Από το τελεσίγραφο του Μπενιαμίν Νετανιάχου προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την πολεμική προειδοποίηση του Ινδού στρατηγού G.D. Μπακσί μέχρι τη νέα απόπειρα της Άγκυρας να «γκριζάρει» το Αιγαίο, η εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια παρουσίασε το πλέγμα των εξελίξεων που φέρνει την Τουρκία αντιμέτωπη με ένα ολοένα ευρύτερο μέτωπο κρατών.
Η Άγκυρα βρίσκεται πλέον σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το Ισραήλ στη Συρία, προκαλεί την Ινδία μέσω της στρατιωτικής συνεργασίας της με το Πακιστάν, αμφισβητεί ελληνικές πρωτοβουλίες στο Αιγαίο και επιχειρεί να διαμορφώσει έναν νέο άξονα με το Ισλαμαμπάντ και το Ριάντ.
Η μεγάλη εικόνα δείχνει μία Τουρκία που ανοίγει ταυτόχρονα περισσότερα μέτωπα από όσα μπορεί να ελέγξει.
Τελεσίγραφο Νετανιάχου: «Μην το κάνετε»
Στο πρώτο μέρος της εκπομπής κυριάρχησαν οι νέες πληροφορίες για την κλιμάκωση Ισραήλ–Τουρκίας στη Συρία, μετά το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έστειλε ευθεία προειδοποίηση προς τον Ερντογάν, ξεκαθαρίζοντας ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί την εγκατάσταση τουρκικών στρατιωτικών υποδομών που θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιχειρησιακή του ελευθερία ή να εξελιχθούν σε απειλή για την ασφάλειά του.
«Το ξεκαθαρίσαμε στην Τουρκία: Μην το κάνετε», ήταν η χαρακτηριστική φράση του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Το μήνυμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν έμεινε στο επίπεδο της διπλωματικής προειδοποίησης. Είχε προηγηθεί ο βομβαρδισμός της συριακής βάσης, την οποία η Τουρκία φερόταν να εξετάζει για μελλοντική στρατιωτική αξιοποίηση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς, προειδοποιώντας τον Ερντογάν ότι παρασύρει την Τουρκία σε «επικίνδυνες περιπέτειες».
«Μη δοκιμάζεις την αποφασιστικότητα του Ισραήλ», ήταν το μήνυμα του Κατς προς την Άγκυρα.
Το νέο ισραηλινό δόγμα των προληπτικών πληγμάτων
Ισραηλινές αναλύσεις που παρουσιάστηκαν στο «Direct News» αναφέρουν ότι μετά την 7η Οκτωβρίου έχει αλλάξει ριζικά το δόγμα ασφαλείας του Ισραήλ.
Η Ιερουσαλήμ δεν σκοπεύει πλέον να περιμένει μέχρι μία εχθρική δύναμη να ολοκληρώσει την εγκατάστασή της. Θα επιδιώκει να καταστρέφει τις απειλητικές υποδομές πριν μετατραπούν σε μόνιμα στρατιωτικά τετελεσμένα.
Αυτό σημαίνει ότι ενδεχόμενη ανάπτυξη τουρκικών ραντάρ, αντιαεροπορικών συστημάτων, μέσων ηλεκτρονικού πολέμου, μαχητικών αεροσκαφών ή βαρέος στρατιωτικού υλικού στη Συρία μπορεί να βρεθεί στο ισραηλινό στόχαστρο.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Israel Hayom που παρουσιάστηκε στην εκπομπή, το μήνυμα προς την Τουρκία είναι σαφές: κάθε στρατιωτική υποδομή που θεωρείται απειλητική θα προσβάλλεται προτού προλάβει να εδραιωθεί.
Ισραηλινοί αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμη και επιχειρήσεις εναντίον στελεχών ή υποδομών της Χαμάς στο τουρκικό έδαφος, εφόσον αυτές θεωρηθούν νόμιμοι στόχοι από την Ιερουσαλήμ.
