Τι μένει για την Ελλάδα πίσω από τις θερμές δηλώσεις και την αναγνώριση της στρατηγικής της σημασίας; Πώς μετατρέπεται η διπλωματική υποστήριξη σε πραγματική δυνατότητα άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων; Και ποια είναι η ελληνική προετοιμασία εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει ξανά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;
Αυτά ήταν τα βασικά ερωτήματα που τέθηκαν στην εκπομπή «Γνώση Διαλόγου» με την Όλγα Λαθύρη, με τη συμμετοχή του ευρωβουλευτή και πρώην υπουργού Γιάννη Μανιάτη, του καθηγητή Κωνσταντίνου Γρίβα και του αντιναυάρχου Κονιδάρη.
Η συζήτηση ξεκίνησε από την αποτίμηση της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα και εξελίχθηκε σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση με την αντίληψη ότι οι συμμαχίες μπορούν να υποκαταστήσουν την ελληνική στρατηγική, την επιχειρησιακή προετοιμασία και την πολιτική βούληση.
Μανιάτης: Θετικά μηνύματα, αλλά ασάφεια για το καλώδιο
Ο Γιάννης Μανιάτης αναγνώρισε τη σημασία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, την ανάδειξη του ρόλου της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης, καθώς και τη στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου. Στα θετικά συμπεριέλαβε και τη διατήρηση, όπως ανέφερε, των περιορισμών από το Κογκρέσο για τα F-35 προς την Τουρκία.
Ωστόσο, άσκησε κριτική στην αμερικανική τοποθέτηση για την ηλεκτρική διασύνδεση, απορρίπτοντας την προσέγγιση περί «ευαισθησιών» τρίτων χωρών. Κατά τον ίδιο, το ζήτημα αφορά την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και την παρεμπόδιση ενός ευρωπαϊκού έργου από την Τουρκία.
Υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί το καλώδιο με 657 εκατομμύρια ευρώ και υπογράμμισε πως η διασύνδεση υπηρετεί την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και την ενεργειακή ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει την αντικατάσταση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο με μια νέα εξάρτηση από το αμερικανικό LNG. Η στρατηγική και ενεργειακή αυτονομία, τόνισε, απαιτεί περισσότερα από την αλλαγή προμηθευτή.
Οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις και οι 32 τροπολογίες
Ο ευρωβουλευτής ανέφερε ότι έχει εξασφαλίσει γραπτές απαντήσεις από την ύπατη εκπρόσωπο Κάγια Κάλας και τον επίτροπο Ενέργειας, οι οποίες, σύμφωνα με την παρουσίασή του, εκφράζουν πρόθεση παρέμβασης εφόσον η Ελλάδα ζητήσει ευρωπαϊκή υποστήριξη απέναντι σε παρεμπόδιση του έργου.
Ζήτησε το θέμα να τεθεί και στο επίπεδο των Ευρωπαίων ηγετών, ώστε η πολιτική στήριξη να αποκτήσει σαφέστερο περιεχόμενο.
Παρουσίασε επίσης βασικές κατευθύνσεις από τις 32 τροπολογίες που, όπως είπε, κατέθεσε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο αποκλεισμός εταιρειών τρίτων χωρών που απειλούν κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών, η επιβολή εμπάργκο σε όπλα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους και η καταδίκη του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Αναφέρθηκε ακόμη στην ενίσχυση της επιχείρησης «Ασπίδες», στην παράταση της επιχείρησης «Ειρήνη» και στην ανάγκη επιχειρησιακής εφαρμογής της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι οι προτάσεις αυτές αποτελούν αντικείμενο διεκδίκησης για το τελικό ευρωπαϊκό κείμενο. Για την πορεία του καλωδίου, παρέπεμψε στην ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης.
Γρίβας: Η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχθεί νέα υποχώρηση τύπου Ιμίων
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην ομιλία Ρούμπιο για την πολιτισμική θέση της Ελλάδας. Υποστήριξε ότι η χώρα διαθέτει δυνατότητες παρέμβασης πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που υποδηλώνουν το μέγεθος και ο πληθυσμός της, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και γεωπολιτικών συστημάτων.
Αυτό, όμως, κατά την ανάλυσή του, προϋποθέτει αυτοτελή ελληνική πολιτική και όχι προσδοκία προστασίας από τρίτους.
Για το καλώδιο, υποστήριξε ότι η τουρκική στάση εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Χαρακτήρισε τη «Γαλάζια Πατρίδα» εργαλείο ενός ευρύτερου υβριδικού πολέμου και άσκησε έντονη κριτική στις πολιτικές κατευνασμού και στην αντίληψη των «ήρεμων νερών».
