Ευθεία έκκληση προς την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν να αναγνωρίσει το τουρκοκυπριακό ψευδοκράτος απευθύνει ο Τούρκος απόστρατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού και πανεπιστημιακός Τζελαλεντίν Γιαβούζ (Celalettin Yavuz), σε συνέντευξή του στο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr.
Η παρέμβασή του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς γίνεται σε ιρανικό μέσο που συνδέεται με κρατικό οργανισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας και επιχειρεί να μεταφέρει απευθείας στην Τεχεράνη την τουρκική επιχειρηματολογία για το Κυπριακό.
Ο Γιαβούζ δεν περιορίζεται, όμως, στο αίτημα για αναγνώριση της αποσχιστικής οντότητας στα κατεχόμενα. Παρουσιάζει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο μέσα από το πρίσμα ενός περιφερειακού ανταγωνισμού, τοποθετώντας Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία και Ισραήλ απέναντι στην Τουρκία και αναδεικνύοντας την Αίγυπτο ως τον κρίσιμο παίκτη που η Άγκυρα επιδιώκει να αποσπάσει από αυτή την εξίσωση.
«Να αναγνωρίσει το Ιράν τη Βόρεια Κύπρο»
Το πλέον χαρακτηριστικό σημείο της συνέντευξης είναι η άμεση έκκληση του Τούρκου αποστράτου προς την ιρανική κυβέρνηση.
«Θα ήθελα εδώ να στείλω ένα άμεσο μήνυμα στους αδελφούς μας και στην αξιότιμη κυβέρνηση του Ιράν: θα ήταν σωστό η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Βόρειας Κύπρου», αναφέρει.
Πρόκειται για σαφή προσπάθεια να μεταφερθεί το τουρκικό αίτημα περί διεθνούς αναγνώρισης του ψευδοκράτους σε μια χώρα ιδιαίτερης γεωπολιτικής βαρύτητας για την Άγκυρα.
Ο Γιαβούζ επιχειρεί μάλιστα να θεμελιώσει την έκκλησή του στη σχέση Τουρκίας–Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έχει υποστηρίξει την Τεχεράνη σε ζητήματα στα οποία θεωρούσε ότι το Ιράν είχε δίκιο. Με αυτή τη λογική ζητά τώρα μια αντίστοιχη ιρανική κίνηση στο Κυπριακό.
Προβλέπει νέα κίνηση Ερντογάν στον ΟΗΕ
Ο Τούρκος απόστρατος συνδέει την έκκλησή του με τη συστηματική προσπάθεια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να θέσει το αίτημα αναγνώρισης του ψευδοκράτους ενώπιον της διεθνούς κοινότητας.
Όπως σημειώνει, ο Τούρκος πρόεδρος έχει ζητήσει κατά τις τέσσερις τελευταίες Γενικές Συνελεύσεις του ΟΗΕ την αναγνώριση της αποσχιστικής οντότητας και εκτιμά ότι θα επαναλάβει το αίτημα για πέμπτη φορά τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Η αναφορά δείχνει ότι η τουρκική πλευρά αντιμετωπίζει πλέον την προώθηση της λεγόμενης «λύσης δύο κρατών» όχι ως περιστασιακή διαπραγματευτική θέση, αλλά ως σταθερό άξονα της στρατηγικής της στο Κυπριακό.
Η τουρκική αφήγηση για την εισβολή του 1974
Ακόμη πιο προκλητική είναι η επιχειρηματολογία που χρησιμοποιεί ο Γιαβούζ για να δικαιολογήσει το αίτημα αναγνώρισης.
Παρουσιάζει την τουρκική εισβολή του 1974 ως «ειρηνευτική επιχείρηση», υιοθετώντας πλήρως την επίσημη τουρκική ορολογία, και υποστηρίζει ότι η μετέπειτα διαίρεση του νησιού εξασφάλισε «ηρεμία».
Πρόκειται για την πάγια τουρκική αφήγηση, η οποία βρίσκεται σε αντίθεση με το διεθνώς αναγνωρισμένο καθεστώς της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την αποσχιστική οντότητα στα κατεχόμενα.
Ο Γιαβούζ φθάνει μάλιστα στο σημείο να συγκρίνει την περίπτωση των κατεχομένων με το Κόσοβο, υποστηρίζοντας ότι τα επιχειρήματα υπέρ της αναγνώρισης του ψευδοκράτους είναι ισχυρότερα από εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν για την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου το 2008.
«Μπλοκ» Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Η συνέντευξη αποκαλύπτει παράλληλα τον τρόπο με τον οποίο ένα τμήμα του τουρκικού στρατηγικού κατεστημένου αντιλαμβάνεται τις νέες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Γιαβούζ παρουσιάζει τη συνεργασία Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ ως ένα περιφερειακό μπλοκ που αναπτύχθηκε απέναντι στην Τουρκία, ιδιαίτερα κατά την περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Άγκυρας με την Αίγυπτο και άλλα αραβικά κράτη είχαν επιδεινωθεί.