Ισραηλινό βέτο στον μηχανισμό αποκλιμάκωσης
Ιδιαίτερο βάρος έχουν και οι πληροφορίες ότι το Ισραήλ απέρριψε την αμερικανική πρωτοβουλία για τη δημιουργία μηχανισμού αποκλιμάκωσης με την Τουρκία στη Συρία.
Η πρόταση, την οποία φέρεται να προωθούσε ο Τομ Μπάρακ, προέβλεπε έναν δίαυλο συνεννόησης για την αποτροπή άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Η Ιερουσαλήμ, όμως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να ενημερώνει εκ των προτέρων την Τουρκία για τις επιχειρήσεις της ούτε να αναγνωρίσει στην Άγκυρα δικαίωμα βέτο στις ισραηλινές κόκκινες γραμμές.
Πρώην αξιωματούχος της Μοσάντ εκτίμησε ότι το πλήγμα στην Αμπού αλ-Ντουχούρ ήταν μόνο η αρχή και ότι η Συρία αποτελεί το «σημείο μηδέν» μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης.
Η Άγκυρα αρνείται και ταυτόχρονα απειλεί
Η Τουρκία επιχείρησε επισήμως να υποβαθμίσει το εύρος της στρατιωτικής παρουσίας της στη Συρία. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε ότι υπήρχε τουρκικό προσωπικό στην αεροπορική βάση την ώρα του ισραηλινού πλήγματος.
Η εκπομπή, όμως, υπενθύμισε προηγούμενες τουρκικές δηλώσεις, πληροφορίες και οπτικό υλικό που επιβεβαιώνουν ευρύτερη τουρκική στρατιωτική δραστηριότητα στη Συρία και στήριξη προς τη Δαμασκό απέναντι στις κουρδικές δυνάμεις.
Την ίδια ώρα, τα φιλοκυβερνητικά μέσα στην Τουρκία ανεβάζουν επικίνδυνα τους τόνους. Ο Ιμπραχίμ Καραγκιούλ έκανε λόγο για αναπόφευκτο πόλεμο Τουρκίας–Ισραήλ και υποστήριξε ότι η αντιπαράθεση εκτείνεται από τη Γάζα και τη Συρία μέχρι τη Λιβύη, τη Σομαλία, το Σουδάν, την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Άλλα τουρκικά δημοσιεύματα ισχυρίστηκαν ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να καταρρίψει ισραηλινό μαχητικό, όπως είχε καταρρίψει το ρωσικό Su-24 το 2015.
Η ρητορική αυτή, πάντως, έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι η Τουρκία δεν αντέδρασε επιχειρησιακά στον βομβαρδισμό της βάσης. Δορυφορικές εικόνες που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή αποτυπώνουν πολλαπλά σημεία προσβολής και σημαντικές καταστροφές στις εγκαταστάσεις.
Μπακσί προς Τουρκία: «Θα σας κάνουμε κομμάτια»
Η μεγάλη νέα εξέλιξη της εκπομπής ήταν η πολεμική προειδοποίηση του Ινδού υποστράτηγου ε.α. G.D. Μπακσί προς την Τουρκία.
Ο Μπακσί, μία από τις πλέον γνωστές στρατιωτικές φωνές της Ινδίας, εξέφρασε ανοιχτά την ανησυχία του για την ενίσχυση της συνεργασίας Τουρκίας–Πακιστάν και για την είσοδο της Σαουδικής Αραβίας σε μία νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το μήνυμά του προς την Άγκυρα ήταν ωμό:
«Θα σας κάνουμε κομμάτια».
Ο Ινδός στρατηγός υποστήριξε ότι, παρά το μέγεθος του τουρκικού στρατού και τη θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, το ινδικό Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να καταστρέψει οποιαδήποτε τουρκική αρμάδα επιχειρήσει να κινηθεί προς υποστήριξη του Πακιστάν.
«Θα διαλύσουμε οποιαδήποτε τουρκική αρμάδα», προειδοποίησε.
