Σαφή προειδοποίηση για τον κίνδυνο ακόμη και θερμής σύγκρουσης Τουρκίας–Ισραήλ στη Συρία απηύθυνε ο Σάββας Καλεντερίδης, αναλύοντας στη «Ναυτεμπορική» το παρασκήνιο πίσω από το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ.
Παράλληλα, έστρεψε τα πυρά του κατά της ελληνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία, τονίζοντας ότι η Άγκυρα υποχωρεί μόνο όταν γνωρίζει πως θα πληρώσει κόστος. Αντίθετα, απέναντι στην Ελλάδα, όπως είπε χαρακτηριστικά, «κάθε βήμα που κάνει είναι χωρίς κόστος».
Η παρέμβασή του δεν περιορίστηκε στη σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας. Επεκτάθηκε στη «Γαλάζια Πατρίδα», στο τουρκικό ναυπηγικό πρόγραμμα, στην απουσία ελληνικού εθνικού δόγματος, στην πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και στην επικίνδυνη διείσδυση της τουρκικής επιχειρηματολογίας στο εσωτερικό της χώρας.
Η «παρεξήγηση» που μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο
Ο Σάββας Καλεντερίδης τοποθέτησε τις σημερινές εξελίξεις μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο του πολέμου της Συρίας, ο οποίος άρχισε το 2011 και διήρκεσε 14 χρόνια.
Κατά την ανάλυσή του, ο στρατηγικός στόχος της επιχείρησης ανατροπής του Μπασάρ αλ Άσαντ δεν ήταν η εγκαθίδρυση δημοκρατικού καθεστώτος, αλλά η εξουδετέρωση της ιρανικής επιρροής και η διακοπή της γραμμής υποστήριξης προς τη Χεζμπολάχ.
Όπως υποστήριξε, ο σχεδιασμός έγινε από το Λονδίνο, την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, ενώ η οικονομική υποστήριξη προήλθε κυρίως από το Κατάρ και, έως ένα σημείο, από τη Σαουδική Αραβία. Η Τουρκία, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, ανέλαβε τον ρόλο του επιχειρησιακού διαδρόμου για τη δράση, την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των αντικαθεστωτικών και τζιχαντιστικών οργανώσεων.
«Χρειαζόταν και ο χρήσιμος ηλίθιος στο πεδίο. Αυτός ήταν η Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα πίστεψε ότι η πολυετής εμπλοκή της και η επιρροή που απέκτησε στα στελέχη του νέου συριακού καθεστώτος θα της επέτρεπαν να μετατρέψει τη Συρία σε ένα νεοοθωμανικό προτεκτοράτο.
Εδώ βρίσκεται, κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, η μεγάλη «παρεξήγηση»: το Ισραήλ θεωρεί ότι ο πόλεμος έγινε για να εξυπηρετήσει τη δική του ασφάλεια, ενώ η Τουρκία συμπεριφέρεται σαν να της παραδόθηκε η Συρία «στο πιάτο».
Η κόκκινη γραμμή του Ισραήλ
Ο αναλυτής αναφέρθηκε στη συνεννόηση αποκλιμάκωσης που, όπως είπε, είχε επιτευχθεί στο Μπακού μεταξύ Τούρκων και Ισραηλινών. Βάσει αυτής, οι τουρκικές δυνάμεις δεν θα κινούνταν νοτίως της Χάμα και οι ισραηλινές δεν θα προχωρούσαν βορείως της ίδιας γραμμής χωρίς προηγούμενη ενημέρωση.
Παράλληλα, όμως, υπήρχε μία κρίσιμη ισραηλινή κόκκινη γραμμή: να μην παραχωρηθεί στην Τουρκία στρατιωτική ή αεροπορική βάση στη Συρία.
Κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφορήθηκαν ότι η Άγκυρα μετέφερε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ραντάρ και άλλο στρατιωτικό εξοπλισμό στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, στην επαρχία Ιντλίμπ. Ακολούθησαν προειδοποιήσεις προς τη Δαμασκό, την Άγκυρα και την Ουάσιγκτον, πριν τελικά εκδηλωθεί το ισραηλινό πλήγμα.
Ο ίδιος παρουσίασε μία αλληλουχία επικοινωνιών που, όπως σημείωσε, δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία:
- Στις 14 Αυγούστου υπήρξε, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters που επικαλέστηκε, επικοινωνία του διοικητή της Μοσάντ με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι.
- Την επόμενη ημέρα ο αλ-Σαϊμπάνι μετέβη στην Τουρκία.
- Στις 16 Αυγούστου συναντήθηκε με τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα και ειδικό απεσταλμένο για τη Συρία, Τομ Μπάρακ.
- Στις 17 Αυγούστου ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επικοινώνησε με τον Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας του, κατά τον Καλεντερίδη, να συγκρατήσει το Ισραήλ.
Λίγες ώρες αργότερα ακολούθησε ο βομβαρδισμός.
Η τουρκική διάψευση και η αποφυγή των αντιποίνων
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Σάββας Καλεντερίδης στη δήλωση του εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ, ότι τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία δεν είχε επισκεφθεί τη συγκεκριμένη βάση.
Κατά τον αναλυτή, η Άγκυρα επιχείρησε με τη διάψευση να αποφύγει τόσο την εσωτερική πίεση όσο και την υποχρέωση στρατιωτικής απάντησης, παρά το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε, επλήγησαν τουρκικά συμφέροντα και τουρκικός στρατιωτικός εξοπλισμός.
«Αν δεν λυθεί διά της διπλωματίας, θα λυθεί με πόλεμο», προειδοποίησε, εκτιμώντας ότι το τουρκικό κοινό εμφανίζεται διχασμένο και μάλλον αρνητικό απέναντι στο ενδεχόμενο πολέμου με το Ισραήλ.