Η προειδοποίησή του ήταν σαφής: μια νέα υποχώρηση αντίστοιχη με εκείνη των Ιμίων θα αποτελούσε, κατά την εκτίμησή του, συντριπτικό πλήγμα για τη θέση της Ελλάδας.
Ταυτόχρονα, απέρριψε την εικόνα μιας άτρωτης Τουρκίας, επισημαίνοντας ότι διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές, πολιτικές και γεωστρατηγικές αδυναμίες. Η ελληνική αποτροπή, πρόσθεσε, χρειάζεται πραγματική ετοιμότητα και βούληση αντίδρασης, ώστε η απειλή χρήσης ισχύος να είναι αξιόπιστη.
Κονιδάρης: Ο στόλος χρειάζεται αποστολή, σχέδιο και πολιτική απόφαση
Ο αντιναύαρχος Κονιδάρης στάθηκε στην απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες διαβεβαιώσεις και στον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Έθεσε το ερώτημα τι ακριβώς θα πράξει η Ελλάδα εάν εμφανιστούν τουρκικά πολεμικά πλοία στην περιοχή των ερευνών και ποια αποστολή θα ανατεθεί στον ελληνικό στόλο.
Επικαλούμενος την εμπειρία των Ιμίων, προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας κινητοποίησης που θα καταλήξει σε νέα υποχώρηση χωρίς εκπλήρωση της αποστολής.
Διατύπωσε επίσης τον φόβο μήπως η έναρξη εργασιών εξυπηρετήσει συμβατικά ορόσημα και πληρωμές, χωρίς να έχει διασφαλιστεί η συνέχεια του έργου. Πρόκειται για ανησυχία που εξέφρασε ο ίδιος, όχι για τεκμηριωμένη διαπίστωση σχετικά με τις προθέσεις των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Στο ζήτημα της ενημέρωσης της Τουρκίας, έθεσε ένα κρίσιμο επιχειρησιακό ερώτημα: τι θα συμβεί εάν η Άγκυρα απαντήσει απαιτώντας άδεια; Ο Γρίβας συμπλήρωσε ότι ακόμη και μια τουρκική «έγκριση» θα μπορούσε να αξιοποιηθεί μελλοντικά ως επιχείρημα δικαιοδοσίας. Γι’ αυτό, υπογράμμισε, απαιτούνται ιδιαίτερα προσεκτικοί διπλωματικοί και νομικοί χειρισμοί.
Πολυδιάστατη πολιτική με ελληνικό περιεχόμενο
Με αφορμή την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, η συζήτηση επεκτάθηκε στην πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Ο Γρίβας υποστήριξε ότι στον πολυπολικό κόσμο συνεργασία και ανταγωνισμός συνυπάρχουν ακόμη και μεταξύ των ίδιων κρατών. Αναφέρθηκε στις δυνατότητες προσέγγισης με την Ιαπωνία και την Ινδία, συνδέοντας την υπεράσπιση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων με ευρύτερα συμφέροντα ναυτικών δυνάμεων.
Ο Κονιδάρης τάχθηκε υπέρ της ανάπτυξης οικονομικών σχέσεων με διαφορετικούς εταίρους, διατηρώντας τον δυτικό στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας. Υπογράμμισε, όμως, ότι μια στρατηγική κρίνεται από τους διαθέσιμους πόρους, τα μέσα και τις αποφάσεις που υποστηρίζουν τους στόχους της.
Οι ψαράδες, ο «Νέαρχος» και το κόστος των αποστολών
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους Έλληνες αλιείς και στη διατήρηση ζωντανών κοινωνιών στα νησιά. Ο Κονιδάρης άσκησε κριτική στην αντιμετώπιση της παράκτιας αλιείας, συνδέοντας την οικονομική επιβίωση των ψαράδων με την καθημερινή ελληνική παρουσία στο Αιγαίο.
Ο Γρίβας συμφώνησε ότι τα ελληνικά αλιευτικά αποτελούν μέρος της εθνικής παρουσίας στη θάλασσα και υποστήριξε ότι η Τουρκία αξιοποιεί τα δικά της στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της.
Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής, ο Κονιδάρης χαρακτήρισε σημαντικό βήμα την επικείμενη ύψωση της σημαίας στη φρεγάτα «Νέαρχος», διευκρινίζοντας ότι η πλήρης επιχειρησιακή ένταξη απαιτεί χρόνο, δοκιμές και προετοιμασία.
Έθεσε, τέλος, το ζήτημα της πρόσθετης χρηματοδότησης των διεθνών αποστολών, ώστε αυτές να μη στερούν πόρους από τη συντήρηση, την εκπαίδευση και τη μέριμνα για το προσωπικό. Η ενίσχυση του στόλου, τόνισε, πρέπει να συνοδεύεται από έμπρακτη στήριξη των ανθρώπων που τον στελεχώνουν.