Σε μια συνέντευξη-ποταμό στον Άρη Λαμπρόπουλο και στην εκπομπή «Στην αιχμή του δόρατος», ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης αποδόμησε την εικόνα της αμερικανικής παντοδυναμίας, μίλησε για αποτυχία του πολέμου κατά του Ιράν και υποστήριξε ότι ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου έσυρε τον Ντόναλντ Τραμπ σε μια σύγκρουση χωρίς καθαρή στρατηγική εξόδου.
Από τα Στενά του Ορμούζ και την εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων έως την ισραηλινή προέλαση στον Λίβανο, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την πολιτική αποσύνθεση της Ευρώπης, ο Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε έναν κόσμο στον οποίο οι παλιές ισορροπίες υποχωρούν με θόρυβο.
«Οι ΗΠΑ διεξήγαγαν έναν πόλεμο άλλης εποχής»
Ο Σταύρος Καλεντερίδης χαρακτήρισε παρωχημένο το μοντέλο πολέμου που ακολούθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ απέναντι στο Ιράν. Όπως επισήμανε, η αεροπορική υπεροχή και οι μαζικοί βομβαρδισμοί δεν ήταν αρκετοί για να επιτευχθεί ο βασικός πολιτικός στόχος: η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.
Το καθεστώς της Τεχεράνης, παρά τα σοβαρά πλήγματα στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του, παρέμεινε όρθιο. Μαζί του παρέμειναν το πυραυλικό και πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και ολόκληρο το δίκτυο των δυνάμεων που στηρίζει το Ιράν στη Μέση Ανατολή.
Κατά τον διεθνολόγο, οι Αμερικανοί υποτίμησαν και τον παράγοντα της επιβίωσης. Η ιρανική ηγεσία και, στη συνέχεια, σημαντικό μέρος της κοινωνίας συσπειρώθηκαν απέναντι στην εξωτερική επίθεση, μετατρέποντας τον πόλεμο σε αγώνα υπαρξιακού χαρακτήρα.
Παράλληλα, ανέδειξε τη μεταβολή που συντελείται στα σύγχρονα πεδία μάχης. Φθηνά drones, φορητά αντιαεροπορικά συστήματα MANPADS και πύραυλοι μικρότερου κόστους μπορούν πλέον να προκαλούν ζημιές πολλαπλάσιας αξίας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την κατάρριψη αμερικανικού MQ-9 Reaper, αξίας εκατομμυρίων δολαρίων, από σαφώς οικονομικότερο σύστημα.
Η πραγματική «πυρηνική βόμβα»
Ο Σταύρος Καλεντερίδης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στα Στενά του Ορμούζ, χαρακτηρίζοντάς τα το πραγματικό στρατηγικό όπλο του Ιράν.
Ένα πυρηνικό όπλο, εξήγησε, δύσκολα χρησιμοποιείται λόγω των καταστροφικών συνεπειών και της διεθνούς αντίδρασης. Αντιθέτως, η δυνατότητα ελέγχου ή αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ μπορεί να ενεργοποιηθεί ως άμεσο μέσο πίεσης, προκαλώντας παγκόσμιο ενεργειακό και οικονομικό σεισμό.
«Αυτή είναι η πραγματική πυρηνική βόμβα», ήταν το κεντρικό μήνυμα της ανάλυσής του. Κατά την εκτίμησή του, ο αποτυχημένος πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ προσέφερε τελικά στην Τεχεράνη ένα ακόμη ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί.
Κατέρρευσε η αμερικανική ασπίδα στον Κόλπο
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Σταύρος Καλεντερίδης για τον ρόλο των αμερικανικών βάσεων στα κράτη του Κόλπου. Υποστήριξε ότι οι εγκαταστάσεις αυτές, αντί να προσφέρουν ασφάλεια, μετέτρεψαν τις χώρες που τις φιλοξενούν σε εύκολους στόχους για τα ιρανικά πυραυλικά πλήγματα.
Οι επιθέσεις σε Κουβέιτ και Μπαχρέιν, όπου βρίσκεται η έδρα του 5ου Στόλου των ΗΠΑ, αποκάλυψαν, σύμφωνα με την ανάλυσή του, τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής προστασίας.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει βαθιές γεωπολιτικές συνέπειες. Οι πετρελαιομοναρχίες είχαν οικοδομήσει επί δεκαετίες τη σχέση τους με την Ουάσιγκτον πάνω σε μια συγκεκριμένη συμφωνία: ενεργειακή συνεργασία και μεγάλες αγορές αμερικανικών όπλων με αντάλλαγμα την ασφάλειά τους. Εάν η ασφάλεια αυτή δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί, ολόκληρο το οικοδόμημα αρχίζει να τρίζει.
Ο διεθνολόγος μίλησε, επίσης, για σοβαρή εξάντληση των αμερικανικών στρατηγικών αποθεμάτων. Ανέφερε ότι χρησιμοποιήθηκαν περίπου 1.000 αναχαιτιστικά Patriot, ενώ η προβλεπόμενη παραγωγή για το οικονομικό έτος 2026 κινείται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα. Κατά την εκτίμησή του, το Πεντάγωνο θα χρειαστεί έως το 2029 για να αναπληρώσει τις απώλειες, εφόσον δεν ανοίξει νέο μεγάλο μέτωπο.
«Ο Νετανιάχου πούλησε τον πόλεμο στον Τραμπ»
Ο Σταύρος Καλεντερίδης περιέγραψε τον πόλεμο κατά του Ιράν ως προσωπική στρατηγική επιλογή του Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Συνέδεσε τη στάση του Ισραηλινού πρωθυπουργού με τις εκλογές του Οκτωβρίου, αλλά και με τις δικαστικές περιπέτειες που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο Νετανιάχου παρουσίασε στον Τραμπ την εικόνα μιας γρήγορης επιχείρησης που θα οδηγούσε στην αποκεφάλιση της ιρανικής ηγεσίας και στην κατάρρευση του καθεστώτος. Το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό: ο πόλεμος παρατάθηκε, τα Στενά του Ορμούζ μετατράπηκαν σε κεντρικό μοχλό πίεσης και οι αμερικανικές βάσεις βρέθηκαν στο στόχαστρο.
