Σοβαρούς κινδύνους για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα διαβλέπει ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης από τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα σχετικά με τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Μιλώντας στο Blue Sky, υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διπλωματική ενέργεια ενδέχεται να αξιοποιηθεί μελλοντικά από την Τουρκία για τη θεμελίωση των διεκδικήσεών της, ενώ προειδοποίησε για πιθανή στρατιωτικοποίηση της έντασης στην περιοχή της Κάσου.
«Γιατί δίνουμε σημασία στις τουρκικές διεκδικήσεις;»
Ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών εξέφρασε την κατηγορηματική διαφωνία του με τους χειρισμούς που ακολούθησαν την έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες του Great Sea Interconnector.
Όπως υποστήριξε, η περιοχή νοτίως της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου συνδέεται με τα δικαιώματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενώ αναφέρθηκε και στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.
Αμφισβήτησε τη νομική βάση των τουρκικών διεκδικήσεων που απορρέουν από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, θέτοντας το ερώτημα γιατί η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις τουρκικές αντιρρήσεις, εφόσον θεωρεί ότι δεν διαθέτουν νόμιμο έρεισμα.
Κατά τον ίδιο, η αρχική ελληνική NAVTEX αποτελούσε ορθή ενέργεια για την υποστήριξη ενός έργου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Ωστόσο, εκτίμησε ότι οι μεταγενέστεροι χειρισμοί ήταν λανθασμένοι και ενδέχεται να έχουν δυσάρεστες συνέπειες.
Το έγγραφο που μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία της έγγραφης ενημέρωσης της Άγκυρας.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία επιδίωξε αρχικά να εξασφαλίσει γραπτή αίτηση έγκρισης και στη συνέχεια έγγραφη ενημέρωση, προκειμένου να διαθέτει ένα διπλωματικό τεκμήριο που θα μπορούσε να επικαλεστεί στο μέλλον.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης εκτίμησε ότι ένα τέτοιο έγγραφο θα μπορούσε να παρουσιαστεί από την τουρκική πλευρά σε ενδεχόμενη μελλοντική δικαστική διαδικασία, ως επιχείρημα υπέρ των θέσεών της.
Διευκρίνισε ότι πρόκειται για δική του γεωπολιτική εκτίμηση και όχι για διαπιστωμένη νομική συνέπεια της διακοίνωσης.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη βαρύτητα που έχει μια ρηματική διακοίνωση στις διακρατικές σχέσεις, επισημαίνοντας ότι αποτελεί επίσημη διπλωματική πράξη η οποία παραμένει καταγεγραμμένη.
Ζήτησε να δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο της διακοίνωσης
Ένα από τα κεντρικά σημεία της παρέμβασής του ήταν η ανάγκη να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς αναφέρει η γαλλική ρηματική διακοίνωση.
Ο αντιστράτηγος ε.α. επισήμανε ότι η δημόσια συζήτηση διεξάγεται χωρίς να είναι γνωστό το πλήρες περιεχόμενο του εγγράφου, ενώ αναφέρθηκε και στο αίτημα του Νίκου Ανδρουλάκη για ενημέρωση.
Από την πλευρά της, η παρουσιάστρια έθεσε το ερώτημα εάν η διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και την αίτηση άδειας έχει ουσιαστική διπλωματική σημασία ή χρησιμοποιείται ως επιχείρημα στην πολιτική αντιπαράθεση.
Ο Μπαλτζώης επέμεινε ότι το ζήτημα πρέπει να εξεταστεί με γεωπολιτικά κριτήρια και όχι μέσα από την αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Οι συντεταγμένες και ο κίνδυνος νέων τουρκικών NAVTEX
Ο αναλυτής στάθηκε ιδιαίτερα στις πληροφορίες περί αναφοράς συγκεκριμένων γεωγραφικών συντεταγμένων στη γαλλική επικοινωνία με την Τουρκία.
Χαρακτήρισε το συγκεκριμένο στοιχείο ιδιαίτερα σοβαρό και αναφέρθηκε στις δημόσιες παρεμβάσεις του Τζιχάτ Γιαϊτζί, ενός από τους βασικούς εκφραστές του τουρκικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Εκτίμησε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να προχωρήσει σε νέες NAVTEX, προβάλλοντας τις γνωστές διεκδικήσεις της στην περιοχή των ερευνών.
Στο ενδεχόμενο αυτό, η Ελλάδα θα μπορούσε να απαντήσει με δικές της αναγγελίες, δημιουργώντας έναν νέο κύκλο διπλωματικής και επιχειρησιακής αντιπαράθεσης.
«Αν η Τουρκία θελήσει να κλιμακώσει, θα στείλει φρεγάτες»
Η σοβαρότερη προειδοποίηση του Ιωάννη Μπαλτζώη αφορούσε το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Όπως εξήγησε, εάν η Τουρκία αποφασίσει να οξύνει την κατάσταση, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πολεμικά πλοία, όπως συνέβη κατά την προηγούμενη κρίση στην περιοχή της Κάσου.
Μια τέτοια εξέλιξη, με ελληνικές και τουρκικές φρεγάτες να επιχειρούν στην ίδια θαλάσσια περιοχή, θα δημιουργούσε συνθήκες αυξημένης επικινδυνότητας.
Ο ίδιος δεν παρουσίασε την κλιμάκωση ως βέβαιη εξέλιξη, αλλά ως ένα ενδεχόμενο που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών
Ο αντιστράτηγος ε.α. αναφέρθηκε επίσης στην αμερικανική παρέμβαση για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το State Department έχει εκφράσει τη θέση ότι ένα έργο όπως ο Great Sea Interconnector δεν δικαιολογεί την προβολή αντιρρήσεων ή ενστάσεων.
Ο Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική τοποθέτηση μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη κλιμάκωση, χωρίς ωστόσο να αποκλείει την πιθανότητα νέας έντασης.
Ουκρανία: Οι δύο πόλεις που θεωρεί καθοριστικές
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Ιωάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι οι δύο πλευρές κάθισαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εκτίμησε όμως ότι μια συμφωνία παραμένει εξαιρετικά δύσκολη στην παρούσα φάση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Σλοβιάνσκ και το Κραματόρσκ, δύο πόλεις του Ντονμπάς που θεωρεί καθοριστικές για τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις.
Κατά την εκτίμησή του, ενδεχόμενη κατάληψή τους από τις ρωσικές δυνάμεις θα επιδείνωνε σημαντικά τη διαπραγματευτική θέση της Ουκρανίας και θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμφωνία υπό δυσμενέστερους όρους για το Κίεβο.
Πρόκειται για πρόβλεψη του αναλυτή και όχι για δεδομένη εξέλιξη του πολέμου.