Η Άγκυρα, όπως είπε, αναζητεί πολιτικό αφήγημα για να δικαιολογήσει τη μη απάντησή της, υποστηρίζοντας ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει την ένταση για να ενισχύσει την πολιτική του θέση.
«Κότες» απέναντι στο Ισραήλ, «λιοντάρια» απέναντι στην Ελλάδα
Στο πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης συνέκρινε ευθέως την τουρκική συμπεριφορά απέναντι στο Ισραήλ με εκείνη απέναντι στην Ελλάδα:
«Απέναντι στους Ισραηλινούς είναι κότες και απέναντι στους Έλληνες κάνουν τα λιοντάρια και τα κοκόρια».
Ο λόγος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι απλός: η Τουρκία μετρά το κόστος κάθε κίνησής της. Απέναντι στο Ισραήλ γνωρίζει ότι μία στρατιωτική ενέργεια μπορεί να προκαλέσει βαρύ τίμημα. Απέναντι στην Ελλάδα θεωρεί ότι μπορεί να προχωρά χωρίς ουσιαστικές συνέπειες.
«Τι να τα κάνεις τα Rafale και τους Patriot όταν δεν είναι ενταγμένα σε ένα εθνικό σχέδιο και ένα εθνικό δόγμα επιβολής κόστους;» διερωτήθηκε.
Έφερε, μάλιστα, ως παράδειγμα τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που επιβλήθηκαν για τις παράνομες τουρκικές έρευνες και γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ. Όπως επισήμανε, όταν η Τουρκία βρέθηκε αντιμέτωπη με συγκεκριμένο κόστος, απέσυρε τα πλοία της και δεν επανέλαβε τις ίδιες ενέργειες.
Τα 34 τουρκικά πλοία και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Ο Σάββας Καλεντερίδης προειδοποίησε ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι ένα ρητορικό κατασκεύασμα, αλλά δόγμα που υποστηρίζεται από συγκεκριμένο εξοπλιστικό και ναυπηγικό πρόγραμμα.
Αναφέρθηκε στην κατασκευή 34 πλοίων από την Τουρκία, τονίζοντας ότι αυτά ναυπηγούνται για να στηρίξουν εμπράκτως τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρέπεμψε, μάλιστα, στο ιστορικό προηγούμενο της Κύπρου. Μετά την αποτυχία της Τουρκίας να πραγματοποιήσει απόβαση το 1964, η Άγκυρα άρχισε να κατασκευάζει επί μία δεκαετία τα αποβατικά μέσα που χρησιμοποίησε τελικά το 1974.
Το μήνυμά του ήταν σαφές: η Τουρκία καταστρώνει μακροχρόνια σχέδια, εξασφαλίζει τα απαιτούμενα μέσα και περιμένει την κατάλληλη συγκυρία για να τα εφαρμόσει.
Όταν η τουρκική επιχειρηματολογία εισέρχεται στην Ελλάδα
Ακόμη πιο επικίνδυνη από τους τουρκικούς εξοπλισμούς χαρακτήρισε εμμέσως την απουσία συγκροτημένου ελληνικού εθνικού δόγματος. Διότι, όπως εξήγησε, όταν μία χώρα δεν έχει τη δική της εθνική γραμμή, κινδυνεύει να υιοθετήσει τη λογική και τα επιχειρήματα της αντίπαλης πλευράς.
Αναφέρθηκε σε ελληνικές «κορυφαίες προσωπικότητες» που έχουν υποστηρίξει ότι «και η Τουρκία έχει τα δίκια της» στο Αιγαίο, χαρακτηρίζοντας τέτοιες τοποθετήσεις υπόσκαψη του εθνικού φρονήματος.
Υπενθύμισε ακόμη ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε παρουσιάσει τον χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο αμερικανικό Κογκρέσο, καταγγέλλοντας τις τουρκικές διεκδικήσεις. Έθεσε, όμως, το ερώτημα τι μεσολάβησε έκτοτε και η Αθήνα πέρασε από την καταγγελία στη Διακήρυξη Φιλίας και Συνεργασίας με την Άγκυρα.
«Γιατί καταπιήκαμε τον χάρτη της Γαλάζιας Πατρίδας;» διερωτήθηκε.
Το καλώδιο και η μεταφορά του βάρους στη Γαλλία
Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ελλάδα πούλησε το 66% του έργου στη γαλλική Meridiam, χωρίς να έχουν γίνει γνωστά το τίμημα και οι ακριβείς όροι της συμφωνίας.
Παραδέχθηκε ότι οι διεθνείς συμμαχίες είναι απαραίτητες και υπενθύμισε ότι ακόμη και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία επέζησε επί έντεκα αιώνες χάρη στην υψηλή στρατηγική και στις συμφωνίες με δυνάμεις που μπορούσαν να εξισορροπήσουν τους αντιπάλους της.
Ξεκαθάρισε, όμως, ότι η αναζήτηση γαλλικής υποστήριξης για την υλοποίηση του έργου δεν πρέπει να εμφανίζεται ως μεγάλη διπλωματική επιτυχία.
Το κρίσιμο ερώτημα που άφησε είναι εάν η Ελλάδα, κάθε φορά που θα χρειάζεται να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, θα αναζητά μία τρίτη χώρα για να αναλάβει το βάρος.
Και αυτή είναι η ουσία ολόκληρης της παρέμβασής του: η αποτροπή δεν αγοράζεται μόνο με οπλικά συστήματα. Απαιτεί εθνικό σχέδιο, πολιτική βούληση και αποφασιστικότητα να πληρώνει η Τουρκία κόστος για κάθε ενέργεια σε βάρος της Ελλάδας.