Τη φωνή των προσφύγων και εκτοπισμένων της κατεχόμενης Κύπρου επιχείρησε να μεταφέρει στον Αντόνιο Γκουτέρες το Σωματείο «Αδούλωτη Κερύνεια», κατά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί, από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου 2026.
Με επιστολή που απέστειλε στις 27 Ιουλίου, το Σωματείο κάλεσε τον επικεφαλής του διεθνούς οργανισμού να ακούσει «τους ξεχασμένους πρόσφυγες και εκτοπισμένους» και να αντιμετωπίσει το Κυπριακό πρωτίστως ως ζήτημα εισβολής, συνεχιζόμενης κατοχής και παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου.
Με δεύτερο δελτίο Τύπου, το οποίο εκδόθηκε μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα των επαφών του Αντόνιο Γκουτέρες «ακόμη μία τρύπα στο νερό», υποστηρίζοντας ότι αναλώθηκαν σε διαδικαστικά ζητήματα των δικοινοτικών συνομιλιών χωρίς να τεθεί ως κεντρικός στόχος ο τερματισμός της τουρκικής κατοχής.
Η επιστολή προς τον Αντόνιο Γκουτέρες
Στην επιστολή, την οποία υπογράφει ο πρόεδρος του Σωματείου Ιωάννης Σιεκέρσαββας, παρουσιάζεται ένας εκτενής κατάλογος των συνεπειών της τουρκικής εισβολής του 1974 και της κατοχής που συνεχίζεται επί 52 χρόνια.
Η «Αδούλωτη Κερύνεια» υπενθυμίζει ότι η Τουρκία, ως κράτος-μέλος του ΟΗΕ, εισέβαλε στρατιωτικά στην Κυπριακή Δημοκρατία, παραβιάζοντας τον Καταστατικό Χάρτη του Οργανισμού. Επισημαίνει ότι το 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει υπό κατοχή και ότι περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού εκδιώχθηκε από τις πατρογονικές του εστίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, περίπου 200.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν το 1974, ενώ οι πρόσφυγες και οι απόγονοί τους υπολογίζονται σήμερα σε περίπου 320.000.
Για να καταδείξει το μέγεθος της ανθρωπιστικής τραγωδίας, το Σωματείο συγκρίνει την αναλογία αυτή με τον πληθυσμό άλλων χωρών. Όπως υποστηρίζει, αντίστοιχη εκδίωξη του 33% του πληθυσμού θα ισοδυναμούσε με περίπου 23 εκατομμύρια ανθρώπους στη Βρετανία ή τη Γαλλία, 27 εκατομμύρια στη Γερμανία, 20 εκατομμύρια στην Ιταλία και 115 εκατομμύρια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αγνοούμενοι, εποικισμός και καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους στρατιώτες και τους πολίτες που αιχμαλωτίστηκαν κατά την εισβολή και των οποίων η τύχη δεν έχει ακόμη διακριβωθεί.
Το Σωματείο καταγγέλλει επίσης τον συνεχιζόμενο εποικισμό των κατεχομένων, τις εκτελέσεις, τους βιασμούς, τα βασανιστήρια και τις άλλες πράξεις βίας που διαπράχθηκαν το 1974, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν η εκδίωξη του ελληνοκυπριακού πληθυσμού και η δημιουργία εδαφικά διαχωρισμένων περιοχών.
Στον κατάλογο των καταγγελιών περιλαμβάνονται ακόμη:
- Η παράνομη ανακήρυξη του ψευδοκράτους.
- Οι προσπάθειες της Τουρκίας για διεθνή αναγνώρισή του.
- Η βεβήλωση και καταστροφή εκκλησιών, μνημείων και χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς.
- Η εμπορική εκμετάλλευση των περιουσιών των προσφύγων.
- Η παρουσία τουρκικών στρατευμάτων κατοχής.
- Η αλλοίωση του δημογραφικού χαρακτήρα των κατεχομένων.
Η «Αδούλωτη Κερύνεια» υπενθυμίζει ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας, με τα ψηφίσματα 541 και 550, καταδίκασε την ανακήρυξη του αποσχιστικού μορφώματος ως παράνομη και άκυρη και κάλεσε τα κράτη να μην το αναγνωρίσουν.
Απόρριψη της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η κατηγορηματική αντίθεση του Σωματείου στη λύση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.