Ο διεθνολόγος εξέφρασε, μάλιστα, επιφυλάξεις για τις πληροφορίες περί σφοδρής σύγκρουσης Τραμπ–Νετανιάχου. Όπως είπε, δεν αποκλείεται η εικόνα της αντιπαράθεσης να εξυπηρετεί επικοινωνιακές ανάγκες του Λευκού Οίκου, αφού το Ισραήλ εξακολουθεί να διατηρεί την ελευθερία των στρατιωτικών του κινήσεων.
Κατά τον ίδιο, ο Τραμπ έχει παγιδευτεί ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης της στήριξης του ισραηλινού λόμπι και στο πολιτικό κόστος ενός πολέμου που φθείρει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι η υποστήριξη προς τον Αμερικανό πρόεδρο αρχίζει να υποχωρεί ακόμη και μεταξύ κορυφαίων Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία.
«Το Ισραήλ δεν πρόκειται να φύγει από τον Λίβανο»
Για το μέτωπο του Λιβάνου, ο Σταύρος Καλεντερίδης έκανε λόγο για κανονική κατοχική παρουσία του ισραηλινού στρατού. Αναφέρθηκε σε ζώνη βάθους περίπου 20 χιλιομέτρων, στις κινήσεις γύρω από τον ποταμό Λιτάνι και στην κατάληψη του στρατηγικού κάστρου Μποφόρ.
Προειδοποίησε ότι οι επιχειρήσεις δεν περιορίζονται πλέον στη δημιουργία μιας προσωρινής «ζώνης ασφαλείας», αλλά ενδέχεται να οδηγούν σε σταδιακή κατάκτηση στρατηγικών οχυρών και πόλεων. Έθεσε, επίσης, το ζήτημα της θαλάσσιας προέκτασης των κατεχόμενων περιοχών και της πιθανής σύνδεσής τους με το ενεργειακό πεδίο Κανά.
Κατά την εκτίμησή του, το Ισραήλ έχει πολλαπλές δυνατότητες να εμφανίσει ως νίκη την παραμονή του στον Λίβανο: να προκαλέσει εσωτερική σύγκρουση, να αποδυναμώσει τη Χεζμπολάχ ή να διατηρήσει τα εδάφη και τη θαλάσσια επιρροή που έχει αποκτήσει.
«Το Ισραήλ δεν πρόκειται να φύγει από τον Λίβανο», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτός εάν υποχρεωθεί στρατιωτικά, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν.
Ο στόχος της Ρωσίας στην Ουκρανία
Περνώντας στην Ουκρανία, ο Σταύρος Καλεντερίδης απέρριψε το σενάριο μιας μεγάλης μυστικής συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν. Υποστήριξε ότι η αμερικανική απομάκρυνση από το ουκρανικό μέτωπο αποτελεί περισσότερο τακτική αναδίπλωση, επειδή οι ΗΠΑ δεν μπορούν να συντηρούν ταυτόχρονα τρία μεγάλα μέτωπα: Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Ταϊβάν.
Ο στρατηγικός στόχος της Μόσχας, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει ο έλεγχος του βόρειου τμήματος του Ευξείνου Πόντου και η αποκοπή της Ουκρανίας από τη θάλασσα. Η κατάληψη λιμανιών όπως η Οδησσός και το Μικολάιβ θα έδινε στη Ρωσία τεράστια οικονομική και γεωπολιτική επιρροή, τόσο απέναντι στο Κίεβο όσο και απέναντι στην Τουρκία για το ζήτημα των Στενών.
Ωστόσο, η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές δυσκολίες: την αδυναμία κατάληψης μεγάλων πόλεων χωρίς τεράστιο κόστος, τα ουκρανικά πλήγματα με drones βαθιά στο έδαφός της και τη συνεχιζόμενη οικονομική αιμορραγία. Για τον λόγο αυτό, εκτίμησε ότι η Μόσχα ελπίζει να αποκτήσει μέσω διαπραγματεύσεων όσα δεν μπορεί εύκολα να κερδίσει στο πεδίο.
Ευρώπη χωρίς στρατηγική αυτονομία
Ο Σταύρος Καλεντερίδης έκλεισε το πρώτο μέρος της συνέντευξης με σκληρή κριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Περιέγραψε τις Βρυξέλλες ως ένα κλειστό και ολιγαρχικό σύστημα, το οποίο βρίσκεται σε ολοένα μεγαλύτερη απόσταση από τους ευρωπαϊκούς λαούς.
Στάθηκε στην πολιτική αστάθεια των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, στη στροφή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προς την παραγωγή οπλικών συστημάτων και στην ενεργειακή αυτοϋπονόμευση της Ευρώπης.
Όπως υποστήριξε, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντικατέστησε τους φθηνότερους ρωσικούς υδρογονάνθρακες με πολύ ακριβότερο αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο και τώρα κινδυνεύει να περάσει από τη ρωσική εξάρτηση σε μια νέα εξάρτηση από τις κινεζικές αγορές.
Η μεγάλη εικόνα της συνέντευξης ήταν σαφής: η αμερικανική υπεροχή δεν είναι πλέον δεδομένη, το Ιράν απέκτησε ισχυρότερα μέσα πίεσης, το Ισραήλ επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα και η Ευρώπη ακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς ανεξάρτητη στρατηγική.