Τα τουρκικά drones και το πλοίο στο Καράτσι
Ο Μπακσί αναφέρθηκε και στον ρόλο που, σύμφωνα με την ινδική πλευρά, διαδραμάτισε η Τουρκία κατά την προηγούμενη πολεμική αναμέτρηση Ινδίας–Πακιστάν.
Υποστήριξε ότι η Άγκυρα είχε ενισχύσει το Πακιστάν με περίπου 1.000 drones, ενώ τουρκικό πολεμικό πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι του Καράτσι την περίοδο της κρίσης.
Έκανε επίσης λόγο για παρουσία Τούρκων χειριστών στο πακιστανικό έδαφος, υποστηρίζοντας ότι τρεις από αυτούς σκοτώθηκαν από ινδικά πλήγματα. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποδίδονται στον Μπακσί και στην ινδική πλευρά, καθώς η Τουρκία δεν έχει αναγνωρίσει επίσημα άμεση εμπλοκή της.
Η ουσία είναι ότι η Ινδία δεν αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως έναν ουδέτερο περιφερειακό παράγοντα. Τη θεωρεί στρατηγικό εξοπλιστή και υποστηρικτή του Πακιστάν.
Φόβοι για ένα νέο «σουνιτικό ΝΑΤΟ»
Ο Ινδός στρατηγός έκανε λόγο για τον κίνδυνο δημιουργίας ενός «σουνιτικού ΝΑΤΟ» με πυρήνα την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.
Η νέα αυτή αρχιτεκτονική θα συνδύαζε:
- Την αμυντική βιομηχανία και τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας.
- Το πυρηνικό οπλοστάσιο του Πακιστάν.
- Την οικονομική και ενεργειακή δύναμη της Σαουδικής Αραβίας.
Για το Νέο Δελχί, ένας τέτοιος άξονας αποτελεί άμεση στρατηγική πρόκληση, καθώς το Πακιστάν θα μπορούσε να αποκτήσει περισσότερα όπλα, οικονομικούς πόρους και ισχυρότερη διπλωματική κάλυψη.
Παράλληλα, τουρκικές αναλύσεις που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή παραδέχονται ότι η ενίσχυση της συνεργασίας Άγκυρας–Ισλαμαμπάντ–Ριάντ συνδέεται και με τον φόβο απέναντι στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–Ινδίας.
Οι επιλογές του Ερντογάν ωθούν αντικειμενικά την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ, την Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε στενότερη συνεργασία.
Η αντιπαράθεση περνά στην Ανατολική Μεσόγειο
Η κρίση Ισραήλ–Τουρκίας δεν περιορίζεται στον συριακό εναέριο χώρο. Σύμφωνα με ισραηλινές πληροφορίες, καταγράφονται περιστατικά και προειδοποιήσεις ανάμεσα σε τουρκικές και ισραηλινές ναυτικές μονάδες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει το ναυτικό και στρατηγικό της αποτύπωμα, ενώ το Ισραήλ εμβαθύνει τη συνεργασία του με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Στον ισραηλινό σχεδιασμό, η Κρήτη και η Κύπρος αποκτούν αυξανόμενη σημασία. Διαμορφώνεται ένα τόξο συνεργασίας που ξεκινά από την Ινδία, περνά από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ και φθάνει μέσω Κύπρου και Ελλάδας στην Ευρώπη.
Πρόκειται για τη γεωπολιτική βάση του IMEC, ενός διαδρόμου που παρακάμπτει την Τουρκία και περιορίζει τη δυνατότητα της Άγκυρας να ελέγξει τις συνδέσεις ανάμεσα στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Επιχείρηση Τουρκίας και Κατάρ κατά της ελληνοϊσραηλινής σχέσης
Το «Direct News» αναφέρθηκε και σε μία οργανωμένη επικοινωνιακή εκστρατεία από τουρκικά και καταριανά δίκτυα, με στόχο να παρουσιαστεί η στρατηγική σχέση Ελλάδας–Ισραήλ ως ετοιμόρροπη.