Κατά την «Αδούλωτη Κερύνεια», η συνέχιση των συνομιλιών σε αυτή τη βάση δεν οδηγεί στην τιμωρία της Τουρκίας για την εισβολή και την κατοχή, αλλά στην ανταμοιβή της μέσω ενός συμβιβασμού εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων.
Το Σωματείο υποστηρίζει ότι ο ΟΗΕ, αντί να επιμένει σε μία διαδικασία που διαρκεί περισσότερο από μισό αιώνα χωρίς αποτέλεσμα, οφείλει να επαναφέρει στο επίκεντρο τον ίδιο τον Καταστατικό Χάρτη του και την ανάγκη αποκατάστασης της διεθνούς νομιμότητας.
Απευθυνόμενο προσωπικά στον Αντόνιο Γκουτέρες, τον καλεί, λίγο πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του, να μην ταυτιστεί με μία διευθέτηση η οποία, σύμφωνα με το Σωματείο, νομιμοποιεί τα αποτελέσματα της τουρκικής εισβολής.
Οι έξι απαιτήσεις της «Αδούλωτης Κερύνειας»
Η επιστολή θέτει συγκεκριμένο πλαίσιο για μια διαφορετική πορεία στο Κυπριακό. Ζητεί:
- Τερματισμό της τουρκικής κατοχής και απελευθέρωση της Κύπρου.
- Απομάκρυνση των εποίκων.
- Αποχώρηση όλων των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων.
- Αποκατάσταση της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
- Επιστροφή των προσφύγων και εκτοπισμένων στις πόλεις, τα χωριά, τα σπίτια και τις περιουσίες από τις οποίες εκδιώχθηκαν.
- Δημιουργία ενός πραγματικά δημοκρατικού και ελεύθερου κράτους, με νέο δημοκρατικό Σύνταγμα.
Παράλληλα, εκφράζεται παράπονο για τη στάση των κατά καιρούς εκπροσώπων του ΟΗΕ στην Κύπρο, οι οποίοι, σύμφωνα με το Σωματείο, απέφευγαν επί 52 χρόνια να συναντήσουν και να ακούσουν οργανωμένα τη φωνή των προσφύγων.
«Τριήμερο χαμένου πολύτιμου χρόνου»
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης Γκουτέρες, η «Αδούλωτη Κερύνεια» επανήλθε με ακόμη σκληρότερη ανακοίνωση.
Απευθυνόμενη στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, υποστηρίζει ότι δεν δικαιολογείται οποιαδήποτε θριαμβολογία από τη στιγμή που, όπως αναφέρει, δεν τέθηκε ενώπιον του Γενικού Γραμματέα ως θεμελιώδες ζήτημα η παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ από την Τουρκία.
Κατά το Σωματείο, οι επαφές επικεντρώθηκαν στην επανέναρξη ενός νέου κύκλου δικοινοτικών συνομιλιών και σε διαδικαστικά ζητήματα, αντί να ασχοληθούν με την κατοχή και τα παράνομα αποτελέσματά της.
«Ήταν ένα τριήμερο χαμένου πολύτιμου χρόνου για μια τρύπα στο νερό», αναφέρει χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι κάθε νέος κύκλος διαπραγματεύσεων, όταν αποσυνδέεται από το ζήτημα της εισβολής, οδηγεί σε νέες υποχωρήσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας και στα ανθρώπινα δικαιώματα του λαού.
Παραδόθηκε υπόμνημα μέσω της UNFICYP
Το υπόμνημα της «Αδούλωτης Κερύνειας» παραδόθηκε το πρωί της Τετάρτης 29 Ιουλίου σε αξιωματικό της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ, στο οδόφραγμα του παλαιού αεροδρομίου Λευκωσίας, με την παράκληση να διαβιβαστεί προσωπικά στον Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος βρισκόταν στο αρχηγείο του Οργανισμού.
Το μήνυμα του Σωματείου είναι ότι η ουσία του Κυπριακού δεν πρέπει να χαθεί μέσα σε ακόμη έναν κύκλο διαπραγματεύσεων. Για τους πρόσφυγες της Κερύνειας, το ζητούμενο παραμένει το ίδιο από το 1974: τερματισμός της κατοχής, αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας και επιστροφή στις πατρογονικές εστίες.