Την επέκταση της τουρκικής ενεργειακής παρουσίας από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το Πακιστάν, τη Σομαλία και ενδεχομένως τη Συρία, το Ιράκ και τον Λίβανο προανήγγειλε ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ. Σε εκτενείς δηλώσεις του, τις οποίες δημοσιεύει η τουρκική εφημερίδα Star, αποκάλυψε ότι το ερευνητικό σκάφος «Ορούτς Ρέις» κατευθύνεται προς τις ακτές του Πακιστάν, ενώ επανέφερε την πρόταση για ηλεκτρική και ενεργειακή σύνδεση της Κύπρου με την Τουρκία, κατηγορώντας την Αθήνα και τη Λευκωσία ότι εμποδίζουν τη σχετική συνεργασία για πολιτικούς λόγους.
Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη συνάντηση του Τούρκου υπουργού με εκπροσώπους διεθνών μέσων ενημέρωσης στο Κέντρο Χρηματοοικονομικών της Κωνσταντινούπολης και παρουσιάζονται στο δημοσίευμα της Star της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026, το οποίο βασίζεται σε πληροφορίες του πρακτορείου Anadolu.
Ο Μπαϊρακτάρ παρουσίασε τον ενεργειακό σχεδιασμό της Άγκυρας με ορίζοντα το 2040, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επέκταση των δραστηριοτήτων της κρατικής εταιρείας πετρελαίου TPAO στο εξωτερικό, στην ενίσχυση των ενεργειακών διαδρόμων και στην αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της Τουρκίας ως κόμβου μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Πρόταση προς την Ελλάδα για την Κύπρο – Κατηγορίες κατά Αθήνας και Λευκωσίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του Τούρκου υπουργού στην Ελλάδα και στην Κύπρο, καθώς επαναφέρει την πρόταση ενεργειακής διασύνδεσης της νήσου με την Τουρκία, σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια επανεκκίνησης των ερευνών για το Great Sea Interconnector.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις δυνατότητες ελληνοτουρκικής συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα, ο Μπαϊρακτάρ εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική κοινών πρωτοβουλιών.
«Όσον αφορά τη συνεργασία με την Ελλάδα, θα συνεργαζόμουν ευχαρίστως. Γιατί όχι;», δήλωσε, πριν αναφερθεί στις τουρκικές προτάσεις για την Κύπρο.
Υποστήριξε ότι η ηλεκτροπαραγωγή στο νησί εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα και ειδικότερα από το μαζούτ, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως εναλλακτική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα έχει σχεδιάσει την πόντιση υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου, μέσω του οποίου θα μεταφέρεται στην Κύπρο ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην Τουρκία.
Ο Μπαϊρακτάρ ισχυρίστηκε ότι η Αθήνα και η Κυπριακή Δημοκρατία προσέφυγαν στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα να μην εγκριθεί η προτεινόμενη διασύνδεση από το ευρωπαϊκό δίκτυο διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ENTSO-E.
Κατά τον Τούρκο υπουργό, ένα τεχνικό ζήτημα μετατράπηκε σε πολιτικό λόγω των αντιδράσεων της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς.
Πρόκειται για την εκδοχή που παρουσιάζει η Άγκυρα και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη αξιολόγηση των λόγων για τους οποίους δεν προχώρησε το συγκεκριμένο σχέδιο.
«Προτείναμε να πουλάμε ηλεκτρική ενέργεια στη νότια Κύπρο»
Ο Μπαϊρακτάρ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αποκαλύπτοντας ότι η Τουρκία είχε προτείνει στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών την κατανομή μεταφορικής δυναμικότητας σε εταιρείες που επιθυμούν να διαθέτουν ηλεκτρική ενέργεια στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω υποθαλάσσιας διασύνδεσης.
Όπως υποστήριξε, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να εξασφαλιστεί φθηνότερη και καθαρότερη ηλεκτρική ενέργεια για το νησί, αλλά η πρόταση απορρίφθηκε για πολιτικούς λόγους.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί έτσι να παρουσιάσει την ενεργειακή διασύνδεση με την Κύπρο ως ζήτημα οικονομικής αποδοτικότητας, παρακάμπτοντας στην επιχειρηματολογία της το γεγονός ότι το βόρειο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει υπό τουρκική κατοχή από το 1974.
Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αναγνωρίζει το αποσχιστικό μόρφωμα στα Κατεχόμενα, το οποίο αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία.
Η διάσταση αυτή έχει καθοριστική σημασία, καθώς τα τουρκικά ενεργειακά σχέδια συνδέονται με υποδομές που προορίζονται να καταλήγουν στο κατεχόμενο τμήμα της νήσου.
Αγωγός φυσικού αερίου από την Τουρκία στην Κύπρο με δυνατότητα αντίστροφης ροής
Ο Τούρκος υπουργός επανέφερε και το σχέδιο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου από τα τουρκικά παράλια προς την Κύπρο.
Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ, ο αγωγός θα μπορούσε αρχικά να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδοσία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, αντικαθιστώντας πιο ρυπογόνα καύσιμα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι θα ήταν δυνατόν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να πωλείται ηλεκτρική ενέργεια και στο νότιο τμήμα της νήσου.
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο των δηλώσεών του αφορά την προοπτική αντίστροφης ροής του φυσικού αερίου.
Ο Μπαϊρακτάρ ανέφερε ότι, εάν στο μέλλον εντοπιστούν νέα κοιτάσματα στην Ανατολική Μεσόγειο, ο αγωγός θα μπορούσε να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Κύπρο προς την Τουρκία και στη συνέχεια προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Με τον τρόπο αυτόν, η Άγκυρα προβάλλει την Τουρκία ως δυνητικό διάδρομο εξαγωγής μελλοντικών κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, επιδιώκοντας να ενταχθεί στον σχεδιασμό αξιοποίησης των ενεργειακών πόρων της περιοχής.
Το σχέδιο υποθαλάσσιου αγωγού από το Ανεμούριο προς την περιοχή Τεκνετζίκ, ανατολικά της κατεχόμενης Κερύνειας, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των τουρκικών σχεδιασμών. Το συνολικό μήκος της σύνδεσης υπολογίζεται σε περίπου 101 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 97 υποθαλάσσια.
Το «Ορούτς Ρέις» κατευθύνεται στο Πακιστάν
Σημαντική είδηση αποτελεί και η ανακοίνωση ότι το τουρκικό σεισμογραφικό ερευνητικό σκάφος «Ορούτς Ρέις» βρίσκεται καθ’ οδόν προς τις ακτές του Πακιστάν.
«Έχουμε εργασίες που αφορούν το Πακιστάν. Το σεισμογραφικό μας σκάφος Ορούτς Ρέις κατευθύνεται αυτή τη στιγμή προς τις ακτές του Πακιστάν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπαϊρακτάρ.
Η εξέλιξη εντάσσεται στη στρατηγική επέκτασης των διεθνών δραστηριοτήτων της TPAO, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της σε περιοχές με πιθανό ενεργειακό ενδιαφέρον.
Ο υπουργός Ενέργειας επεσήμανε ότι η Τουρκία εξετάζει συνεργασίες με μεγάλες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες, καθώς και εξαγορές και συγχωνεύσεις που θα της επιτρέψουν να διευρύνει τις δραστηριότητές της στο εξωτερικό.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις επιχειρήσεις στις ακτές της Σομαλίας, αλλά και τις εργασίες που σχεδιάζονται στο Πακιστάν.
Η αποστολή του «Ορούτς Ρέις» αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των στενών στρατιωτικών και πολιτικών σχέσεων Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ, οι οποίες πλέον επεκτείνονται και στον ενεργειακό τομέα.
Ανατολική Μεσόγειος και Λιβύη στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μπαϊρακτάρ και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ο Τούρκος υπουργός υποστήριξε ότι η συμφωνία δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες δραστηριοποίησης για την Τουρκία και τη Λιβύη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις για την πραγματοποίηση ενεργειακών ερευνών λαμβάνονται με οικονομικά και γεωλογικά κριτήρια.
Αναφέρθηκε επίσης στις δραστηριότητες της TPAO στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα και στην περιοχή Γκαμπάρ της νοτιοανατολικής Τουρκίας.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασης των τουρκικών δραστηριοτήτων στις θαλάσσιες περιοχές της Συρίας, του Ιράκ και του Λιβάνου.
Η αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει ξεχωριστή σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα απορρίπτει τη συμφωνία ως αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, λόγω της παραγνώρισης των δικαιωμάτων ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Οι δηλώσεις Μπαϊρακτάρ δείχνουν ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το μνημόνιο ως εργαλείο του ενεργειακού και γεωπολιτικού σχεδιασμού της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πρόταση για αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού Ιράκ–Τουρκίας
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης του Μπαϊρακτάρ αφορούσε τους πετρελαϊκούς διαδρόμους που συνδέουν το Ιράκ και τη Συρία με τις διεθνείς αγορές.
Ο Τούρκος υπουργός δήλωσε ότι η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει ως απειλή την πιθανή επαναλειτουργία του αγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, ο οποίος συνδέει το Ιράκ με τις συριακές ακτές της Μεσογείου.
Αντιθέτως, υποστήριξε ότι διαφορετικοί ενεργειακοί διάδρομοι μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά.
Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι η Τουρκία προτείνει την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού Ιράκ–Τουρκίας από 1,5 εκατομμύριο σε 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ο διάδρομος μέσω Συρίας θα μπορούσε να αποκτήσει δυνατότητα μεταφοράς μεταξύ ενός και 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως.