Φιλοπαλαιστινιακές κινητοποιήσεις, μεμονωμένες αντιδράσεις και δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται για να καλλιεργηθεί η εικόνα ότι η ελληνική κοινωνία απορρίπτει συνολικά τη συνεργασία με το Ισραήλ.
Μέσα όπως το Middle East Eye και τουρκικά κρατικά δίκτυα επιχειρούν να εμφανίσουν ως βάρος για την Ελλάδα τις αμυντικές προμήθειες, τις ισραηλινές επενδύσεις και την τριμερή συνεργασία με την Κύπρο.
Ισραηλινές αναλύσεις, όμως, τονίζουν ότι η στρατηγική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ δεν καταρρέει. Αντιθέτως, ενισχύεται στην άμυνα, την ενέργεια, την τεχνολογία, τις πληροφορίες και την περιφερειακή ασφάλεια.
Η Τουρκία επαναφέρει τις «γκρίζες ζώνες»
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο για την Ελλάδα είναι η νέα τουρκική επίθεση κατά του ελληνικού χωροταξικού σχεδιασμού.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δεν παράγει νομικές συνέπειες για την Τουρκία. Παράλληλα, η Άγκυρα συνδέει τις αντιδράσεις της με τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα και επαναφέρει εμμέσως τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».
Ιδιαίτερη σημασία έχει η γεωγραφία των τουρκικών χαράξεων: από το βορειοανατολικό Αιγαίο, κοντά στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και την περιοχή του Καστελλόριζου.
Η τουρκική στρατηγική επιδιώκει κάθε ελληνική πρωτοβουλία να συνοδεύεται από επίσημη καταγραφή της τουρκικής διαφωνίας. Με αυτόν τον τρόπο η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει σταδιακά ένα άτυπο βέτο στην άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ελεγχόμενη ένταση και κίνδυνος νέας Κάσου
Η Τουρκία δεν επιδιώκει απαραίτητα μία ανεξέλεγκτη πολεμική σύγκρουση. Επιχειρεί να δημιουργεί ελεγχόμενη ένταση, αρκετή ώστε να επηρεάζει τις ελληνικές αποφάσεις χωρίς να περνά το όριο ενός γενικευμένου πολέμου.
Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν η Άγκυρα επιχειρήσει να μεταφέρει τις αμφισβητήσεις από τις ανακοινώσεις και τους χάρτες στη θάλασσα.
Το μεγαλύτερο τεστ θα είναι η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Αθήνα φέρεται να επιταχύνει τις σχετικές διαδικασίες, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών προετοιμάζει διπλωματικές πρωτοβουλίες για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.
Στόχος είναι να μην επαναληφθεί το προηγούμενο της Κάσου, όταν η εμφάνιση τουρκικών πολεμικών μονάδων στην περιοχή οδήγησε σε διακοπή των εργασιών.
Η διεθνοποίηση του ζητήματος είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Η Ελλάδα πρέπει να αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να στηρίξει τον σχεδιασμό της και να μην περιμένει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ ή τρίτες χώρες να αναλάβουν την υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Διπλός στρατιωτικός συναγερμός για την Ελλάδα
Η εκπομπή παρουσίασε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο παράλληλες προκλήσεις ασφαλείας.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι ιρανικές απειλές εναντίον αμερικανικών στόχων σε ευρωπαϊκό έδαφος και από την άλλη η κλιμάκωση της τουρκικής αμφισβήτησης στο Αιγαίο.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται σενάρια ενίσχυσης της αεράμυνας σε στρατηγικά σημεία, όπως η Σούδα, αλλά και στη βόρεια Ελλάδα. Παράλληλα, οι ελληνικές αρχές παρακολουθούν το ενδεχόμενο η Άγκυρα να βγάλει πλοία στη θάλασσα και να επιχειρήσει να δημιουργήσει νέα κρίση.
