Την 1η Οκτωβρίου η Αθήνα θα φιλοξενήσει το Επιχειρηματικό Φόρουμ Ελλάδας–Αζερμπαϊτζάν. Η ελληνική πλευρά μιλά για «θετική δυναμική» και για ευκαιρίες σε τομείς όπως η πράσινη ενέργεια και η φαρμακοβιομηχανία. Καλές είναι οι επενδύσεις. Αλλά υπάρχει ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απουσιάζει από το τραπέζι: πόσο ασφαλές είναι να αντιμετωπίζουμε το Αζερμπαϊτζάν αποκλειστικά ως οικονομικό εταίρο, σαν να μην υπάρχει γεωπολιτική πραγματικότητα πίσω από τις επιχειρηματικές συμφωνίες;
Η επίσκεψη της Ελληνίδας πρέσβειρας στην Ελεύθερη Οικονομική Ζώνη Alat και η προετοιμασία της Μεικτής Διυπουργικής Επιτροπής και του Επιχειρηματικού Φόρουμ της Αθήνας δείχνουν ότι η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει σημαντικά τις οικονομικές της σχέσεις με το Μπακού.
Αυτό από μόνο του δεν είναι ούτε παράλογο ούτε καταδικαστέο.
Αλλά η οικονομική συνεργασία δεν πρέπει να μετατραπεί σε πολιτική λευκή επιταγή.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα.
Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από το Φόρουμ, δημοσιεύματα και αναλύσεις καταγράφουν εκ νέου ανησυχίες για τη σταθερότητα στον Νότιο Καύκασο. Η ίδια η πρόσφατη συζήτηση γύρω από την ειρηνευτική διαδικασία Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν δείχνει ότι η περιοχή απέχει πολύ από το να έχει απαλλαγεί από τους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι απλώς μια αγορά, ένας προμηθευτής ενέργειας ή ένας πιθανός επενδυτικός εταίρος. Είναι ένα κράτος με συγκεκριμένη γεωπολιτική στρατηγική, σημαντικές ενεργειακές δυνατότητες και στενότατη στρατηγική σχέση με την Τουρκία.
Για την Ελλάδα, επομένως, κάθε άνοιγμα προς το Μπακού πρέπει να συνοδεύεται από σοβαρή στρατηγική αξιολόγηση κινδύνου.
Δεν μπορεί η Αθήνα να πανηγυρίζει για «νέα δυναμική» στις οικονομικές σχέσεις και ταυτόχρονα να κάνει πως δεν βλέπει τι συμβαίνει στον Νότιο Καύκασο.
Δεν μπορεί να μιλάμε για επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια και να ξεχνάμε ότι η ενέργεια στον Καύκασο είναι πρωτίστως γεωπολιτική.
Δεν μπορεί να μιλάμε για επιχειρηματικές ευκαιρίες χωρίς να εξετάζουμε το πολιτικό, νομικό και γεωστρατηγικό ρίσκο που συνοδεύει κάθε μεγάλη επένδυση.
Και κυρίως, δεν πρέπει η Ελλάδα να βρεθεί στη θέση να πληρώσει αύριο πολιτικά το κόστος οικονομικών επιλογών που σήμερα παρουσιάζονται ως απολύτως ουδέτερες.
Η Αθήνα έχει κάθε δικαίωμα να αναπτύξει οικονομικές σχέσεις με το Μπακού. Έχει όμως και υποχρέωση να προστατεύσει τα μακροπρόθεσμα εθνικά της συμφέροντα.
Αυτό σημαίνει ότι στο Φόρουμ της 1ης Οκτωβρίου θα έπρεπε να τεθούν ευθέως ορισμένα ερωτήματα:
Ποιο είναι το γεωπολιτικό ρίσκο των επενδύσεων;
Ποιες είναι οι δεσμεύσεις και οι στρατηγικές επιδιώξεις του Αζερμπαϊτζάν στην περιοχή;
Πώς επηρεάζονται οι ελληνικές επιχειρήσεις από μια ενδεχόμενη νέα κρίση στον Νότιο Καύκασο;
Και ποια είναι η θέση της Ελλάδας σε περίπτωση που οι σχέσεις Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν οδηγηθούν ξανά σε ένταση;
Αυτά δεν είναι εχθρικά ερωτήματα.
Είναι ερωτήματα στοιχειώδους επιχειρηματικής και εθνικής σοβαρότητας.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να φοβάται την επιχειρηματική συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν.
Πρέπει όμως να φοβάται κάτι άλλο:
την οικονομική συνεργασία χωρίς γεωπολιτική επίγνωση.
Γιατί όταν τα συμφέροντα συγκρούονται, οι επιχειρηματικές συμφωνίες δεν εξαφανίζουν τη γεωπολιτική.
Η γεωπολιτική είναι αυτή που στο τέλος καθορίζει πόσο ασφαλείς είναι οι συμφωνίες.
Και η Αθήνα, πριν ανοίξει ακόμη περισσότερο την πόρτα στο Μπακού, οφείλει να γνωρίζει πολύ καλά ποιος βρίσκεται από την άλλη πλευρά της.