Στην ίδια εξίσωση εντάσσει κατά περιόδους την Αίγυπτο, αλλά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κυρίως λόγω της υποστήριξής τους προς τις δυνάμεις του Χαλίφα Χάφταρ στη Λιβύη.
Κατά τον Γιαβούζ, ο ανταγωνισμός στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο. Υποστηρίζει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες και τοποθετεί ως κομβικό σημείο το 2007, όταν η Κυπριακή Δημοκρατία προχώρησε σε αδειοδοτήσεις για έρευνες υδρογονανθράκων.
Υιοθετώντας και εδώ την τουρκική θέση, ισχυρίζεται ότι οι ενέργειες της Λευκωσίας έγιναν χωρίς να ληφθούν υπόψη τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων.
Επίθεση και κατά του «χάρτη της Σεβίλλης»
Ο Τούρκος απόστρατος στρέφεται και κατά των ελληνικών και κυπριακών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες.
Υποστηρίζει ότι Αθήνα και Λευκωσία επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον αποκαλούμενο «χάρτη της Σεβίλλης» ως βάση για τις οριοθετήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την τουρκική ανάγνωση που παρουσιάζει, η Άγκυρα ανέτρεψε αυτή την κατάσταση με την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου το 2019.
Στη συνέχεια, όπως σημειώνει, ακολούθησε η συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας–Αιγύπτου.
Η αναφορά αυτή είναι χαρακτηριστική της σημασίας που εξακολουθεί να αποδίδει η τουρκική στρατηγική στο τουρκολιβυκό μνημόνιο ως εργαλείο αμφισβήτησης του πλέγματος θαλάσσιων οριοθετήσεων που επιδιώκουν Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία.
Στρατηγικός στόχος της Άγκυρας η Αίγυπτος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά του Γιαβούζ στην Αίγυπτο.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει «ζωτικής σημασίας στρατηγική» για την Τουρκία την προσπάθεια να φέρει το Κάιρο πλήρως στο πλευρό της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τοποθέτηση αποκαλύπτει τη βαρύτητα που αποδίδεται από την τουρκική πλευρά στην πορεία των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων.
Μια βαθύτερη προσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου θα μπορούσε, σύμφωνα με αυτή τη στρατηγική ανάγνωση, να μεταβάλει τις περιφερειακές ισορροπίες και να περιορίσει τη συνοχή του σχήματος συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.
Κατηγορεί την Ευρώπη για στήριξη Ελλάδας και Κύπρου
Ο Γιαβούζ στρέφει τα πυρά του και κατά της Ευρώπης, την οποία κατηγορεί ότι τα τελευταία χρόνια εφαρμόζει μεροληπτική πολιτική υπέρ αυτού που αποκαλεί «ζεύγος Ελλάδας–Νότιας Κύπρου».
Συνδέει αυτή τη στάση με τις κυρώσεις και τις πιέσεις που έχει αντιμετωπίσει κατά καιρούς η Άγκυρα, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Ευρώπη επιθυμούν πραγματικά να σπρώξουν μια στρατιωτικά ισχυρή Τουρκία προς τη Ρωσία και την Κίνα.
Στο ίδιο πλαίσιο επισημαίνει ότι στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν πλέον ισχυρά συμφέροντα μεγάλες αμερικανικές, γαλλικές και ιταλικές ενεργειακές εταιρείες, τόσο στα κοιτάσματα φυσικού αερίου όσο και στα σχέδια ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Κατά την εκτίμησή του, επομένως, μπορεί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υποστηρίζουν δημοσίως Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να παρακάμψουν την πολιτική και ναυτική ισχύ της Τουρκίας.
Το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Το σημαντικότερο στοιχείο της συνέντευξης βρίσκεται τελικά στον αποδέκτη της.
Ο Γιαβούζ δεν εκθέτει τις συγκεκριμένες απόψεις σε τουρκικό ακροατήριο. Τις παρουσιάζει στο Ιράν και καλεί ευθέως την Τεχεράνη να κάνει ένα βήμα το οποίο θα αποτελούσε σοβαρή ανατροπή στο Κυπριακό: να αναγνωρίσει το ψευδοκράτος.
Παράλληλα, επιχειρεί να παρουσιάσει στην ιρανική κοινή γνώμη την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ελλάδα και το Ισραήλ ως τμήματα της ίδιας περιφερειακής γεωπολιτικής εξίσωσης απέναντι στην Τουρκία.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλονται και η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τις σχέσεις της με το Κάιρο, η παρέμβαση Γιαβούζ αποτυπώνει μια σαφή τουρκική στρατηγική επιδίωξη: αποδυνάμωση του άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, προσέλκυση νέων περιφερειακών εταίρων και σταδιακή διεύρυνση της διεθνούς αποδοχής της τουρκικής θέσης περί «δύο κρατών» στην Κύπρο.