Νέο μέτωπο αντιπαράθεσης ανοίγει η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας ευθέως τις αρμοδιότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας για τη διεξαγωγή ερευνών εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της. Αφορμή αποτελεί η έκδοση κυπριακής NAVTEX για γεωφυσικές έρευνες που σχετίζονται με την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου τηλεπικοινωνιακού καλωδίου East to Med Corridor (EMC), το οποίο προορίζεται να συνδέσει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας και της Ελλάδας. Η Άγκυρα απάντησε με δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι οι περιοχές των ερευνών βρίσκονται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και χαρακτηρίζοντας άκυρες τις ενέργειες της Λευκωσίας.
Η νέα αντιπαράθεση καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς Ελλάδα και Κύπρος προχωρούν σε ερευνητικές δραστηριότητες για έργα στρατηγικών υποδομών, ενώ η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει ανταγωνιστικές θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Η κυπριακή NAVTEX αφορά το ερευνητικό πλοίο KOBI RUEGG, το οποίο έχει αναλάβει τη διεξαγωγή γεωφυσικών εργασιών για τη χάραξη της διαδρομής του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC.
Σύμφωνα με το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, οι αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου έχουν εκδώσει χωριστές NAVTEX για τις έρευνες του ίδιου έργου, σε περιοχές που εμπίπτουν στις αντίστοιχες θαλάσσιες ζώνες τους.
Η κυπριακή NAVTEX για τις έρευνες του KOBI RUEGG
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε τη ναυτική αναγγελία με αριθμό 337/26 μέσω του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης της Λάρνακας.
Η NAVTEX προβλέπει τη διεξαγωγή γεωφυσικών ερευνών από τις 2 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές της κυπριακής ΑΟΖ.
Στην αναγγελία περιλαμβάνονται δύο γραμμές έρευνας με συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες, ενώ προβλέπεται ζώνη εργασιών συνολικού πλάτους δέκα ναυτικών μιλίων, πέντε εκατέρωθεν κάθε γραμμής.
Για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, ζητείται από τα υπόλοιπα πλοία να διατηρούν απόσταση ασφαλείας πέντε ναυτικών μιλίων από το ερευνητικό.
Η αναγγελία προβλέπεται να ακυρωθεί την 16η Νοεμβρίου, στις 00:01 UTC, και αντικαθιστά προηγούμενη NAVTEX με αριθμό 302/26.
Οι συγκεκριμένες εργασίες αφορούν την έρευνα του βυθού πριν από την πόντιση του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου. Δεν αποτελούν ανακοίνωση ότι η εγκατάσταση του καλωδίου έχει ήδη ολοκληρωθεί ή ότι έχει αρχίσει η εμπορική λειτουργία του.
Η Τουρκία αμφισβητεί την κυπριακή δικαιοδοσία
Η απάντηση της Άγκυρας ήταν άμεση, με την έκδοση ανταγωνιστικής NAVTEX μέσω της οποίας αμφισβητείται η δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στις περιοχές όπου έχουν προγραμματιστεί οι εργασίες.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της τουρκικής αναγγελίας, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, επαναλαμβάνει τη γνωστή θέση της περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας, χρησιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό «ελληνοκυπριακή διοίκηση».
Η Τουρκία παρουσιάζει τις κυπριακές ενέργειες ως προσπάθεια νομιμοποίησης θαλάσσιων διεκδικήσεων τις οποίες χαρακτηρίζει παράνομες.
Σύμφωνα με το τουρκικό κείμενο, οι σχετικές δραστηριότητες θεωρούνται από την Άγκυρα άκυρες και δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές.
Η θέση αυτή εντάσσεται στην πάγια τουρκική πολιτική αμφισβήτησης των κυπριακών θαλάσσιων ζωνών και των αρμοδιοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και προβάλλει δικές της διεκδικήσεις σε τμήματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η έκδοση ανταγωνιστικής NAVTEX, πάντως, δεν συνεπάγεται από μόνη της νόμιμη μεταβολή της θαλάσσιας δικαιοδοσίας ούτε αποδεικνύει ότι έχουν παρεμποδιστεί οι εργασίες του ερευνητικού πλοίου.
