Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας
Ο πρώτος γύρος του πολέμου στο Ιράν έληξε χωρίς οι ΗΠΑ να καταφέρουν να καταβάλλουν τη θέληση του καθεστώτος, παρά τα αλλεπάλληλα ισχυρά χτυπήματά τους. Αυτό ουσιαστικά έθεσε συνθήκες ισοπαλίας στο στρατηγικό επίπεδο παρά την τακτική στρατιωτική νίκη της αεροναυτικής επιχείρησης των ΗΠΑ. Το Μνημόνιο Κατανόησης, που ο Τραμπ αναγκάστηκε να υπογράψει για να ξαναγεμίσει τις ενεργειακές δεξαμενές της ασθμαίνουσας Αγοράς, περιείχε όρους που δεν θα μπορούσε ποτέ να αποδεχθεί η Αμερική, ούτε ο άσπονδος αλλά καθιερωμένος σύμμαχός τους, το Ισραήλ. Ο Τραμπ όμως θυσίασε τον αντιπρόεδρό του του σε άκαρπες συνομιλίες με την προοπτική οι Ιρανοί να του παραχωρήσουν μια έντιμη αποχώρηση.
Αυτό θα σήμαινε την επάνοδο στο status quo ante, την πρότερη κατάσταση όπου ήταν τα πράγματα πριν την επίθεση. Οι ΗΠΑ είχαν κάποιους λόγους να το πιστεύουν αυτό καθότι το Ιράν είχε δείξει σημαντική υποχωρητικότητα, υποτονικότητα στις ανταπαντήσεις του και διάθεση για επάνοδο στην πρότερη κατάσταση κατά τις δύο προηγούμενες αναμετρήσεις με τις ΗΠΑ τους προηγούμενους μήνες. Όμως αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Ενδυναμωμένο από την επιβίωσή του και την συσπείρωση που απολαμβάνει λόγω της εξωτερικής επιθέσεως, το Ιράν με τη φανερή πλέον υποστήριξη της Κίνας και της Ρωσίας, εμμένει στους όρους που απερίσκεπτα υπέγραψε η Αμερική, προκαλώντας την να κλιμακώσει με αβέβαιες συνέπειες ή να αποχωρήσει ταπεινωμένη.
Ενώ όμως η ταπείνωση μιας αποχώρησης θα εξέθετε-ίσως και ανεπανόρθωτα σε αυτή τη χρονική στιγμή- το κύρος της υπερδύναμης, μια κλιμάκωση ενέχει, αφενός, τον κίνδυνο άλλης μιας αεροναυτικής επιχείρησης που πιθανότατα δεν θα κάμψει τον Ιράν και θα εκθέσει περαιτέρω την Αμερική στη διπλωματική διαδικασία, και, αφετέρου, μια χερσαία κλιμάκωση ενέχει κινδύνους σημαντικών απωλειών, με βραχυπρόθεσμα μόνο αποτελέσματα, ενώ μια πυρηνική επιλογή θα εξοβελίσει το ηθικό πλεονέκτημα δια παντός από τις ΗΠΑ στην διεθνή κονίστρα του επόμενου αιώνα.
Το δίλημμα όμως είναι πολύ σημαντικό γιατί θα καθορίσει το μέλος της διαμάχης της εποχής μας. Αν η Αμερική εγκλωβιστεί στη Μέση Ανατολή, δεν θα είναι σε θέση να ασκήσει επιρροή στην Άπω Ανατολή και σύντομα θα πρέπει να αποδεχθεί την δεύτερη θέση στην παγκόσμια οικονομία καθώς η Κίνα επεκτείνεται με το Δρόμο του Μεταξιού στην υπόλοιπη Υφήλιο και θέτει την Ταϊβάν και τους υπόλοιπους συμμάχους των Αμερικάνων στην Άπω Ανατολή υπό τη σκιά της. Αν και το πρόσφατο δόγμα της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής παρουσιάζει τέτοια δείγματα απομονωτισμού, παρόλα αυτά, δηλώνει, έστω και ευχετικά, την πρόθεση να ανασχέσει την Κίνα στην Άπω Ανατολή και γενικότερα σε οικονομικό και εμπορικό επίπεδο. Οπότε ο εγκλωβισμός των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή θα τους στερούσε σημαντικότατα αυτή την επιλογή ανάσχεσης καθώς δεν θα ήταν σε θέση να υπερασπίσουν την Ταϊβάν ή να ελέγξουν τους θαλάσσιους διαδρόμους στους οποίους βασίζεται η Κίνα για την οικονομική εξέλιξή της.
