσε ενδεχόμενη ανάληψη της διοίκησης της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ, τη δημιουργία στρατηγείου στα Άδανα με πεδίο ευθύνης που θα αγγίζει την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο, καθώς και ενός υποστρατηγείου στον Βόσπορο με σύνδεση προς το ουκρανικό μέτωπο.
Ξεκαθάρισε ότι δεν γνωρίζει αν τα σενάρια αυτά θα υλοποιηθούν, όμως υπογράμμισε ότι, κατά την άποψή του, η Αθήνα οφείλει να τα αντιμετωπίσει πολιτικά και διπλωματικά πριν γίνουν τετελεσμένα. «Η Τουρκία επιδιώκει να εμφανίζεται όχι ως πτέρυγα, αλλά ως κεντρική χώρα του ΝΑΤΟ», ανέφερε, συνδέοντας τη φιλοδοξία αυτή με τη γενικότερη επιδίωξη της Άγκυρας να ελέγχει τις εξελίξεις σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο, ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ελληνική απάντηση δεν πρέπει να εξαντλείται στην καταγγελία της τουρκικής επιθετικότητας. Η Ελλάδα, είπε, πρέπει να αναδείξει τη δική της στρατηγική γεωγραφική αξία. Επικαλέστηκε τη θέση των ελληνικών νησιών, τους θαλάσσιους διαδρόμους, την Κρήτη, την Ανατολική Μεσόγειο και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης ως στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η χώρα αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό κόμβο για τη Δύση.
Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι η Τουρκία διαθέτει ισχύ και σημαντική γεωγραφική θέση, όμως «χωρίς την Ελλάδα δεν είναι τόσο σημαντική όσο παρουσιάζεται». Στο σημείο αυτό συνέδεσε τη θέση της χώρας με τους ενεργειακούς άξονες και τις εναλλακτικές διαδρομές που δεν περνούν από το τουρκικό έδαφος.
Στις τοποθετήσεις του αναφέρθηκε ακόμη στις εξελίξεις σε Ιράν και Ουκρανία. Για το Ιράν, περιέγραψε μια σύγκρουση ισχύος γύρω από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενώ για την Ουκρανία εξέφρασε την εκτίμηση ότι η στρατιωτική κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα κρίσιμη και ότι απαιτείται πρωτοβουλία για να σταματήσει ο πόλεμος.
Κλείνοντας, ο Ιωάννης Μπαλτζώης έστειλε το μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Στο νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται, με την Τουρκία να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο και την Ευρώπη να αναζητά νέο μοντέλο άμυνας, η Αθήνα καλείται να μετατρέψει τη γεωγραφία και τις συμμαχίες της σε ενεργό στρατηγικό πλεονέκτημα.