Και ελληνική NAVTEX για έρευνες νοτιοανατολικά της Κρήτης
Η υπόθεση δεν περιορίζεται στην κυπριακή ΑΟΖ. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων, και η Ελλάδα εξέδωσε NAVTEX για εργασίες του ίδιου ερευνητικού πλοίου στη νοτιοανατολική Κρητική Θάλασσα.
Η ελληνική αναγγελία αφορά το διάστημα 7 έως 11 Νοεμβρίου 2026 και καλύπτει περιοχή που, σύμφωνα με την Αθήνα, εμπίπτει στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Έτσι, οι αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου έχουν προχωρήσει σε χωριστές αναγγελίες για τις θαλάσσιες έρευνες που απαιτούνται πριν από την εγκατάσταση του EMC.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα είχε ήδη αμφισβητήσει τον Οκτώβριο ελληνικές NAVTEX για το συγκεκριμένο τηλεπικοινωνιακό έργο.
Στις 21 Οκτωβρίου, όπως είχε αναφέρει το Βήμα, η Αθήνα απέρριψε τουρκική αναγγελία με την οποία η Άγκυρα διεκδικούσε αρμοδιότητα επί των ερευνών. Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία υποστήριξε ότι η μεγάλη πλειονότητα των συντεταγμένων που περιλαμβάνονταν στην τουρκική NAVTEX αφορούσε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Τι είναι το East to Med Corridor και γιατί έχει στρατηγική σημασία
Το East to Med Corridor αποτελεί έργο υποθαλάσσιων και χερσαίων τηλεπικοινωνιακών υποδομών, με στόχο τη διασύνδεση της Ασίας με την Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας και της Ελλάδας.
Σε αντίθεση με τα ηλεκτρικά καλώδια, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ενέργειας, το EMC προβλέπει τη μεταφορά ψηφιακών δεδομένων μέσω οπτικών ινών.
Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς οι υποθαλάσσιες οπτικές ίνες αποτελούν βασικό τμήμα των διεθνών τηλεπικοινωνιακών δικτύων.
Το EMC εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό ενίσχυσης των ψηφιακών διασυνδέσεων μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ασίας, με την Ελλάδα να επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου ψηφιακών υποδομών.
Η θαλάσσια διαδρομή του έργου αποκτά πρόσθετη γεωπολιτική σημασία, επειδή διέρχεται από περιοχές στις οποίες η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις.
Δύο διαφορετικά καλώδια στο επίκεντρο των τουρκικών διεκδικήσεων
Η αντιπαράθεση για το EMC συμπίπτει χρονικά με τις προετοιμασίες επανεκκίνησης ερευνητικών εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI).
Πρόκειται, ωστόσο, για δύο διαφορετικά έργα.
Το EMC αφορά τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις οπτικών ινών, ενώ το GSI σχεδιάζεται για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των διασυνδεόμενων χωρών.
Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει ρόλο στη διαδικασία συντονισμού ή έγκρισης των εργασιών.
Η Τουρκία χρησιμοποιεί τις ανταγωνιστικές NAVTEX για να προβάλλει τις διεκδικήσεις της σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία, ακόμη και όταν οι εργασίες αφορούν υποδομές διαφορετικής λειτουργίας.
Η εξέλιξη αναδεικνύει ότι η ελληνοτουρκική και η τουρκοκυπριακή αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν περιορίζεται στην αναζήτηση υδρογονανθράκων ή στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, αλλά επεκτείνεται και στην ανάπτυξη κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών.
Το επόμενο διάστημα θα φανεί εάν η τουρκική αντίδραση θα παραμείνει στο επίπεδο των ναυτικών αναγγελιών και των διπλωματικών αμφισβητήσεων ή εάν θα υπάρξουν ενέργειες που θα επηρεάσουν την πραγματοποίηση των ερευνών.
Προς το παρόν, η έκδοση των κυπριακών και ελληνικών NAVTEX είναι επιβεβαιωμένη, όπως και η τουρκική αμφισβήτηση. Δεν έχει, όμως, τεκμηριωθεί από τις διαθέσιμες πληροφορίες φυσική παρεμπόδιση του KOBI RUEGG.