Ο Μπαϊρακτάρ εκτίμησε ότι η τουρκική διαδρομή διαθέτει πλεονεκτήματα ως προς το κόστος, την ασφάλεια και τη σταθερότητα, ενώ επανέλαβε την πρόταση της Άγκυρας για επέκταση του αγωγού μέχρι τη Βασόρα.
Στο τραπέζι ο αγωγός φυσικού αερίου της Κασπίας
Στον σχεδιασμό της Άγκυρας περιλαμβάνεται και η ενίσχυση της μεταφοράς φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία προς την Τουρκία και την Ευρώπη.
Ο Μπαϊρακτάρ εξέφρασε την ισχυρή υποστήριξη της κυβέρνησής του στον διακασπιακό αγωγό φυσικού αερίου, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν προς το Αζερμπαϊτζάν και από εκεί στην Τουρκία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο αγωγός TANAP διαθέτει σημαντικό περιθώριο μεταφοράς πρόσθετων ποσοτήτων.
Ο Τούρκος υπουργός έκανε λόγο για συνολική δυναμικότητα 31 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, ενώ η φετινή χρήση εκτιμάται σε 16 έως 17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Υποστήριξε ότι η αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας προϋποθέτει την εξασφάλιση νέων ποσοτήτων φυσικού αερίου, ιδιαίτερα λόγω της μείωσης της παραγωγής σε ορισμένα κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν.
Σημείωσε ακόμη ότι η μεταφορά τουρκμενικού φυσικού αερίου μέσω συμφωνίας ανταλλαγής με το Ιράν διακόπηκε εξαιτίας της έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η Άγκυρα επιδιώκει, συνεπώς, να ενισχύσει τις δυνατότητές της ως χώρας διέλευσης φυσικού αερίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να τερματίσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου το 2027.
Πυρηνική ενέργεια και επενδύσεις 500 δισ. δολαρίων
Στο εσωτερικό ενεργειακό μέτωπο, ο Μπαϊρακτάρ παρουσίασε το σχέδιο «Εθνική Ενέργεια 2040», το οποίο προβλέπει συνολικές επενδύσεις ύψους 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Από αυτά, περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια προγραμματίζεται να επενδυθούν μέσω κρατικών εταιρειών ενέργειας και εξόρυξης.
Ο Τούρκος υπουργός επανέλαβε επίσης τον στόχο της εγκατάστασης πυρηνικών μονάδων συνολικής ισχύος 10 γιγαβάτ μέχρι το 2040.
Για τα νέα πυρηνικά εργοστάσια στη Σινώπη και στην Ανατολική Θράκη, αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με εταιρείες από τον Καναδά, τη Νότια Κορέα, την Κίνα και τη Ρωσία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η AtkinsRéalis, η Korea Electric Power Corporation (KEPCO) και η Rosatom.
Όσον αφορά το πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, δήλωσε ότι συνεχίζονται εκατοντάδες δοκιμές και ότι στόχος είναι να πραγματοποιηθεί η πρώτη φυσική εκκίνηση του αντιδραστήρα πριν από το τέλος του 2026, εφόσον ολοκληρωθούν επιτυχώς οι απαιτούμενοι έλεγχοι.
Η ενεργειακή στρατηγική της Άγκυρας και η ελληνική διάσταση
Οι δηλώσεις του Μπαϊρακτάρ αποτυπώνουν έναν τουρκικό σχεδιασμό που εκτείνεται σε διαφορετικά γεωγραφικά μέτωπα και συνδυάζει την αναζήτηση νέων κοιτασμάτων με την ανάπτυξη υποδομών μεταφοράς ενέργειας.
Η αποστολή του «Ορούτς Ρέις» στο Πακιστάν, η δραστηριοποίηση στη Σομαλία, η υποστήριξη του διακασπιακού αγωγού και η προώθηση των τουρκικών ενεργειακών υποδομών στο Ιράκ αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας προσπάθειας διεθνούς επέκτασης της TPAO.
Για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επαναλαμβανόμενες αναφορές στην Κύπρο.
Η Άγκυρα εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει ενεργειακή συνεργασία με την Αθήνα, αλλά ταυτόχρονα προωθεί σχεδιασμούς που συνδέονται με το κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και επιδιώκει να καταστεί ο βασικός ενεργειακός διάδρομος της Ανατολικής Μεσογείου.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ελλάδα και η Κύπρος επιχειρούν να προωθήσουν τη δική τους ηλεκτρική διασύνδεση μέσω του Great Sea Interconnector, για το οποίο η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις προηγούμενου συντονισμού σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι υπάγονται στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση τουρκικής άδειας.
Οι τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού, επομένως, δεν περιορίζονται σε έναν οικονομικό ή τεχνοκρατικό σχεδιασμό. Αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα συνδέει τις ενεργειακές επενδύσεις, τις θαλάσσιες υποδομές και τις διεθνείς συνεργασίες με τη συνολική στρατηγική της στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής.