Οι νόμοι του Πακιστάν περί βλασφημίας είναι από τα πιο κραυγαλέα εργαλεία θρησκευτικής καταπίεσης στον κόσμο. Επιτρέπουν την κατάχρηση, τη βία του όχλου και τη στοχοποίηση ατόμων και θρησκευτικών μειονοτήτων —συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών— μέσω ποινικών διώξεων που επισύρουν ισόβιες ποινές και θανατικές καταδίκες.
Γράφει ο Ουζάι Μπουλούτ, PJmedia
Ο Πακιστανός καθηγητής Τζουνάιντ Χαφίζ, για παράδειγμα, είναι φυλακισμένος και έχει καταδικαστεί σε θάνατο για φερόμενη βλασφημία.
Το 2013, η αστυνομία στην επαρχία Παντζάμπ συνέλαβε τον Χαφίζ, ο οποίος τότε ήταν ακαδημαϊκός περίπου είκοσι ετών. Ο καθηγητής παραμένει φυλακισμένος έκτοτε.
Το 2019, δικαστήριο καταδίκασε τον Χαφίζ σε θάνατο βάσει των νόμων του Πακιστάν περί βλασφημίας, έπειτα από δίκη της οποίας οι καθυστερήσεις διήρκεσαν αρκετά χρόνια. Η δίκη τελικά πραγματοποιήθηκε μέσα σε φυλακή υψίστης ασφαλείας, εν μέσω φόβων για βία από όχλο. Η έφεση του Χαφίζ δεν έχει ακόμη εκδικαστεί.
Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία —USCIRF—:
Τον Μάρτιο του 2013, οι αρχές συνέλαβαν τον Χαφίζ, λέκτορα στο Πανεπιστήμιο Bahauddin Zakariya, αφού φοιτητές του τον κατηγόρησαν ότι βλασφήμησε το Ισλάμ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το 2014, οι αρχές τον έθεσαν σε απομόνωση, αφού άλλοι κρατούμενοι του επιτέθηκαν επανειλημμένα. Την ίδια χρονιά, δύο ένοπλοι πυροβόλησαν και σκότωσαν τον δικηγόρο του Χαφίζ, Ρασίν Ρεχμάν, στο γραφείο του.
Τον Δεκέμβριο του 2019, περιφερειακό δικαστήριο στη Μουλτάν καταδίκασε τον Χαφίζ σε θάνατο για «προσβολή του Προφήτη Μωάμεθ» —άρθρο 295-C του Πακιστανικού Ποινικού Κώδικα. Καταδικάστηκε επίσης σε ισόβια κάθειρξη για «βεβήλωση του Κορανίου» —άρθρο 295-B— και σε κάθειρξη 10 ετών για «πρόθεση προσβολής θρησκευτικών αισθημάτων» —άρθρο 295-A. Εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών καταδίκασαν αμέσως την ποινή του Χαφίζ.
Πριν από τη σύλληψή του, ο Χαφίζ είχε λάβει μεταπτυχιακό τίτλο στις Ηνωμένες Πολιτείες με υποτροφία Fulbright. Είχε ειδικευθεί στην αμερικανική λογοτεχνία, τη φωτογραφία και το θέατρο.
Στις 26 Φεβρουαρίου, το Human Rights Watch —HRW— εξέδωσε ανακοίνωση για την υπόθεση Χαφίζ. Σε αυτήν, το HRW ανέφερε:
«Η υπόθεση του Τζουνάιντ Χαφίζ είναι εμβληματική της άδικης και καταχρηστικής φύσης των νόμων του Πακιστάν περί βλασφημίας», δήλωσε η Ελέιν Πίρσον, διευθύντρια Ασίας στο Human Rights Watch. «Οι αρχές πρέπει να ακυρώσουν την καταδίκη του Χαφίζ και να τον απελευθερώσουν με ασφάλεια, όπως και άλλους που κρατούνται βάσει των νόμων περί βλασφημίας».
Οι νόμοι περί βλασφημίας, το άρθρο 295-C και άλλες διατάξεις του ποινικού κώδικα του Πακιστάν επισύρουν αυτό που στην πράξη είναι υποχρεωτική θανατική ποινή. Αν και δεν έχουν υπάρξει εκτελέσεις, αρκετοί άνθρωποι βρίσκονται σήμερα στην πτέρυγα των μελλοθανάτων, ενώ δεκάδες εκτίουν ισόβιες ποινές για συναφή αδικήματα. Εκατοντάδες έχουν κατηγορηθεί βάσει του νόμου τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.
Στις 27 Φεβρουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη —ECLJ— υπέβαλε επίσημη συμβολή στον Ειδικό Εισηγητή του ΟΗΕ σχετικά με συνοπτικές, εξωδικαστικές ή αυθαίρετες εκτελέσεις στο Πακιστάν. Σε αυτήν, το ECLJ καταγγέλλει την υποχρεωτική και αυτόματη επιβολή της θανατικής ποινής για βλασφημία κατά του Ισλάμ στη χώρα:
Όσοι κατηγορούνται για βλασφημία στο Πακιστάν καταδικάζονται σε θάνατο δι’ απαγχονισμού. Η θανατική ποινή, πόσο μάλλον δι’ απαγχονισμού, είναι κατάφωρη και δυσανάλογη σε υποθέσεις βλασφημίας. Προφανώς ισοδυναμεί με βασανιστήριο. Αξιοσημείωτο είναι ότι η πακιστανική κυβέρνηση δεν έχει ποτέ εκτελέσει θανατική ποινή σε υποθέσεις βλασφημίας. Ωστόσο, οι κατηγορούμενοι περνούν χρόνια στην πτέρυγα των μελλοθανάτων. Επιπλέον, πολλοί κατηγορούμενοι, οι οικογένειές τους και οι κοινότητές τους έχουν αντιμετωπίσει βία από όχλο…
Οι αρχές έχουν επίσης αποτύχει να σταματήσουν επιθέσεις όχλου από ιδιώτες, όπως φονταμενταλιστές και οργανώσεις, σε υποθέσεις βλασφημίας. Σε πολλές περιπτώσεις, όχλοι συγκεντρώνονται και επιτίθενται στους κατηγορουμένους, στις οικογένειές τους και στις κοινότητές τους. Όπου οι κατηγορούμενοι συλλαμβάνονται και δικάζονται, φονταμενταλιστικές οργανώσεις συνεχίζουν να γεμίζουν τις αίθουσες των δικαστηρίων για να εκφοβίζουν τους δικαστές. Ως αποτέλεσμα, τα πρωτοβάθμια δικαστήρια σπάνια αθωώνουν τους κατηγορουμένους, αφήνοντας τη μοίρα τους στα ανώτερα δικαστήρια.
Ακόμη και μια κατηγορία για βλασφημία μπορεί να προκαλέσει βία όχλου εναντίον των θυμάτων, καθώς και των οικογενειών τους και της ευρύτερης χριστιανικής κοινότητας. Στις 16 Αυγούστου 2023, κατηγορίες για βλασφημία εναντίον δύο Χριστιανών κατοίκων στην Τζαρανουάλα —περιφέρεια Φαϊσαλαμπάντ της επαρχίας Παντζάμπ— οδήγησαν έναν μουσουλμανικό όχλο να βανδαλίσει και να καταστρέψει περισσότερες από 20 εκκλησίες και πάνω από 80 χριστιανικά σπίτια.
Η κυβέρνηση του Πακιστάν απέτυχε να αποδώσει δικαιοσύνη στη χριστιανική κοινότητα της Τζαρανουάλα, καθώς και να αποτρέψει περαιτέρω κατάχρηση των νόμων περί βλασφημίας, ανέφερε η Διεθνής Αμνηστία το 2024:
Περισσότερο από το 90% των υπόπτων για την επίθεση στην Τζαρανουάλα παραμένουν ασύλληπτοι… Στο μεταξύ, οι δίκες όσων συνελήφθησαν σε σχέση με τις επιθέσεις, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από ψευδείς κατηγορίες βλασφημίας εναντίον δύο Χριστιανών κατοίκων, δεν έχουν ακόμη αρχίσει. Επιπλέον, περίπου το 40% των οικογενειών της χριστιανικής μειονότητας που επλήγησαν από τη βία εξακολουθούν να περιμένουν κρατική αποζημίωση.
Η συζήτηση σχετικά με τη βλασφημία κατά του Ισλάμ έχει επίσης επανεμφανιστεί στην Ευρώπη. Το ECLJ σημειώνει ότι το 2023, έπειτα από δημόσιες καύσεις του Κορανίου στη Δανία και τη Σουηδία και τις διπλωματικές εντάσεις που ακολούθησαν, το δανικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε νόμο που απαγορεύει την «ανάρμοστη μεταχείριση» γραπτών ή αντικειμένων ουσιώδους θρησκευτικής σημασίας, ο οποίος αναφέρεται συνήθως ως «Νόμος του Κορανίου», καθώς θεωρήθηκε ευρέως ότι στόχευε πρωτίστως στην προστασία του Κορανίου.
Στη Σουηδία, οι αρχές επιτρέπουν διαδηλώσεις στο όνομα της ελευθερίας της έκφρασης, ενώ κατά καιρούς επικαλούνται λόγους δημόσιας τάξης για να περιορίσουν ορισμένες. Ο Ιρακινός υπήκοος Σαλουάν Μομίκα, του οποίου οι καύσεις του Κορανίου προστατεύονταν και επιτηρούνταν από τη σουηδική αστυνομία, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στο σπίτι του στα προάστια της Στοκχόλμης στις 29 Ιανουαρίου 2025. Είχε προηγουμένως αναφέρει απειλές κατά της ζωής του, αλλά δεν έλαβε μόνιμη προστασία. Σύμφωνα με το ECLJ, η δολοφονία του υπογραμμίζει ότι η κριτική στο Ισλάμ, είτε πραγματική είτε αντιληπτή, μπορεί να εκθέσει άτομα σε βία, συμπεριλαμβανομένων εξωδικαστικών δολοφονιών, ακόμη και στην Ευρώπη.
Τραγικά, αντί να πιέσει το Πακιστάν να τροποποιήσει τη νομοθεσία του σχετικά με τη βλασφημία, χρησιμοποιώντας διπλωματικά και οικονομικά εργαλεία όπως το Γενικευμένο Σύστημα Προτιμήσεων της ΕΕ —GSP— από το οποίο το Πακιστάν ωφελείται σε μεγάλο βαθμό, η Ευρώπη εισάγει στη Γηραιά Ήπειρο την ίδια την ιδεολογία που βρίσκεται πίσω από τους θανατηφόρους νόμους περί βλασφημίας. Η εξωδικαστική βία και οι νόμοι που απαγορεύουν ή περιορίζουν την υποτιθέμενη βλασφημία κατά του Ισλάμ υπάρχουν πλέον σε τμήματα της Ευρώπης. Θα ξυπνήσει η Ευρώπη πριν καταδικάζονται και εκεί πανεπιστημιακοί καθηγητές σε θάνατο σύμφωνα με τον νόμο της Σαρία, επειδή άσκησαν κριτική στο Ισλάμ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;