Αν και επιφανειακά, η στρατηγική επιλογή της Άπω Ανατολής φαίνεται ξεκάθαρη, ωστόσο, η αποχώρηση από τον Περσικό Κόλπο και η παράδοση της περιοχής στο Ιράν, ως «τοπικό ηγεμόνα» δεν είναι εύπεπτη εναλλακτική, καθώς αυτό θα σήμαινε τη σταδιακή -ή και άμεση- αύξηση της επιρροής του Ιράν -και πρακτικά, της Κίνας- στα πετρέλαια του Κόλπου, με αποτέλεσμα την αύξηση της ποσότητας πετρελαίου που απολαμβάνει η Κίνα και αντιστοίχως την ενεργειακή αφαίμαξη των συμμάχων της Αμερικής στον Ειρηνικό. Οπότε ακόμα και η αποχώρηση από τη Μέση Ανατολή δε θα είναι «αναίμακτη» για τις ΗΠΑ αφού θα σημάνει την ενεργειακή αποσταθεροποίηση του Ειρηνικού και την σημαντικότατη ενίσχυση της Κίνας στην επερχόμενη οικονομική διαμάχη και ιδιαιτέρως στην «κούρσα για την Τεχνητή Νοημοσύνη».
Μεταξύ σφύρας και άκμονος, οι ΗΠΑ προσπαθούν να συντάξουν όσες δυνάμεις μπορούν σε ένα απονενοημένο σχέδιο. Να κρατήσουν την περιοχή της Μέσης Ανατολής χωρίς πολλά αμερικανικά στρατεύματα, χρησιμοποιώντας δυνάμεις των τζιχαντιστών του Τζολάνι, της Τουρκίας και, ει δυνατόν, των Κούρδων και των Μπαλούχων. Σαν τοπικός αντιπρόσωπός τους θα δράσει το Ισραήλ, πιθανότατα εργαλειοποιώντας την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Σομαλιλάνδη, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και πιθανώς και κάποιες άλλες πετρομοναρχίες.
Απέναντί τους θα ταχθεί το Ιράν , ως τοπικός αντιπρόσωπος της Κίνας, προσπαθώντας να εργαλειοποιήσει τις σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ, τους Χούθι, τις τρομοκρατικές οργανώσεις της περιοχής, τη Σομαλία, και όσες πετρομοναρχίες επιλέξουν να του υποταχθούν.
Σε αυτό το νέο χάρτη της περιοχής που θα επανακαθορίσει τα σύνορα και τις δυναμικές του πλασματικού μορφώματος των Σάϊκς-Πικώ, η Τουρκία -και πιθανότατα και ο Τζολάνι που προσποιείται ότι ακολουθεί το άρμα της- φαίνεται να ακολουθεί την ουδέτερη επιλογή της Κίνας και να περιμένει, για άλλη μια φορά μετα τον Β’ΠΠ, ως επιτήδειος ουδέτερος, τις εξελίξεις για να επιλέξει τη «σωστή πλευρά της Ιστορίας». Όμως δεν είναι υπερδύναμη σαν την Κίνα ώστε να επιβάλλει την αναμονή όσων την καλούν να εμπλακεί, και αν ο Τράμπ καλέσει στο εγγύς μέλλον, τους «συμμάχους» του στην περιοχή να τον υποστηρίξουν, θα πρέπει να δείξει τα χαρτιά της.