Μπροστά σε μια νέα μεταφορά μεταναστών από την Κρήτη βρίσκεται η Σάμος, μόλις δύο μήνες μετά το προηγούμενο ανάλογο περιστατικό που είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση της τοπικής αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων του νησιού.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Samos24, περίπου 215 μετανάστες αναμένεται να φτάσουν την Κυριακή με πλοίο στο λιμάνι του Μαλαγαρίου. Οι αρμόδιες αρχές έχουν προγραμματίσει την άμεση μεταγωγή τους στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή στη θέση Ζερβού, όπου πρόκειται να υποβληθούν στις προβλεπόμενες διαδικασίες υποδοχής, καταγραφής και ταυτοποίησης.
Η μεταφορά εντάσσεται στη διαχείριση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών που καταγράφονται στην Κρήτη και στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Επαναφέρει, όμως, στο προσκήνιο το βασικό ερώτημα που είχαν θέσει οι τοπικοί φορείς ήδη από τον περασμένο Ιούνιο:
Προορίζεται η δομή της Ζερβού αποκλειστικά για όσους φτάνουν στη Σάμο ή μετατρέπεται σταδιακά σε κεντρικό υποδοχέα μεταναστευτικών πληθυσμών από ολόκληρη τη χώρα;
Επανάληψη της μεταφοράς του Ιουνίου
Το νέο περιστατικό θυμίζει έντονα όσα είχαν συμβεί τον περασμένο Ιούνιο, όταν περίπου 300 αιτούντες άσυλο είχαν μεταφερθεί από την Κρήτη στη Σάμο και οδηγήθηκαν επίσης στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή της Ζερβού.
Η απόφαση εκείνη είχε προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις, καθώς ελήφθη χωρίς προηγούμενη ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές αρχές. Για τη Σάμο, η οποία από το 2015 βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της μεταναστευτικής κρίσης, η μεταφορά ανθρώπων που είχαν φτάσει σε άλλη περιφέρεια της χώρας θεωρήθηκε από τους τοπικούς φορείς παραβίαση των συμφωνηθέντων για τη λειτουργία της δομής.
Η επανάληψη του ίδιου σχεδίου, αυτή τη φορά με περίπου 215 άτομα, δημιουργεί την αίσθηση ότι η μεταφορά του Ιουνίου δεν ήταν έκτακτη και μεμονωμένη απόφαση, αλλά ενδέχεται να αποτελέσει πάγια πρακτική για την αποσυμφόρηση της Κρήτης.
Η έκτακτη σύσκεψη των τοπικών φορέων
Στις 18 Ιουνίου, μετά την προηγούμενη μεταφορά, είχε πραγματοποιηθεί έκτακτη σύσκεψη στο Δημαρχιακό Μέγαρο Σάμου, με πρωτοβουλία του δημάρχου Ανατολικής Σάμου.
Στη σύσκεψη είχαν συμμετάσχει εκπρόσωποι της Περιφέρειας, των Δήμων Ανατολικής και Δυτικής Σάμου, επικεφαλής δημοτικών παρατάξεων, δημοτικοί σύμβουλοι, καθώς και εκπρόσωποι του τουριστικού και επιχειρηματικού κόσμου του νησιού.
Διαδικτυακά είχε παρέμβει και ο βουλευτής Σάμου, καθηγητής Χριστόδουλος Στεφανάδης, ο οποίος είχε ζητήσει τη διαμόρφωση κοινής στάσης από το σύνολο των τοπικών φορέων και είχε δεσμευθεί να συνταχθεί με τα αιτήματά τους.
Κεντρική απόφαση της σύσκεψης ήταν να εισαχθεί το ζήτημα προς συζήτηση στα δημοτικά συμβούλια Ανατολικής και Δυτικής Σάμου, αλλά και στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο ψήφισμα απέναντι στον σχεδιασμό της κυβέρνησης.
«Η Σάμος έχει σηκώσει δυσανάλογο βάρος»
Στο προσχέδιο του ψηφίσματος που είχε παρουσιαστεί στη σύσκεψη τονιζόταν ότι η Σάμος έχει σηκώσει από το 2015 ένα βάρος δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας.
Οι συνέπειες της πολυετούς μεταναστευτικής πίεσης δεν περιορίστηκαν στη λειτουργία των δομών. Επηρέασαν την οικονομία, τον τουρισμό, την καθημερινότητα των κατοίκων, τις δημόσιες υποδομές και την κοινωνική συνοχή του νησιού.
Οι τοπικοί φορείς είχαν καταστήσει σαφές ότι αντιτίθενται στη μετατροπή της δομής της Ζερβού σε χώρο υποδοχής ανθρώπων που φτάνουν σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της ελληνικής επικράτειας.
Όπως υπογράμμιζαν, όταν σχεδιάστηκε και δημιουργήθηκε η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή, είχε συμφωνηθεί ότι θα εξυπηρετεί τις ανάγκες που προκύπτουν από τις αφίξεις στη Σάμο. Δεν είχε παρουσιαστεί ως κεντρική δομή καταγραφής και ταυτοποίησης για μεταναστευτικούς πληθυσμούς από την Κρήτη ή από άλλες περιοχές της χώρας.
Αμφισβήτηση του κυβερνητικού επιχειρήματος
Η μεταφορά του Ιουνίου είχε χαρακτηριστεί από τους τοπικούς φορείς «μονομερής απόφαση της κυβέρνησης», καθώς παρέκαμψε τις τοπικές αρχές και τα όσα είχαν συμφωνηθεί για τη λειτουργία της Ζερβού.