Μήνυμα συντονισμού από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ
Ιδιαίτερο στρατηγικό βάρος αποκτούν οι διαδοχικές επισκέψεις του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, στρατηγού Δημητρίου Χούπη, στο Ισραήλ και την Κύπρο.
Οι επαφές του δείχνουν την αυξανόμενη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό και την ανάγκη στενότερου επιχειρησιακού συντονισμού με δύο από τους σημαντικότερους εταίρους της Αθήνας.
Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε μία περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ έχει ήδη χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ εναντίον υποδομών που συνδέονται με την τουρκική επέκταση στη Συρία.
Παραλίγο αεροπορική τραγωδία πάνω από την Κύπρο
Ένα εξαιρετικά σοβαρό περιστατικό στο FIR Λευκωσίας ανέδειξε τους πραγματικούς κινδύνους που προκαλεί η παράνομη τουρκική δραστηριότητα.
Τουρκικό αεροσκάφος φέρεται να μην ανταποκρινόταν στις κλήσεις των Κυπρίων ελεγκτών, να παρεξέκλινε από τη δηλωμένη πορεία του και να άρχισε να ανεβαίνει προς το επίπεδο πτήσης FL360, δηλαδή περίπου στα 36.000 πόδια.
Στο ίδιο ύψος κινούνταν πολιτικό Boeing, με αποτέλεσμα οι πορείες των δύο αεροσκαφών να αρχίσουν να συγκλίνουν.
Η άμεση παρέμβαση των ελεγκτών της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίοι έδωσαν εντολές στο πολιτικό αεροσκάφος, απέτρεψε μία ενδεχόμενη τραγωδία.
Το περιστατικό δείχνει ότι η τουρκική αμφισβήτηση στο FIR Λευκωσίας δεν αποτελεί μόνο πολιτικό ή νομικό ζήτημα. Δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο για την ασφάλεια των πτήσεων.
Κινητικότητα γύρω από τον IMEC
Σημαντικές θεωρούνται και οι πρώτες κινήσεις της νέας πρέσβεως του Ισραήλ στην Αθήνα, η οποία συναντήθηκε διαδοχικά με τους πρέσβεις της Κύπρου και της Ινδίας.
Οι συναντήσεις φέρνουν στο ίδιο διπλωματικό κάδρο τις τέσσερις χώρες που βρίσκονται στον πυρήνα του IMEC: Ινδία, Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα.
Η κινητικότητα αυτή επιβεβαιώνει ότι, παρά την τουρκική και καταριανή προπαγάνδα, η στρατηγική σύγκλιση συνεχίζεται και αποκτά ευρύτερο γεωπολιτικό βάθος.
Ο Ερντογάν χάνει σε όλα τα σενάρια
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, νέα δημοσκόπηση στην Τουρκία χτυπά καμπανάκι για τον Ερντογάν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίζεται να χάνει σε υποθετικές αναμετρήσεις απέναντι στον Μανσούρ Γιαβάς, τον Οζγκιούρ Οζέλ και τον φυλακισμένο Εκρέμ Ιμάμογλου.
Το καθεστώς εξακολουθεί να ελέγχει ισχυρούς κρατικούς, δικαστικούς και επικοινωνιακούς μηχανισμούς. Η κοινωνική απογοήτευση, όμως, μεγαλώνει την ώρα που ο Ερντογάν ανοίγει συνεχώς νέα εξωτερικά μέτωπα.
Από τη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι την Ινδία και το Πακιστάν, η τουρκική πολιτική προκαλεί τη δημιουργία αντίρροπων συμμαχιών.
Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής: η Τουρκία επιχειρεί να απλώσει την ισχύ της σε μία τεράστια γεωγραφική ζώνη, αλλά οι κινήσεις της φέρνουν πιο κοντά το Ισραήλ, την Ινδία, την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Για την Ελλάδα ανοίγεται ένα παράθυρο στρατηγικής ευκαιρίας. Αρκεί η σύγκλιση αυτή να μετατραπεί από διπλωματικές δηλώσεις σε πραγματική αποτρεπτική ισχύ.