Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός
O Καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παναγιώτης Ιωακειμίδης (ΕΛΙΑΜΕΠ) γράφει σε πρόσφατο άρθρο του («Τα ΝΕΑ», 22/8/26) τα παρακάτω, τα οποία, κατά τη γνώμη μας, αποκλίνουν από τη νομική πραγματικότητα και το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο:
«Η Ελλάδα ήταν αυτή που ανήγγειλε πρώτη την πρόθεσή της να προχωρήσει σε ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων για την προστασία του περιβάλλοντος και βιοποικιλότητας το 2024 στη διεθνή σύνοδο για τους Ωκεανούς στην Αθήνα. Αλλά και η Ελλάδα προχώρησε μέσω των σχετικών ρυθμίσεων που υιοθέτησε σε απαντήσεις γεωπολιτικού χαρακτήρα, που βεβαίως δεν πέρασαν απαρατήρητες από την Τουρκία. Πρώτα απ’ όλα, το γενικότερο πλαίσιο για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος το θέτει η οδηγία 2014/89 της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία ο θαλάσσιος σχεδιασμός (ΘΧΣ) εφαρμόζεται “στα θαλάσσια ύδατα των κρατών-μελών”. Η Ελλάδα εφάρμοσε το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, “στα απώτατα θαλάσσια όρια”, δυνητική ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα, χωρικά ύδατα κ.λπ. Πέρα δηλαδή από το πεδίο της Οδηγίας. Σε άρθρο μας τότε στις σελίδες αυτές με τίτλο “Βλαβερές παρενέργειες ενός σχεδιασμού (ΘΧΣ)” είχαμε επισημάνει τα προβλήματα που θα δημιουργούσε ο εν λόγω σχεδιασμός όπως διατυπώθηκε. Τα δημιούργησε. Ακολούθησε η ανακήρυξη του θαλάσσιου πάρκου Νότιο Αιγαίο – Κυκλάδες 1 για το οποίο η Τουρκία εξέφρασε ισχυρές ενστάσεις».
Ο ισχυρισμός του Καθηγητή Ιωακειμίδη ότι η Ελλάδα εφάρμοσε τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της πέρα από το πεδίο της ευρωπαϊκής Οδηγίας είναι νομικά εσφαλμένος. Και εξηγούμεθα:
Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ περί θεσπίσεως πλαισίου για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αυτή τυγχάνει εφαρμογής στα θαλάσσια ύδατα των κρατών μελών. Τα «θαλάσσια ύδατα» είναι νομικά ορισμένος όρος με ευκρινέστατο νομικό περιεχόμενο και ασφαλώς δεν σημαίνει μόνο τα «χωρικά ύδατα».
Tο άρθρο 3 παρ. 4 της ίδιας εν λόγω Οδηγίας παραπέμπει ρητά στον ορισμό της Οδηγίας 2008/56/ΕΚ (άρθρο 3 §1 στοιχ. α’) σύμφωνα με τον οποίο «θαλάσσια ύδατα» είναι «τα ύδατα, ο θαλάσσιος βυθός και το υπέδαφος στη θαλάσσια πλευρά της γραμμής βάσης από την οποία υπολογίζονται τα χωρικά ύδατα, έως τα όρια της περιοχής όπου ένα κράτος μέλος έχει ή/και ασκεί δικαιώματα βάσει δικαιοδοσίας, σύμφωνα με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας».
Γι΄ αυτόν ακριβώς τον λόγο η επίσημη ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (European MSP Platform) συνοψίζει ότι ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός καλύπτει τον θαλάσσιο χώρο υπό τη δικαιοδοσία των κρατών μελών «μέχρι τα όρια της ΑΟΖ ή της υφαλοκρηπίδας» (“until the limits of the EEZ or the continental shelf”).
Άλλωστε, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 4 της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ, η εφαρμογή της δεν επηρεάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία των κρατών μελών και ιδίως δεν επηρεάζει τη χάραξη και την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS). Αυτό συνεπάγεται ότι ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός μπορεί να αποτυπώνει την ελληνική νομική θέση, αλλά δεν οριοθετεί από μόνος του ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα έναντι της Τουρκίας και δεν υποκαθιστά συμφωνία οριοθέτησης ή δικαστική απόφαση διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.
Συνεπώς, η γενική θέση του Καθηγητή Ιωακειμίδη ότι η συμπερίληψη ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό κείται εκτός του πεδίου της Οδηγίας δεν υποστηρίζεται από το ενωσιακό δίκαιο και νομικά είναι προβληματική. Η ίδια η Οδηγία παραπέμπει στον σχετικό ορισμό που περιλαμβάνει περιοχές πέρα από τα χωρικά ύδατα.