Ιδιαίτερη κριτική είχε ασκηθεί στο επιχείρημα ότι η μεταγωγή στη Σάμο ήταν απαραίτητη επειδή στη συγκεκριμένη δομή υπάρχει το εκπαιδευμένο προσωπικό που απαιτείται για την καταγραφή και την ταυτοποίηση.
Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης χαρακτήριζαν το συγκεκριμένο επιχείρημα «έωλο». Τόνιζαν ότι έντεκα χρόνια μετά την έναρξη της μεταναστευτικής κρίσης δεν είναι δυνατόν το κράτος να επικαλείται αδυναμία συγκρότησης κατάλληλων υπηρεσιών σε άλλες περιφέρειες.
Εφόσον η Κρήτη δέχεται αυξημένες αφίξεις, η κυβέρνηση όφειλε να έχει δημιουργήσει εγκαίρως εκεί τις απαιτούμενες υποδομές και να έχει διαθέσει εκπαιδευμένο προσωπικό για τις διαδικασίες υποδοχής και ταυτοποίησης.
Η μεταφορά του προβλήματος από την Κρήτη στη Σάμο δεν αποτελεί λύση. Απλώς μετακινεί την πίεση από μία νησιωτική περιοχή σε μια άλλη, η οποία έχει ήδη επιβαρυνθεί υπέρμετρα επί περισσότερο από μία δεκαετία.
Πρόσθετη πίεση στο Νοσοκομείο Σάμου
Στο επίκεντρο του προβληματισμού βρίσκεται και το Νοσοκομείο Σάμου, το οποίο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης.
Η μεταφορά εκατοντάδων ανθρώπων από άλλες περιοχές της χώρας δεν δημιουργεί μόνο ανάγκες φιλοξενίας και διοικητικής διαχείρισης. Ένα μέρος των μεταφερόμενων πληθυσμών ενδέχεται να χρειαστεί εξετάσεις, φαρμακευτική αγωγή, επείγουσα περίθαλψη ή νοσηλεία.
Οι πρόσθετες ανάγκες καλείται να τις καλύψει ένα νοσοκομείο που ήδη δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μόνιμων κατοίκων και των επισκεπτών του νησιού.
Το ζήτημα, συνεπώς, δεν αφορά μόνο τον αριθμό των φιλοξενούμενων στη Ζερβού. Αφορά το σύνολο των δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών που καλούνται να υποστηρίξουν τις διαδοχικές μεταφορές.
Ζητούσαν νομοθετική δέσμευση – Η μεταφορά επαναλαμβάνεται
Μετά τα γεγονότα του Ιουνίου, οι τοπικοί φορείς δεν είχαν περιοριστεί σε μια γενική διαμαρτυρία. Είχαν ζητήσει από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έγγραφη και σαφή δέσμευση, μέσω νομοθετικής ρύθμισης, ότι δεν θα πραγματοποιηθούν νέες μεταφορές στη Ζερβού από άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Το προσχέδιο του ψηφίσματος προειδοποιούσε, μάλιστα, ότι κάθε αντίθετη απόφαση θα έβρισκε τη Σάμο «ενωμένη και αποφασισμένη να αντιδράσει».
Η προγραμματισμένη άφιξη των 215 μεταναστών δείχνει ότι είτε η συγκεκριμένη δέσμευση δεν δόθηκε ποτέ είτε δεν ελήφθη υπόψη από την κυβέρνηση.
Αναμένεται πλέον με ενδιαφέρον η στάση της τοπικής αυτοδιοίκησης, του βουλευτή Σάμου και των παραγωγικών φορέων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν θα επαναλάβουν τις αντιδράσεις του Ιουνίου ή εάν η νέα μεταφορά θα πραγματοποιηθεί χωρίς θεσμική απάντηση.
Η Σάμος δεν μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης»
Η διαχείριση του μεταναστευτικού απαιτεί εθνικό σχεδιασμό, κατανομή των ευθυνών και επαρκείς υποδομές. Δεν μπορεί να στηρίζεται στη διαρκή μεταφορά ανθρώπων προς τα νησιά που διαθέτουν ήδη δομές, ανεξαρτήτως του σημείου εισόδου τους στη χώρα.
Η Σάμος έχει καταβάλει βαρύ κοινωνικό και οικονομικό τίμημα από το 2015. Η ύπαρξη της εγκατάστασης στη Ζερβού δεν σημαίνει ότι το νησί μπορεί να χρησιμοποιείται ως μόνιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για κάθε νέα πίεση που εμφανίζεται στην Κρήτη ή σε άλλη περιοχή.
Η επικείμενη μεταφορά δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική μετακίνηση 215 ανθρώπων. Θέτει ζήτημα αξιοπιστίας της κεντρικής διοίκησης, σεβασμού προς την τοπική κοινωνία και τήρησης των συμφωνιών βάσει των οποίων δημιουργήθηκε η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή.
Και εάν η κυβέρνηση σχεδιάζει να χρησιμοποιεί στο εξής τη Ζερβού ως διαπεριφερειακό κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησης, οφείλει να το δηλώσει καθαρά — όχι να το επιβάλει σταδιακά, με διαδοχικές μεταφορές και χωρίς τη συναίνεση της Σάμου.